Η κρίση φτάνει στο πιάτο: Γιατί τα τρόφιμα βρίσκονται ξανά στο «κόκκινο» ενόψει χειμώνα, τι δείχνουν τα στοιχεία

Μαρία Μπέλμπα

Το φθινόπωρο βρίσκει τα νοικοκυριά αντιμέτωπα με ένα γνώριμο πρόβλημα: την ακρίβεια στο ράφι. Παρότι οι τιμές των τροφίμων στην Ελλάδα δεν κινούνται όλες προς την ίδια κατεύθυνση, οι τελευταίες εξελίξεις στις διεθνείς αγορές δείχνουν ότι οι πιέσεις στο κόστος παραγωγής και στις πρώτες ύλες παραμένουν και μπορεί να μεταφερθούν σταδιακά στην τελική τιμή των προϊόντων τους επόμενους μήνες.

Στην Ελλάδα, ο γενικός πληθωρισμός έφτασε το 3,8% τον Αύγουστο του 2026, από 3,4% τον Ιούλιο, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Στην κατηγορία «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά», η ετήσια μεταβολή ήταν σαφώς ηπιότερη, στο 0,2%. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η αγορά τροφίμων έχει βγει από τη ζώνη κινδύνου, καθώς πίσω από τον μέσο όρο υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά προϊόν.

Διαβάστε επίσης: Έρχεται δύσκολος χειμώνας: Πώς θα ζεσταθούμε χωρίς να «καεί» η τσέπη μας

Νέα άνοδος στις διεθνείς τιμές τροφίμων

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που παρακολουθούν οι αγορές είναι ο δείκτης τιμών τροφίμων. Τον Αύγουστο του 2026 διαμορφώθηκε στις 133,3 μονάδες, αυξημένος κατά 1,9% σε σχέση με τον Ιούλιο και κατά 2,5% σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα. Η άνοδος συνδέεται κυρίως με τις ανησυχίες για την παραγωγή λόγω υψηλών θερμοκρασιών, τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις διαταραχές στις εμπορικές ροές.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δημητριακά. Ο σχετικός δείκτης του FAO αυξήθηκε κατά 2,2% μέσα σε έναν μήνα, ενώ η διεθνής τιμή του σιταριού ήταν τον Αύγουστο κατά 15% υψηλότερη από έναν χρόνο πριν. Οι εξελίξεις αυτές αφορούν μια αλυσίδα προϊόντων που ξεκινά από την πρώτη ύλη και μπορεί να φτάσει μέχρι το ψωμί, τα αρτοσκευάσματα, τα ζυμαρικά και μια σειρά από μεταποιημένα τρόφιμα.

Παράλληλα, ο δείκτης φυτικών ελαίων του FAO αυξήθηκε κατά 0,6% τον Αύγουστο και βρέθηκε στο υψηλότερο επίπεδό του από τον Ιούνιο του 2022. Οι τιμές φοινικέλαιου και σογιέλαιου ενισχύθηκαν, ενώ οι εξελίξεις συνδέονται μεταξύ άλλων με τις καιρικές συνθήκες και τις προοπτικές παραγωγής.

Ακρίβεια στα σούπερ μάρκετ: Τι δείχνουν οι τιμές μετά την πρωτοβουλία μείωσης – Αυξήσεις έως 53,9%

Κρέας, γαλακτοκομικά και φρούτα στο μικροσκόπιο

Οι πιέσεις δεν περιορίζονται στις φυτικές πρώτες ύλες. Ο διεθνής δείκτης τιμών κρέατος του FAO αυξήθηκε κατά 1% τον Αύγουστο σε σχέση με τον Ιούλιο, με άνοδο κυρίως στις τιμές των πουλερικών, του χοιρινού και του πρόβειου κρέατος. Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη των ζώων και τη διαθεσιμότητα στην αγορά.

Και στην ελληνική αγορά έχουν καταγραφεί σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Ιούνιο έδειχναν, για παράδειγμα, ετήσια αύξηση 15,6% στο μοσχάρι και 16,2% στο αρνί και κατσίκι, ενώ τα γαλακτοκομικά και αυγά είχαν αυξηθεί κατά 2,4%. Τα συγκεκριμένα στοιχεία αφορούν τον Ιούνιο και δεν πρέπει να ταυτίζονται με τις μεταβολές του Αυγούστου, καταγράφουν όμως την ένταση που είχε ήδη εμφανιστεί σε επιμέρους κατηγορίες.

Το κόστος παραγωγής είναι ο δεύτερος μεγάλος «πονοκέφαλος»

Πέρα από τις διεθνείς τιμές των τροφίμων, σημαντικό ρόλο παίζει το κόστος για τους ίδιους τους παραγωγούς. Ενέργεια, καύσιμα, λιπάσματα, ζωοτροφές, μεταφορές και κόστος άρδευσης επηρεάζουν την τελική τιμή ενός προϊόντος πολύ πριν αυτό φτάσει στο ράφι.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει μέσα στο 2026 τις πιέσεις που προκαλούν οι διαταραχές στον εφοδιασμό και η αστάθεια στις τιμές των λιπασμάτων, τα οποία αποτελούν σημαντικό τμήμα του κόστους παραγωγής. Παράλληλα, η Κομισιόν έχει προχωρήσει σε σχέδιο δράσης για την ενίσχυση της πρόσβασης των Ευρωπαίων αγροτών σε λιπάσματα και για τη μείωση των κινδύνων στην αγροτική παραγωγή.

Το ενεργειακό κόστος είναι ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας. Όταν αυξάνεται η τιμή του πετρελαίου ή του φυσικού αερίου, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο πρατήριο ή στον λογαριασμό ενέργειας. Μεταφέρονται στις μεταφορές, στη λειτουργία των μονάδων παραγωγής και επεξεργασίας, στην ψύξη και αποθήκευση των τροφίμων και τελικά στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Ποια τρόφιμα απειλούνται περισσότερο με ανατιμήσεις

• Κρέας: μοσχάρι, αρνί και κατσίκι, καθώς ήδη καταγράφονται σημαντικές αυξήσεις και επηρεάζονται από το κόστος ζωοτροφών και παραγωγής.
• Δημητριακά: σιτάρι, αλεύρι, ψωμί, φρυγανιές, ζυμαρικά και αρτοσκευάσματα. Οι διεθνείς τιμές των σιτηρών επηρεάζουν ολόκληρη την αλυσίδα.
• Φυτικά έλαια: ηλιέλαιο, σογιέλαιο και φοινικέλαιο, με τις διεθνείς τιμές να παραμένουν υπό πίεση.
• Ελαιόλαδο: παραμένει ευαίσθητο στις καιρικές συνθήκες και στην παραγωγή της Μεσογείου, επομένως η εξέλιξη της νέας σοδειάς θα έχει ιδιαίτερη σημασία.
• Γαλακτοκομικά: γάλα, τυριά και γιαούρτι, καθώς επηρεάζονται από το κόστος ζωοτροφών, ενέργειας και μεταποίησης.
• Αυγά: η τιμή τους μπορεί να επηρεαστεί από το κόστος των ζωοτροφών και της παραγωγής.
• Πουλερικά και χοιρινό: βρίσκονται επίσης στο πεδίο των διεθνών πιέσεων στην αγορά κρέατος.
• Καφές και κακάο: είναι δύο ακόμη προϊόντα με έντονη διεθνή μεταβλητότητα, η οποία μπορεί να περάσει σταδιακά στη λιανική.
• Φρούτα και λαχανικά: ιδιαίτερα όσα επηρεάζονται από ακραίες θερμοκρασίες, ξηρασία ή προβλήματα στην παραγωγή και μεταφορά.

Τι μπορεί να συμβεί τον χειμώνα

Το βασικό ερώτημα πλέον είναι αν οι διεθνείς πιέσεις θα μεταφραστούν σε ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα ελληνικά σούπερ μάρκετ. Η απάντηση δεν είναι δεδομένη. Οι διεθνείς τιμές των βασικών εμπορευμάτων δεν περνούν αυτόματα και στον ίδιο χρόνο στις τιμές λιανικής, καθώς μεσολαβούν αποθέματα, συμβόλαια, κόστος μεταφοράς, συναλλαγματικές ισοτιμίες και εμπορική πολιτική.

Παράλληλα, η τελευταία βραχυπρόθεσμη εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις αγροτικές αγορές του 2026 και 2027 περιγράφει μια αγορά που παραμένει σχετικά ανθεκτική, αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζει νέες πηγές αβεβαιότητας και αυξημένη πίεση στα περιθώρια των παραγωγών από το κόστος εισροών.

Ιδιαίτερη σημασία θα έχουν και οι καιρικές συνθήκες τους επόμενους μήνες. Η FAO προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής μεταβλητότητας και ο κίνδυνος του El Niño μπορούν να επηρεάσουν τις αποδόσεις σε βασικές καλλιέργειες. Η παγκόσμια παραγωγή δημητριακών για το 2026 προβλέπεται χαμηλότερη από το 2025, αν και παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Έτσι, το φθινόπωρο και ο χειμώνας του 2026 δεν προδιαγράφουν απαραίτητα μια νέα γενικευμένη έκρηξη στις τιμές των τροφίμων. Ταυτόχρονα, όμως, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν ανατιμήσεις παραμένουν ενεργοί. Για τον καταναλωτή, αυτό σημαίνει ότι το κόστος του καθημερινού καλαθιού θα συνεχίσει να βρίσκεται υπό πίεση, με τις αυξήσεις να εμφανίζονται πιθανότερα επιλεκτικά σε συγκεκριμένες κατηγορίες και όχι οριζόντια σε όλα τα τρόφιμα.

Σχετικά άρθρα

• Ρεύμα: Σταθερά τιμολόγια κάτω από 15 λεπτά – Τι αλλάζει για τους καταναλωτές
• Ντίζελ: Πόσο κοστίζει πλέον ένα γέμισμα στην Ελλάδα, τι συμβαίνει στην Ευρώπη

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News