Η Παναγία των φτωχών και των αδυνάτων

Παναγιώτης Νίκας

Η Παναγία, ως η πνευματική μητέρα του κάθε ανθρώπου και η προστάτιδα των φτωχών, των αδυνάτων και των κατατρεγμένων, έχει τον κεντρικό ρόλο στη θρησκευτική και ειδικότερα την ελληνική παράδοση. Το Πρόσωπό Της αποτελεί το αιώνιο λιμάνι, την ελπίδα και το καταφύγιο στην κάθε δυστυχία, αλλά και στην κάθε προσδοκία.

Σε έναν κόσμο, όπου διαχρονικά ευνοούνται οι πλούσιοι και οι ισχυροί, οι φτωχοί και οι αδύνατοι αναζητούν πνευματικό στήριγμα, ελπίδα και κουράγιο στο Πρόσωπο της Παναγίας, που δεν είναι για αυτούς μια απλή θρησκευτική φιγούρα. Η ίδια έζησε μέσα στη φτώχεια, βίωσε την προσφυγιά, την ταπείνωση και τον διωγμό και κυρίως συγκλονίστηκε από τη μεγάλη Απώλεια… Επομένως, αποτελεί συνέπεια κυρίως για τον απλό άνθρωπο, που ζει στη φτώχεια, τη δυστυχία, τον πόλεμο, την ξενιτιά και την κάθε αβεβαιότητα, να αναζητεί στο Πρόσωπο της Παναγίας τη δύναμη, ώστε να κρατήσει την αξιοπρέπειά του, να οπλιστεί με ελπίδα και να συνεχίσει τον αγώνα του.

Ο σεβασμός και η αγάπη του λαού μας στο Πρόσωπο της Παναγίας αποδεικνύεται από τα δεκάδες προσωνύμια, αλλά και από τους εκατοντάδες ναούς που είναι αφιερωμένοι στο Ονομά της, όπου υπήρξε και υπάρχει Ελληνισμός. Ιδιαίτερα στην Πελοπόννησο, οι Ιερές Μονές του «Μεγάλου Σπηλαίου» και της «Αγίας Λαύρας» στην Αχαΐα, της «Μαλεβής» και της «Ελωνας» στην Αρκαδία, της «Πορτοκαλούσας» στο Αργος, της «Βουλκανιώτισσας» και της «Δημιοβίτισσας» στη Μεσσηνία κ.λπ., αποδεικνύουν τη διαχρονική προσήλωση των Πελοποννησίων, όπως και όλων των Ελλήνων, στο πρόσωπο της Παναγίας. Μάλιστα, αυτές οι ιερές μονές, όπως και πολλές άλλες, έγιναν στην επανάσταση στρατόπεδα, νοσοκομεία, κέντρα επιμελητείας για τους αγωνιστές και φροντίδας για τους κατατρεγμένους, με την επίκληση πάντοτε της βοήθειας και της συνδρομής από την Παναγία.

Είναι γνωστό πως τα ολοκληρωτικά καθεστώτα στον 20ο αιώνα προσπάθησαν (μάταια) να καταστείλουν και να εξαφανίσουν τη λατρεία της Παναγίας ως προστάτιδας των φτωχών, των κατατρεγμένων και των αδύναμων. Την αντιμετώπιζαν πάντοτε ως επικίνδυνο αντίπαλο. Ενοχλούσαν τους δυνάστες οι συγκεντρώσεις πιστών και κυρίως οι θρησκευτικές πορείες προς τιμήν της Παναγίας, που συνηθίζονταν σε πολλές χώρες. Για τα καθεστώτα του ολοκληρωτισμού, ο άνθρωπος «υπεράνθρωπος», το κράτος και το κόμμα, αποτελούσαν τη μοναδική συνταγή για την αντιμετώπιση του κάθε προβλήματος. Αποδείχθηκε όμως ότι η αναζήτηση της ελπίδας, της αξιοπρέπειας και της παρηγοριάς στην ανώτερη Δύναμη της Θρησκευτικής παράδοσης αποτελεί την πλέον αξιόπιστη, για τούτο και ανίκητη -διαχρονικά- δύναμη.

Κυρίαρχη είναι ακόμα η μορφή και η θέση της Παναγίας στην Τέχνη, ιδιαίτερα στη βυζαντινή αγιογραφία, αλλά και στην ευρωπαϊκή και ελληνική λογοτεχνία. Αξίζει ξεχωριστής αναφοράς η παρουσία της Παναγίας στο έργο του Ελύτη και του Παπαδιαμάντη και κυρίως στο δημοτικό μας τραγούδι, με τους τους θρήνους για την άλωση της Πόλης, τους αγώνες, τις χαρές και τις διαχρονικές δυστυχίες του Ελληνισμού.

Καταλήγοντας, η αυγουστιάτικη γιορτή της Παναγίας, το μικρό Πάσχα του καλοκαιριού, όπως το ονομάζει ο λαός μας, είναι, βέβαια, διάλειμμα ξεκούρασης, αλλά και ευκαιρία πνευματικών αναζητήσεων για τον καθένα μας.

* Ο Παναγιώτης Νίκας είναι πρώην περιφερειάρχης Πελοποννήσου και πρώην δήμαρχος Καλαμάτας.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News