Γιατί μας πιάνει μελαγχολία την Κυριακή το απόγευμα; Το παράξενο άγχος πριν από τη Δευτέρα

Είναι Κυριακή, γύρω στις έξι το απόγευμα. Ο καφές έχει τελειώσει, η τηλεόραση παίζει στο βάθος και, θεωρητικά, απομένουν αρκετές ώρες ξεκούρασης. Κι όμως, κάτι αρχίζει να αλλάζει. Η διάθεση πέφτει ανεπαίσθητα, το μυαλό τρέχει στη δουλειά και μια περίεργη ανησυχία κάνει την εμφάνισή της. Η Δευτέρα δεν έχει έρθει ακόμη, αλλά μοιάζει να έχει καταλάβει ήδη το μισό μας Σαββατοκύριακο.

Αυτή η γνώριμη μελαγχολία της Κυριακής δεν είναι απλώς μια ιδιοτροπία της διάθεσης. Οι ειδικοί την περιγράφουν με τον όρο Sunday scaries, δηλαδή το άγχος που εμφανίζεται καθώς πλησιάζει η έναρξη της νέας εβδομάδας.

Και το πιο παράξενο; Δεν χρειάζεται απαραίτητα να μισούμε τη δουλειά μας ή να μας περιμένει κάποια ιδιαίτερα δύσκολη ημέρα. Αρκεί η σκέψη ότι ο ελεύθερος χρόνος τελειώνει και ότι από το επόμενο πρωί επιστρέφουμε σε προγράμματα, απαιτήσεις και υποχρεώσεις.

Η Κυριακή τελειώνει πρώτα στο μυαλό μας

Σύμφωνα με την ψυχολόγο Kia-Rai Prewitt της Cleveland Clinic, τα Sunday scaries αποτελούν μια μορφή προσδοκώμενου άγχους: ανησυχούμε για κάτι που πρόκειται να συμβεί, παρότι δεν συμβαίνει ακόμη.

Στην πραγματικότητα, ο εγκέφαλος αρχίζει να προετοιμάζεται για την επόμενη εβδομάδα πριν ολοκληρωθεί η προηγούμενη. Σκεφτόμαστε τη συνάντηση της Δευτέρας, την εκκρεμότητα που αφήσαμε την Παρασκευή, τα μηνύματα που μας περιμένουν ή το πρωινό ξύπνημα.

Έτσι, αντί να απολαμβάνουμε τον χρόνο που έχουμε μπροστά μας, τον περνάμε ανησυχώντας για εκείνον που έρχεται.

Δεν πρόκειται για ξεχωριστή ψυχιατρική διάγνωση, αλλά για μια συνηθισμένη εμπειρία άγχους που συνδέεται με τη μετάβαση από την ξεκούραση στις καθημερινές υποχρεώσεις.

Διαβάστε επίσης: Εποχική μελαγχολία: Πώς επηρεάζει η αλλαγή της εποχής τη διάθεσή μας

Όταν η Δευτέρα μάς κλέβει τον ύπνο της Κυριακής

Η ανησυχία αυτή δεν περιορίζεται πάντοτε στη διάθεση. Μπορεί να επηρεάσει και τον ύπνο.

Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2022 για λογαριασμό της Αμερικανικής Ακαδημίας Ιατρικής του Ύπνου, σε δείγμα 2.010 ενηλίκων στις ΗΠΑ, το 26% δήλωσε ότι δυσκολεύεται συχνά ή σχεδόν πάντα να αποκοιμηθεί το βράδυ της Κυριακής περισσότερο απ’ ό,τι τις άλλες ημέρες.

Τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 32% για τη γενιά Ζ και 34% για τους Millennials.

Η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι η εργασία αποτελεί τη μοναδική αιτία αυτής της δυσκολίας. Αποτυπώνει, όμως, πόσο συχνά η αλλαγή από το Σαββατοκύριακο στην εργάσιμη εβδομάδα μπορεί να συνοδεύεται από ανήσυχες νύχτες.

Το αποτέλεσμα είναι ένας γνώριμος φαύλος κύκλος: ανησυχούμε για τη Δευτέρα, κοιμόμαστε δυσκολότερα και τελικά ξεκινάμε την εβδομάδα πιο κουρασμένοι.

Δεν φταίει πάντα η δουλειά, αλλά και όσα περιμένουμε από το Σαββατοκύριακο

Μερικές φορές, το άγχος της Κυριακής δεν προκύπτει μόνο από όσα μας περιμένουν τη Δευτέρα. Συνδέεται και με όλα όσα πιστεύαμε ότι θα καταφέρναμε να κάνουμε μέσα σε δύο ημέρες.

Να ξεκουραστούμε. Να καθαρίσουμε το σπίτι. Να συναντήσουμε φίλους. Να δούμε μια ταινία. Να ασχοληθούμε με τον εαυτό μας. Να προλάβουμε, επιτέλους, όσα αναβάλλαμε ολόκληρη την εβδομάδα.

Όταν το απόγευμα της Κυριακής φτάνει και αρκετά από αυτά παραμένουν στη λίστα, μπορεί να εμφανιστεί ένα πρόσθετο αίσθημα απογοήτευσης.

Οι ψυχολόγοι της Cleveland Clinic επισημαίνουν ότι ένα υπερβολικά γεμάτο Σαββατοκύριακο δεν εξασφαλίζει απαραίτητα καλύτερη ξεκούραση. Αντίθετα, μπορεί να μας αφήσει εξαντλημένους τη στιγμή που χρειαζόμαστε ενέργεια για την επόμενη εβδομάδα.

Πέντε μικρές αλλαγές που μπορούν να κάνουν την Κυριακή πιο ευχάριστη

Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε την Κυριακή σε ακόμη μία ημέρα γεμάτη κανόνες. Μερικές απλές κινήσεις μπορούν να περιορίσουν την ανησυχία.

1. Αφήνουμε τη Δευτέρα για τη Δευτέρα. Αν μας απασχολούν εκκρεμότητες, μπορούμε να τις σημειώσουμε σε ένα χαρτί, αντί να τις επαναλαμβάνουμε διαρκώς στο μυαλό μας. Μια σύντομη λίστα αρκεί, χωρίς να χρειάζεται να οργανώσουμε κάθε λεπτό της επόμενης ημέρας.

2. Δεν γεμίζουμε την Κυριακή με αγγαρείες. Αν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας αναλώνεται σε καθαριότητα, ψώνια και προετοιμασίες, ελάχιστος χρόνος μένει για ουσιαστική ξεκούραση.

3. Κανονίζουμε κάτι όμορφο για το απόγευμα. Μια βόλτα, ένας καφές, μια ταινία ή ένα δείπνο με φίλους μπορούν να βοηθήσουν ώστε οι τελευταίες ώρες του Σαββατοκύριακου να αποκτήσουν δική τους αξία.

4. Προστατεύουμε τον ύπνο μας. Το να προσπαθήσουμε να παρατείνουμε το Σαββατοκύριακο ξενυχτώντας συνήθως δεν βοηθά. Ένα σχετικά σταθερό πρόγραμμα ύπνου μπορεί να κάνει την επιστροφή στη ρουτίνα πιο ομαλή.

5. Εξετάζουμε τι πραγματικά μας αγχώνει. Αν η ανησυχία σχετίζεται με υπερβολικό φόρτο εργασίας, δυσάρεστο εργασιακό περιβάλλον ή συνεχείς απαιτήσεις, ίσως χρειάζεται να αντιμετωπιστεί η πηγή της πίεσης και όχι μόνο η κυριακάτικη διάθεσή μας.

Πότε η κυριακάτικη μελαγχολία χρειάζεται περισσότερη προσοχή

Μια περιστασιακή ανησυχία πριν από την έναρξη της εβδομάδας δεν σημαίνει ότι αντιμετωπίζουμε κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας.

Αν, όμως, κάθε Κυριακή συνοδεύεται από έντονο άγχος, επίμονη δυσκολία στον ύπνο ή σωματικά συμπτώματα, και αυτό επηρεάζει την καθημερινότητά μας, αξίζει να απευθυνθούμε σε επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Ιδιαίτερα όταν η δυσφορία δεν περιορίζεται στις Κυριακές αλλά επεκτείνεται και στις υπόλοιπες ημέρες, είναι σημαντικό να αναζητήσουμε τι την προκαλεί.

Άλλωστε, ο στόχος δεν είναι να μάθουμε να αντέχουμε καλύτερα κάθε δυσάρεστη Δευτέρα, αλλά να καταλάβουμε εάν κάτι στην καθημερινότητά μας χρειάζεται να αλλάξει.

Ίσως, τελικά, το πιο χρήσιμο που μπορούμε να κάνουμε την Κυριακή είναι να σταματήσουμε να τη θεωρούμε απλώς την ημέρα πριν από τη Δευτέρα.

Γιατί όσο κι αν το μυαλό μας βιάζεται να επιστρέψει στις υποχρεώσεις, το Σαββατοκύριακο δεν έχει τελειώσει ακόμη.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News