Τι άλλαξε στο τραπέζι των Ελλήνων: Λιγότερο ελαιόλαδο και μοσχάρι, περισσότερα έτοιμα γεύματα

Λιγότερο ελαιόλαδο, μοσχάρι και ψωμί, αλλά περισσότερα πουλερικά, αυγά και έτοιμα γεύματα αγοράζουν πλέον οι Έλληνες, με τις διατροφικές τους συνήθειες να έχουν αλλάξει αισθητά τα τελευταία 17 χρόνια. Την ίδια ώρα, η ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για είδη παντοπωλείου αγγίζει τα 25,7 δισ. ευρώ, ενώ η στέγαση απορροφά ολοένα μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Τις μεταβολές καταγράφει το Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), μέσα από ανάλυση των τελευταίων διαθέσιμων στοιχείων της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ για την περίοδο 2008-2025, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής στις 16 Οκτωβρίου.

Πού ξοδεύουν 25,7 δισ. ευρώ τα ελληνικά νοικοκυριά

Το μεγαλύτερο μέρος της ετήσιας δαπάνης για είδη παντοπωλείου αφορά τα τρόφιμα, με 18,1 δισ. ευρώ, ενώ 1 δισ. ευρώ κατευθύνεται σε μη αλκοολούχα ποτά και 1,6 δισ. ευρώ σε αλκοολούχα. Παράλληλα, οι αγορές προϊόντων οικιακής φροντίδας φτάνουν τα 1,7 δισ. ευρώ και προσωπικής φροντίδας τα 2,3 δισ. ευρώ.

Το 2025, η συνολική καταναλωτική δαπάνη διαμορφώθηκε σε 9.216 ευρώ ανά κάτοικο, αυξημένη κατά 5,5% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Από αυτά, 2.433 ευρώ αντιστοιχούσαν σε είδη παντοπωλείου, με ετήσια άνοδο 3,9%.

Στις επιμέρους κατηγορίες, οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 4,1% στα τρόφιμα, 3,6% στα μη αλκοολούχα ποτά και 8,1% στα αλκοολούχα. Στα προϊόντα οικιακής φροντίδας καταγράφηκε άνοδος 8,7%, ενώ εκείνα της προσωπικής φροντίδας παρουσίασαν μείωση 2,9%.

Ενοίκια και στέγαση πιέζουν περισσότερο τον προϋπολογισμό

Η αύξηση της δαπάνης για είδη παντοπωλείου ήταν χαμηλότερη τόσο από τη συνολική άνοδο της κατανάλωσης όσο και από την αύξηση των καθαρών αποδοχών στα δύο ενδεικτικά νοικοκυριά που εξετάζει η ανάλυση.

Συγκεκριμένα, οι καθαρές αποδοχές άγαμου χωρίς παιδιά, με μισθό ίσο με το 100% των μέσων αποδοχών, ενισχύθηκαν κατά 7,3% το 2025. Για ζευγάρι με δύο εργαζόμενους και δύο παιδιά, όπου και οι δύο αμείβονται με το αντίστοιχο μέσο επίπεδο αποδοχών, η αύξηση έφτασε το 9,4%.

Μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφεται σε άλλες ανάγκες: η δαπάνη για στέγαση αυξήθηκε κατά 8,3%, για ενοίκια κατά 14,4% και για εστίαση κατά 6,1%.

Η σύγκριση με το 2008 δείχνει ότι η συνολική ετήσια δαπάνη ανά κάτοικο παραμένει περίπου 3% χαμηλότερη από τα προ κρίσης επίπεδα. Από 9.518 ευρώ το 2008 είχε υποχωρήσει στα 6.267 ευρώ το 2020, προτού ανακάμψει στα 9.216 ευρώ το 2025.

Ωστόσο, τα χρήματα που διατίθενται για διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά είναι πλέον περίπου 20% περισσότερα σε σχέση με το 2008. Η δαπάνη για ηλεκτρικό ρεύμα έχει υπερδιπλασιαστεί, τα ενοίκια έχουν αυξηθεί κατά 36%, ενώ τα καύσιμα βρίσκονται κοντά στα επίπεδα της αρχής της εξεταζόμενης περιόδου.

Ως ποσοστό του συνολικού οικογενειακού προϋπολογισμού, τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά αντιστοιχούσαν στο 16,4% το 2008, έφτασαν στο 23,1% κατά την πανδημία το 2020 και περιορίστηκαν στο 20,4% το 2025, από 20,7% το 2023 και το 2024. Με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας, το ποσοστό κινείται περίπου στο 20%-21% από το 2012.

Αντίθετα, η στέγαση απορροφά πλέον 14,7% των συνολικών δαπανών, έναντι 11,8% το 2008 και 14,1% το 2023. Η εστίαση έχει επίσης ξεπεράσει τα προ πανδημίας επίπεδα, φτάνοντας το 10,7% το 2025.

Τι άλλαξε στο πιάτο των Ελλήνων – Λιγότερο μοσχάρι και ελαιόλαδο

Πέρα από τα χρήματα που ξοδεύουν, σημαντικές διαφοροποιήσεις εμφανίζονται και στις ποσότητες των προϊόντων που αγοράζουν τα νοικοκυριά.

Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η αγορά ψωμιού και αρτοσκευασμάτων έχει μειωθεί κατά 12,3% σε σχέση με το 2008, ενώ τα δημητριακά παρουσιάζουν αύξηση 32,3% και τα ζυμαρικά 10,3%.

Ακόμη μεγαλύτερες αλλαγές παρατηρούνται στις ζωικές πρωτεΐνες. Οι αγοραζόμενες ποσότητες βόειου κρέατος έχουν περιοριστεί κατά 29,2%, των αλλαντικών κατά 35,4%, των ψαριών κατά 14,6% και των θαλασσινών κατά 37,2%.

Αντίθετα, τα πουλερικά καταγράφουν αύξηση 31,9%, με την ετήσια ποσότητα να φτάνει τα 16,9 κιλά ανά άτομο.

Σημαντική είναι και η υποχώρηση του ελαιολάδου, καθώς οι αγορές του εμφανίζονται μειωμένες κατά 34,8% σε σύγκριση με το 2008 και κατά 40,2% έναντι του 2015.

Αυγά, γιαούρτι και φυτικά γάλατα κερδίζουν έδαφος

Στα γαλακτοκομικά, η ποσότητα του πλήρους νωπού γάλακτος έχει μειωθεί κατά 42,5%, ενώ εκείνη του συντηρημένου γάλακτος κατά 60%.

Στον αντίποδα, το γάλα χαμηλών λιπαρών παρουσιάζει αύξηση 38% και το γιαούρτι 31%, ενώ στο καταναλωτικό καλάθι έχουν προστεθεί και τα φυτικά γάλατα.

Ιδιαίτερα μεγάλη είναι η μεταβολή στα αυγά, με αύξηση 66,6% σε σχέση με το 2008.

Στα φρούτα, οι αγοραζόμενες ποσότητες έχουν υποχωρήσει κατά 8,9%, ενώ τα λαχανικά διατηρούνται σχεδόν σταθερά, με οριακή άνοδο 1%.

Περισσότερα αγοράζονται τα όσπρια (+23,5%) και οι ξηροί καρποί (+11%), σε αντίθεση με τις πατάτες, που εμφανίζουν μείωση 24,2%.

Λιγότερη ζάχαρη, περισσότερα γλυκά και έτοιμα γεύματα

Αξιοσημείωτη είναι η διαφοροποίηση στις αγορές γλυκών προϊόντων. Η ποσότητα ζάχαρης έχει μειωθεί κατά 53,5% από το 2008, την ώρα που το μέλι και οι μαρμελάδες εμφανίζουν αύξηση 68,9%.

Ανοδικά κινούνται επίσης οι σοκολάτες, με 9,3%, και τα παγωτά, με 20%.

Η μεγαλύτερη μεταβολή καταγράφεται στα έτοιμα γεύματα, των οποίων οι αγοραζόμενες ποσότητες αυξήθηκαν από μόλις 0,24 κιλά ανά άτομο το 2015 σε 3,34 κιλά το 2025.

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη στροφή σε γρήγορες και πρακτικές λύσεις φαγητού, ενώ οι συνολικές μεταβολές δείχνουν πώς οι οικονομικές συνθήκες, οι καθημερινές ανάγκες και οι διατροφικές επιλογές έχουν αναδιαμορφώσει το καλάθι των ελληνικών νοικοκυριών μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• ΔΝΤ: Η τεχνητή νοημοσύνη κρατά την παγκόσμια ανάπτυξη κοντά στο 3% – Ποιες οικονομίες κερδίζουν
• Ακρίβεια: Αυξήσεις έως 55,2% στην ενέργεια – Τιμές σε τρόφιμα, καύσιμα και ενοίκια
• ΕΛΓΑ: Προθεσμία-«κλειδί» για τις αποζημιώσεις του 2025 – Τι πρέπει να κάνουν οι αγρότες έως 30 Οκτωβρίου
• Σπίτι μου 3: Δάνεια έως 230.000 ευρώ – Τα εισοδηματικά όρια και πότε ξεκινά το πρόγραμμα
• Εποχικό βοήθημα ΔΥΠΑ 2026: Ποιοι παίρνουν έως 1.438 ευρώ – Ποσά και ένσημα ανά επάγγελμα

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News