Ιστορική συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Υπογράφηκε το προσχέδιο για πυρηνικά και Στενά του Ορμούζ

Το μνημόνιο κατανόησης, το οποίο υπεγράφη ψηφιακά από την ηγεσία των δύο κρατών, θέτει τις βάσεις για το άνοιγμα των θαλάσσιων διόδων και την έναρξη κρίσιμων διαπραγματεύσεων, την ώρα που ο Λευκός Οίκος προετοιμάζει το έδαφος για τη δημοσιοποίηση του κειμένου.

Η ηλεκτρονική υπογραφή

Η αρχική συμφωνία φέρει τις ψηφιακές υπογραφές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς και του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ. Η επίσημη, δια ζώσης τελετή για την επικύρωση του εγγράφου έχει προγραμματιστεί για την προσεχή Παρασκευή στη Γενεύη.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο περιθώριο της συνόδου της G7, εξέφρασε την ικανοποίησή του, χαρακτηρίζοντας το κείμενο «πολύ ισχυρό έγγραφο» και προανήγγειλε τη δημοσίευσή του στο άμεσο μέλλον. Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος Βανς διευκρίνισε ότι το αρχικό μνημόνιο εκτείνεται σε μόλις μιάμιση σελίδα, περιγράφοντας ένα γενικό πλαίσιο, ενώ οι κρίσιμες τεχνικές λεπτομέρειες πρόκειται να καθοριστούν το επόμενο διάστημα.

Οι βασικοί άξονες του deal και τα «γκρίζα» σημεία

Το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει:

• Την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

• Τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού στα λιμάνια του Ιράν.

• Την επέκταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

• Τη δέσμευση του Ιράν για διακοπή της χρηματοδότησης οργανώσεων που η Ουάσινγκτον θεωρεί τρομοκρατικές.

Παρά το θετικό κλίμα, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα ερμηνείας. Ειδικότερα, υπάρχει ασάφεια σχετικά με το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ, καθώς η Τεχεράνη προκρίνει τη διατήρηση ορισμένων τελών διέλευσης, ενώ η αμερικανική πλευρά κάνει λόγο για πλήρες άνοιγμα χωρίς διόδια. Παράλληλα, διευκρινίστηκε ότι η άρση των αμερικανικών κυρώσεων και η αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων θα πραγματοποιούνται σταδιακά και σε άμεση συνάρτηση με τη συμμόρφωση της Τεχεράνης.

Από την πλευρά του, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών, μέσω του αναπληρωτή υπουργού Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, επιβεβαίωσε την παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων χάρη στη διαμεσολάβηση του Κατάρ, ωστόσο έσπευσε να υπογραμμίσει ότι η καχυποψία απέναντι στις ΗΠΑ παραμένει υψηλή.

Επιφυλάξεις από Ισραήλ και μέτωπο στον Λίβανο

Η διπλωματική αυτή εξέλιξη προκάλεσε την αντίδραση του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο κ. Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι το Τελ Αβίβ θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται με στόχο την αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν, ανεξάρτητα από τη στάση των ΗΠΑ. Παράλληλα, τόνισε ότι τα ισραηλινά στρατεύματα θα παραμείνουν στις ζώνες ασφαλείας στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα.

Στο πεδίο των επιχειρήσεων, οι συγκρούσεις στον νότιο Λίβανο δεν σταμάτησαν, με αναφορές για ισραηλινά πλήγματα και απαντήσεις με ρουκέτες από τη Χεζμπολάχ. Αμερικανοί αξιωματούχοι διευκρίνισαν ότι η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από το λιβανικό έδαφος δεν αποτελεί όρο της παρούσας συμφωνίας.

Η στάση της διεθνούς κοινότητας

Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, χαιρέτισε τη συμφωνία εκφράζοντας την ελπίδα για οριστικό τερματισμό της βίας. Στην Ευρώπη, οι ηγέτες της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας δήλωσαν έτοιμοι να εξετάσουν το ενδεχόμενο άρσης των κυρώσεων, υπό την προϋπόθεση ότι η Τεχεράνη θα προχωρήσει σε απτά και επαληθεύσιμα βήματα για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, χαρακτήρισε τη συμφωνία ως ένα καθοριστικό βήμα για την περιφερειακή σταθερότητα.