Καφές: Γιατί δεν μας «ξυπνά» μόνο η καφεΐνη – Τα νέα ευρήματα για έντερο και εγκέφαλο

Για πολλούς ανθρώπους, ο καφές είναι η πρώτη κίνηση της ημέρας. Το ρόφημα που συνοδεύει το ξύπνημα, δίνει ενέργεια, βοηθά στη συγκέντρωση και συχνά λειτουργεί σχεδόν τελετουργικά. Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα από αυτά τα οφέλη αποδίδονταν κυρίως στην καφεΐνη. Νέα επιστημονικά στοιχεία, όμως, δείχνουν ότι η δράση του καφέ στον οργανισμό είναι πιο σύνθετη.

Ακόμη και ο ντεκαφεϊνέ φαίνεται να μπορεί να επηρεάσει θετικά τη διάθεση, τη μνήμη και ορισμένες γνωστικές λειτουργίες, γεγονός που στρέφει το ενδιαφέρον των ερευνητών πέρα από την καφεΐνη και προς τις υπόλοιπες ενώσεις του καφέ.

Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η σχέση του καφέ με το μικροβίωμα του εντέρου και τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου, ένα πεδίο που τα τελευταία χρόνια απασχολεί έντονα την επιστημονική κοινότητα.

Επιστήμονες από το University College Cork στην Ιρλανδία εξέτασαν τις επιδράσεις του καφέ συγκρίνοντας δύο ομάδες ενηλίκων. Η πρώτη ομάδα περιλάμβανε 31 άτομα που έπιναν καθημερινά 3 έως 5 φλιτζάνια καφέ, ενώ η δεύτερη 31 άτομα που δεν κατανάλωναν καθόλου καφέ.

Στην αρχή της μελέτης δεν καταγράφηκαν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες σε βασικούς δείκτες υγείας, όπως ο δείκτης μάζας σώματος, η αρτηριακή πίεση, το στρες, το άγχος, η κατάθλιψη, η γαστρεντερική υγεία, η ποιότητα ύπνου και η σωματική δραστηριότητα.

Ωστόσο, οι συμμετέχοντες που έπιναν καφέ εμφάνισαν διαφοροποιήσεις σε ορισμένους ανοσολογικούς δείκτες στο αίμα, αλλά και σε συγκεκριμένα μικροβιακά στελέχη του εντέρου. Αυτό ήταν το πρώτο στοιχείο που έδειξε ότι ο καφές ενδέχεται να επηρεάζει τον οργανισμό σε περισσότερα επίπεδα απ’ όσα γνωρίζαμε.

Κανονικός ή ντεκαφεϊνέ;

Για να διαπιστώσουν αν η καφεΐνη είναι το βασικό συστατικό πίσω από αυτές τις αλλαγές, οι ερευνητές ζήτησαν από τους 31 λάτρεις του καφέ να απέχουν από το ρόφημα για δύο εβδομάδες.

Μετά την περίοδο αποχής, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Οι 16 επέστρεψαν στην κατανάλωση καφέ με καφεΐνη, ενώ οι 15 άρχισαν να πίνουν ντεκαφεϊνέ. Οι ίδιοι δεν γνώριζαν ποιον τύπο καφέ κατανάλωναν, ώστε τα αποτελέσματα να μην επηρεαστούν από την προσδοκία τους.

Μετά την επανεισαγωγή του καφέ, οι ερευνητές παρατήρησαν αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου όλων των συμμετεχόντων, ανεξάρτητα από το αν έπιναν κανονικό ή ντεκαφεϊνέ καφέ. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι ορισμένα μικρόβια του εντέρου ανταποκρίνονται στον καφέ ως συνολικό προϊόν και όχι αποκλειστικά στην καφεΐνη.

Διάθεση, στρες και γνωστική λειτουργία

Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, τόσο ο καφές με καφεΐνη όσο και ο ντεκαφεϊνέ συνδέθηκαν με μείωση του στρες, της κατάθλιψης, της παρορμητικότητας και της φλεγμονής, ενώ παράλληλα φάνηκε να ενισχύουν τη διάθεση και τη γνωστική απόδοση.

Οι διαφορές, ωστόσο, ανάμεσα στους δύο τύπους καφέ είχαν ενδιαφέρον.

Ο καφές με καφεΐνη συνδέθηκε περισσότερο με μειωμένο άγχος, χαμηλότερη ψυχολογική δυσφορία, καλύτερη προσοχή, χαμηλότερη αρτηριακή πίεση και καλύτερη διαχείριση του στρες.

Ο ντεκαφεϊνέ, από την άλλη πλευρά, φάνηκε να συνδέεται με καλύτερο ύπνο, αυξημένη φυσική δραστηριότητα και ενίσχυση της μνήμης. Αυτό είναι ίσως και το πιο ενδιαφέρον εύρημα, καθώς δείχνει ότι ο καφές χωρίς καφεΐνη δεν είναι ένα «ουδέτερο» ρόφημα, αλλά μπορεί να έχει δική του επίδραση στον οργανισμό.

Ο ρόλος του εντέρου στον τρόπο που νιώθουμε

Η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι ο καφές δρα και μέσω του άξονα εντέρου-εγκεφάλου. Πρόκειται για τη σύνδεση ανάμεσα στο πεπτικό σύστημα και τον εγκέφαλο, η οποία φαίνεται να επηρεάζει τη διάθεση, το στρες, τη γνωστική λειτουργία και τη συνολική ψυχική ευεξία.

Ο μικροβιολόγος John Cryan σημειώνει ότι ο καφές προσφέρει περισσότερα από μια απλή δόση καφεΐνης. Τον περιγράφει ως έναν σύνθετο διατροφικό παράγοντα που αλληλεπιδρά με τα μικρόβια του εντέρου και επηρεάζει τον μεταβολισμό και τη συναισθηματική ευεξία.

Με άλλα λόγια, η επίδραση του καφέ δεν περιορίζεται στο νευρικό σύστημα. Περνά και μέσα από το έντερο, το οποίο φαίνεται να έχει πιο ενεργό ρόλο στην ψυχική και γνωστική υγεία απ’ όσο θεωρούνταν παλαιότερα.

Δύο τύποι καφέ, διαφορετικές επιδράσεις

Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο καφές με καφεΐνη και ο ντεκαφεϊνέ μπορεί να έχουν διαφορετικά πλεονεκτήματα.

Ο καφές με καφεΐνη φαίνεται να δρα πιο άμεσα στην εγρήγορση, στη διάθεση και στην προσοχή. Ο ντεκαφεϊνέ, αντίθετα, μπορεί να είναι πιο ενδιαφέρων για όσους θέλουν να αποφύγουν την καφεΐνη, αλλά να διατηρήσουν ορισμένα από τα πιθανά οφέλη του καφέ στη μνήμη, στον ύπνο και στο μικροβίωμα.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη βασίστηκε σε λεπτομερή ανάλυση του τρόπου με τον οποίο οι συμμετέχοντες επεξεργάζονταν τις ενώσεις του καφέ, συνδέοντας αυτές τις διαφορές με τα μεταβολικά μοτίβα στο μικροβίωμα του εντέρου.

Αυτό δείχνει ότι ο καφές δεν συνδέεται απλώς παθητικά με οφέλη για την υγεία, αλλά ενδέχεται να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση συγκεκριμένων βιολογικών και ψυχολογικών αποκρίσεων.

Γιατί χρειάζεται περισσότερη έρευνα

Παρά τα ενθαρρυντικά στοιχεία, οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι μηχανισμοί πίσω από την επίδραση του καφέ στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.

Η σχέση ανάμεσα στην πεπτική και την ψυχική υγεία γίνεται όλο και πιο κατανοητή, όμως ο τρόπος με τον οποίο οι ενώσεις του καφέ επηρεάζουν αυτή τη σύνδεση παραμένει σύνθετος.

Τα ευρήματα, πάντως, προστίθενται σε έναν αυξανόμενο όγκο επιστημονικών δεδομένων που συνδέουν την κατανάλωση καφέ με μειωμένα επίπεδα στρες, καλύτερη διάθεση και πιθανή υποστήριξη της ψυχικής ευεξίας.

Δεν λειτουργεί σε όλους με τον ίδιο τρόπο

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι οι επιδράσεις του καφέ διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η ευαισθησία στην καφεΐνη, η ποιότητα του ύπνου, το άγχος, το μικροβίωμα του εντέρου και οι καθημερινές συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν το πώς αντιδρά ο οργανισμός.

Γι’ αυτό και οι ερευνητές βλέπουν τα νέα ευρήματα ως βάση για μελλοντική, πιο εξατομικευμένη προσέγγιση. Στόχος είναι να γίνει καλύτερα κατανοητό ποιοι άνθρωποι ωφελούνται περισσότερο από τον καφέ, ποιος τύπος καφέ τους ταιριάζει και σε ποιες περιπτώσεις χρειάζεται μέτρο ή προσοχή.

Ο καφές, όπως δείχνουν τα νέα δεδομένα, δεν είναι απλώς ένα πρωινό τονωτικό. Είναι ένα σύνθετο ρόφημα με πολλές βιοδραστικές ενώσεις, που φαίνεται να συνομιλεί με το έντερο, τον εγκέφαλο και τη διάθεση με τρόπους που η επιστήμη μόλις αρχίζει να χαρτογραφεί.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News