Κληρονομιά χωρίς διαθήκη: Ποιοι παίρνουν την περιουσία και τι αλλάζει
Το νέο κληρονομικό πλαίσιο επιχειρεί να βάλει πιο καθαρούς κανόνες στη διανομή περιουσιών, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στις σύγχρονες μορφές οικογένειας και στον έγκαιρο σχεδιασμό.
Η κληρονομιά χωρίς διαθήκη είναι ένα από τα ζητήματα που προκαλούν συχνά απορίες, αλλά και εντάσεις μέσα στις οικογένειες. Ποιος θεωρείται νόμιμος κληρονόμος; Τι ποσοστό παίρνει ο σύζυγος; Τι γίνεται με τα παιδιά, τα αδέλφια ή τους συντρόφους που δεν είχαν παντρευτεί τον θανόντα;
Στο ισχύον πλαίσιο, όταν δεν υπάρχει διαθήκη, η περιουσία δεν μοιράζεται αυθαίρετα. Ακολουθείται η λεγόμενη εξ αδιαθέτου διαδοχή, δηλαδή μια συγκεκριμένη σειρά συγγενών που καλούνται να κληρονομήσουν. Το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει παρουσιάσει σχέδιο αναμόρφωσης του κληρονομικού δικαίου, με στόχο την προσαρμογή του στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες.
Κληρονομιά χωρίς διαθήκη: Πώς μοιράζεται η περιουσία
Η βασική λογική είναι ότι οι συγγενείς καλούνται σε διαδοχικές «τάξεις». Αν υπάρχουν κληρονόμοι σε μία τάξη, η διαδικασία σταματά εκεί και δεν προχωρά στην επόμενη. Αν δεν υπάρχει κανείς, η περιουσία περνά στην επόμενη βαθμίδα.
Πρώτη τάξη: Σύζυγος και παιδιά
Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν ο επιζών σύζυγος και τα παιδιά του θανόντος. Αν υπάρχει ένα παιδί, ο σύζυγος λαμβάνει το 1/3 της περιουσίας και το παιδί τα υπόλοιπα 2/3. Αν υπάρχουν περισσότερα παιδιά, ο σύζυγος λαμβάνει το 1/4 και το υπόλοιπο μοιράζεται ισόποσα μεταξύ των παιδιών.
Δεύτερη τάξη: Γονείς, αδέλφια και απόγονοι αδελφών
Αν δεν υπάρχουν παιδιά, στην κληρονομιά καλούνται οι γονείς, τα αδέλφια και, όπου συντρέχει περίπτωση, οι απόγονοι των αδελφών.
Τρίτη τάξη: Παππούδες, γιαγιάδες και απόγονοί τους
Αν δεν υπάρχουν συγγενείς των προηγούμενων τάξεων, η περιουσία περνά στους παππούδες και τις γιαγιάδες, καθώς και στους απογόνους τους.
Τέταρτη τάξη: Προπαππούδες και προγιαγιάδες
Στην επόμενη βαθμίδα βρίσκονται οι ακόμη πιο απομακρυσμένοι ανιόντες συγγενείς, δηλαδή οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες.
Πέμπτη τάξη: Ο επιζών σύζυγος ως μοναδικός κληρονόμος
Αν δεν υπάρχουν συγγενείς από τις προηγούμενες τάξεις, η περιουσία περιέρχεται ολόκληρη στον επιζώντα σύζυγο.
Έκτη τάξη: Το Δημόσιο
Όταν δεν υπάρχει κανένας συγγενής ή σύζυγος που να καλείται στην κληρονομιά, η περιουσία καταλήγει στο Δημόσιο. Σύμφωνα με το πλαίσιο που περιγράφεται, το Δημόσιο αποδέχεται την κληρονομιά με απογραφή, ώστε να μην επιβαρύνεται με χρέη πέραν της αξίας της περιουσίας.
Τι ισχύει για τον σύζυγο και την οικοσκευή
Πέρα από το ποσοστό της κληρονομιάς, ο επιζών σύζυγος δικαιούται και την οικοσκευή, δηλαδή τα αντικείμενα που εξυπηρετούσαν την κοινή καθημερινή ζωή του ζευγαριού. Πρόκειται για μια πρόβλεψη που έχει πρακτική σημασία, καθώς αφορά το σπίτι, τον εξοπλισμό και τα βασικά αντικείμενα χρήσης.
Το νέο πλαίσιο που προωθείται δίνει μεγαλύτερη έμφαση και στις σύγχρονες μορφές οικογενειακής ζωής, αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν μακροχρόνιες σχέσεις συμβίωσης χωρίς γάμο που μπορεί να έχουν ουσιαστικό οικογενειακό χαρακτήρα.
Τι αλλάζει για τους συντρόφους εκτός γάμου
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία των αλλαγών αφορά τους συντρόφους που ζούσαν σε μακροχρόνια ελεύθερη συμβίωση. Σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις, ο σύντροφος που δεν έχει παντρευτεί τον θανόντα μένει εκτός κληρονομικής διαδοχής.
Με τις αλλαγές που περιγράφονται, ο σύντροφος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να αποκτήσει συγκεκριμένα δικαιώματα, εφόσον αποδεικνύεται σταθερή και πολυετής κοινή ζωή. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μπορεί να αναγνωριστούν δικαιώματα όπως η διατήρηση της οικοσκευής, η παραμονή στην κατοικία για ορισμένο χρονικό διάστημα ή οικονομική αποζημίωση, εφόσον είχε συμβάλει ουσιαστικά στη φροντίδα του θανόντος.
Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν συγγενείς, το νέο σχέδιο προβλέπει ότι ο σύντροφος θα μπορεί να διεκδικήσει την κληρονομιά δικαστικά, εφόσον αποδείξει σταθερή συμβίωση τουλάχιστον τριών ετών.
Παραδείγματα για το πώς λειτουργεί η κληρονομική διαδοχή
Σύζυγος και μακρινοί συγγενείς
Με το ισχύον πλαίσιο, ο επιζών σύζυγος μπορεί να μοιράζεται την περιουσία με συγγενείς τρίτου βαθμού. Με τη νέα ρύθμιση, εφόσον δεν υπάρχουν στενότεροι συγγενείς, ο σύζυγος θα κληρονομεί το σύνολο.
Μακροχρόνια συμβίωση χωρίς γάμο
Στο σημερινό καθεστώς, αν υπάρχουν παιδιά, αυτά κληρονομούν την περιουσία. Με τις αλλαγές, ο σύντροφος που αποδεικνύει μακροχρόνια συμβίωση μπορεί να αποκτήσει ορισμένα δικαιώματα, όπως να κρατήσει την οικοσκευή, να παραμείνει στην κατοικία για έναν χρόνο ή να λάβει αποζημίωση αν είχε ουσιαστική συμβολή στη φροντίδα του θανόντος.
Καμία συγγενική σχέση
Αν δεν υπάρχουν συγγενείς, η περιουσία καταλήγει σήμερα στο Δημόσιο. Με το νέο σχέδιο, ο σύντροφος θα μπορεί να προσφύγει στο δικαστήριο και να διεκδικήσει την κληρονομιά, εφόσον αποδείξει σταθερή συμβίωση τουλάχιστον τριών ετών.
Κληρονομικές συμβάσεις: Το νέο εργαλείο για τη διαδοχή
Μία από τις σημαντικές αλλαγές που εισάγονται είναι οι κληρονομικές συμβάσεις. Πρόκειται για έναν θεσμό που επιτρέπει τον προγραμματισμό της διαδοχής όσο ο διαθέτης βρίσκεται ακόμη εν ζωή. Το υπουργείο Δικαιοσύνης αναφέρει ότι με το νέο πλαίσιο θεσπίζονται για πρώτη φορά κληρονομικές συμβάσεις αιτία θανάτου και συμβάσεις παραίτησης από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα.
Σήμερα, με βάση το ισχύον δίκαιο, οι συμβάσεις για την κληρονομιά προσώπου που ζει θεωρούνται άκυρες. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να άρει αυτή την απόλυτη απαγόρευση, κυρίως για περιπτώσεις όπου χρειάζεται έγκαιρος και ασφαλής σχεδιασμός, όπως σε οικογενειακές επιχειρήσεις ή παραγωγικά ακίνητα.
Τα δύο βασικά είδη συμβάσεων
Σύμβαση μεταβίβασης μετά θάνατον
Ο διαθέτης μπορεί να ορίσει από πριν πώς θα διανεμηθεί η περιουσία του μετά τον θάνατό του, διατηρώντας όσο ζει τον έλεγχο και τη διαχείριση των περιουσιακών του στοιχείων.
Παραίτηση από μελλοντική κληρονομιά
Ένας δυνητικός κληρονόμος μπορεί να παραιτηθεί εκ των προτέρων από το κληρονομικό του δικαίωμα. Η ρύθμιση αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις όπου η οικογένεια θέλει να οργανώσει εγκαίρως τη διαδοχή και να αποφύγει μελλοντικές συγκρούσεις.
Γιατί οι αλλαγές θεωρούνται σημαντικές
Οι νέες ρυθμίσεις στο κληρονομικό δίκαιο στοχεύουν στη μείωση των οικογενειακών αντιδικιών και στη μεγαλύτερη ασφάλεια γύρω από τη μεταβίβαση περιουσίας. Έχουν ιδιαίτερη σημασία για οικογένειες με σύνθετες σχέσεις, για ζευγάρια που δεν έχουν παντρευτεί, αλλά και για οικογενειακές επιχειρήσεις, όπου η έλλειψη σχεδιασμού μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις ή σε κατακερματισμό της περιουσίας.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει περιγράψει τη μεταρρύθμιση ως προσπάθεια προσαρμογής του Αστικού Κώδικα στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου και την απλοποίηση διαδικασιών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Θεόδωρος Λουλούδης στο Travel West Forum: Χρειάζεται ισχυρός συντονιστικός φορέας για τον τουρισμό
- Ιδιωτικό χρέος και ΜμΕ: η σιωπηλή κρίση που το σύστημα δυσκολεύεται να διαχειριστεί
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
