Γιατί μοιραζόμαστε την τοποθεσία μας; Η νέα συνήθεια που αλλάζει τις σχέσεις
Οι εφαρμογές που δείχνουν πού βρισκόμαστε υπόσχονται ευκολία και αίσθημα ασφάλειας, αλλά οι ειδικοί προειδοποιούν ότι επηρεάζουν τον τρόπο που χτίζονται η εμπιστοσύνη, τα όρια και η επικοινωνία στις σχέσεις
Το location sharing, δηλαδή η δυνατότητα να μοιραζόμαστε την τοποθεσία μας μέσω εφαρμογών, έχει περάσει πλέον από την τεχνολογική ευκολία στην καθημερινότητα των σχέσεων. Δεν αφορά μόνο το πού βρίσκεται κάποιος, αλλά και το πώς επικοινωνούμε, πώς οργανωνόμαστε, πώς νιώθουμε ασφάλεια και πώς διαχειριζόμαστε την εμπιστοσύνη.
Νέα μελέτη του University of Illinois Urbana-Champaign εξετάζει ακριβώς αυτό το φαινόμενο: γιατί οι άνθρωποι επιλέγουν να μοιράζονται την τοποθεσία τους, με ποιους το κάνουν και τι σημαίνει αυτή η συνήθεια για τις προσωπικές σχέσεις.
Η έρευνα δείχνει ότι οι εφαρμογές εντοπισμού τοποθεσίας δεν χρησιμοποιούνται πλέον μόνο για λόγους ασφάλειας. Έχουν μπει βαθύτερα στην καθημερινή επικοινωνία, στις ερωτικές σχέσεις, στις φιλίες, στην οικογένεια και στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συντονίζουν τη ζωή τους.
Η αφορμή για τη μελέτη
Ο Brian Ogolsky, καθηγητής στο Department of Human Development and Family Studies του University of Illinois Urbana-Champaign και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, ανέφερε ότι η ιδέα προέκυψε μέσα στην τάξη.
Όπως εξήγησε, δίδασκε μάθημα για την ανάπτυξη των σχέσεων σε προπτυχιακούς φοιτητές και έκανε ένα σχόλιο για το μοίρασμα τοποθεσίας. Η αντίδραση των φοιτητών ήταν άμεση, καθώς άρχισαν να μοιράζονται εμπειρίες και να θέτουν ερωτήματα για το πώς χρησιμοποιούνται αυτές οι εφαρμογές.
Τότε διαπίστωσε ότι, παρότι πρόκειται για μια πολύ διαδεδομένη πρακτική, η ερευνητική βιβλιογραφία γύρω από το θέμα ήταν περιορισμένη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτές τις τεχνολογίες βοηθά τους ειδικούς να δουν πώς αλλάζουν τα «σενάρια» των σχέσεων, οι διαδικασίες επικοινωνίας και ο τρόπος με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους άλλους.
Με ποιους μοιραζόμαστε την τοποθεσία μας
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν online έρευνα σε άτομα από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, ζητώντας τους να περιγράψουν τις πρακτικές τους γύρω από το location sharing.
Κατά μέσο όρο, οι συμμετέχοντες μοιράζονταν την τοποθεσία τους με 3,86 άτομα. Το εύρος, ωστόσο, ήταν πολύ μεγάλο, καθώς κάποιοι τη μοιράζονταν με ένα άτομο και άλλοι με έως και 83.
Η πιο δημοφιλής εφαρμογή ήταν το Find My της Apple, ενώ ακολουθούσαν το Google Maps, το Life360, το Snapchat και το WhatsApp.
Οι περισσότεροι ανέφεραν ότι μοιράζονταν την τοποθεσία τους κυρίως με τον/την σύντροφό τους. Ακολουθούσαν οι φίλοι, τα αδέλφια, οι γονείς, τα παιδιά, άλλα μέλη της οικογένειας και οι συγκάτοικοι.
Οι τέσσερις βασικοί λόγοι χρήσης
Οι ερευνητές χώρισαν τους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι μοιράζονται την τοποθεσία τους σε τέσσερις βασικές κατηγορίες: ασφάλεια, πρακτικότητα, χαλαρή χρήση και διαδικασίες σχέσεων.
Η ασφάλεια ήταν ο βασικός λόγος όταν το location sharing αφορούσε άμεση οικογένεια, γονείς και παιδιά. Πολλοί συμμετέχοντες δήλωσαν ότι αισθάνονται πιο ασφαλείς όταν ξέρουν πού βρίσκεται ένας δικός τους άνθρωπος.
Ο Ogolsky, ωστόσο, επισημαίνει ότι αυτό μπορεί να λειτουργεί περισσότερο ως αίσθηση ασφάλειας παρά ως πραγματική προστασία. Όπως εξηγεί, το να γνωρίζει κάποιος ότι ο σύντροφός του βρίσκεται 50 μίλια μακριά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μπορεί να τον βοηθήσει άμεσα αν συμβεί κάτι.
Με άλλα λόγια, η χρήση αυτή μπορεί να σχετίζεται περισσότερο με την ψυχική ηρεμία παρά με την πραγματική δυνατότητα παρέμβασης.
Η πρακτικότητα στις σχέσεις και στην καθημερινότητα
Στις ερωτικές σχέσεις και στις φιλίες, ο πιο συχνός λόγος χρήσης ήταν η πρακτικότητα.
Οι συμμετέχοντες μίλησαν για ευκολία, καλύτερο προγραμματισμό και λιγότερη ανάγκη για συνεχή μηνύματα. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να δει πότε πλησιάζει ο σύντροφός του για να ετοιμάσει φαγητό ή να συντονίσει ποιος θα παραλάβει τα παιδιά.
Άλλοι ανέφεραν ότι το location sharing βοηθά όταν κάποιος ταξιδεύει, όταν φίλοι κινούνται σε διαφορετικά σημεία ή όταν οι άνθρωποι εργάζονται και ζουν σε διαφορετικές περιοχές.
Με αυτή την έννοια, η τεχνολογία λειτουργεί σαν ένας αθόρυβος τρόπος συντονισμού. Δίνει πληροφορίες χωρίς να απαιτείται πάντα τηλεφώνημα ή μήνυμα.
Όταν το location sharing γίνεται απλώς συνήθεια
Μια άλλη κατηγορία χρήσης ήταν η πιο χαλαρή ή περιστασιακή.
Ορισμένοι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι μοιράζονταν την τοποθεσία τους για πλάκα, από περιέργεια ή επειδή τους φαινόταν ενδιαφέρον και διασκεδαστικό. Σε κάποιες περιπτώσεις, η τοποθεσία μοιραζόταν με ολόκληρη παρέα και στη συνέχεια οι χρήστες απλώς το ξεχνούσαν.
Αυτή η μορφή χρήσης δείχνει ότι, ειδικά για νεότερες γενιές, το location sharing μπορεί να μην εκλαμβάνεται πάντα ως σοβαρή απόφαση ιδιωτικότητας, αλλά ως ένα ακόμη ψηφιακό εργαλείο κοινωνικής επαφής.
Η εμπιστοσύνη, οι προσδοκίες και η πίεση
Οι ερευνητές ξεχώρισαν και μια τέταρτη κατηγορία, την οποία ονόμασαν «διαδικασίες σχέσεων». Πρόκειται για περιπτώσεις όπου το location sharing χρησιμοποιείται για να στηρίξει, να διατηρήσει ή να διαχειριστεί μια σχέση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κοινή χρήση τοποθεσίας μπορεί να συνδέεται με την εμπιστοσύνη, την ειλικρίνεια και την ανοιχτή επικοινωνία. Για κάποιους, το να μοιράζονται πού βρίσκονται λειτουργεί ως ένδειξη διαφάνειας.
Ωστόσο, η ίδια πρακτική μπορεί να δημιουργήσει και πίεση. Ορισμένοι συμμετέχοντες ανέφεραν προσδοκίες από συντρόφους ή μέλη της οικογένειας, οι οποίες συνδέονται με ρόλους, υποχρεώσεις και ευθύνες.
Εκεί ακριβώς αρχίζει η πιο σύνθετη πλευρά του θέματος: πότε το location sharing είναι επιλογή και πότε γίνεται άτυπη απαίτηση μέσα σε μια σχέση.
Όταν η τεχνολογία αντικαθιστά την επικοινωνία
Ο Ogolsky προειδοποιεί ότι ένα από τα πιθανά προβλήματα είναι η αντικατάσταση της ανθρώπινης επικοινωνίας από την τεχνολογική παρακολούθηση.
Όπως σημειώνει, οι άνθρωποι οδεύουν προς έναν κόσμο όπου οι τεχνολογικές αλλαγές θα καθορίζουν το πώς και το πότε επικοινωνούμε. Το location sharing, που αρχικά συνδεόταν κυρίως με την ασφάλεια, μετακινείται πλέον στο πεδίο των σχέσεων και αλλάζει τον τρόπο επικοινωνίας.
Ένα παράδειγμα είναι απλό: κάποιος μπορεί να δει πού βρίσκεται ένας φίλος ή σύντροφος και να αποφασίσει να μην τον ενοχλήσει, χωρίς να του στείλει μήνυμα ή να τον καλέσει.
Αυτό, σύμφωνα με τον ερευνητή, αφαιρεί από το άλλο πρόσωπο τη δυνατότητα να απαντήσει αν θέλει ή όχι να μιλήσει εκείνη τη στιγμή. Με άλλα λόγια, περιορίζεται η διαπραγμάτευση που υπάρχει στην άμεση ανθρώπινη επικοινωνία.
Η εξάρτηση από το κινητό και το FOMO
Η μελέτη αναδεικνύει και την εξάρτηση που μπορεί να δημιουργηθεί από την τεχνολογία.
Αν δύο φίλοι κανονίσουν να συναντηθούν σε μια συναυλία και το κινητό κάποιου κλείσει από μπαταρία, μπορεί να δυσκολευτούν να βρουν ο ένας τον άλλον, επειδή έχουν συνηθίσει να βασίζονται αποκλειστικά στην εφαρμογή.
Παράλληλα, το location sharing μέσα σε παρέες μπορεί να ενισχύσει το FOMO, δηλαδή τον φόβο ότι κάποιος χάνει κάτι. Αν ένας χρήστης δει ότι οι φίλοι του βρίσκονται μαζί χωρίς εκείνον, μπορεί να νιώσει αποκλεισμό, αμηχανία ή πίεση.
Έτσι, μια εφαρμογή που ξεκινά ως εργαλείο ευκολίας μπορεί να επηρεάσει συναισθήματα, σχέσεις και κοινωνικές δυναμικές.
Τα ζητήματα ιδιωτικότητας
Η κοινή χρήση τοποθεσίας ανοίγει αναπόφευκτα και τη συζήτηση για την ιδιωτικότητα.
Το να δίνει κάποιος σε άλλους πρόσβαση στην τοποθεσία του σημαίνει ότι επιτρέπει τη συνεχή παρακολούθηση των κινήσεών του, ακόμη κι αν αυτό γίνεται με συναίνεση. Για τις νεότερες γενιές, ωστόσο, αυτή η ανησυχία φαίνεται να έχει διαφορετικό βάρος.
Ο Ogolsky σημειώνει ότι οι νεότεροι έχουν μεγαλώσει σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογική παρακολούθηση από εταιρείες ήταν ήδη μέρος της καθημερινότητας. Ως αποτέλεσμα, η αντίληψή τους για το τι θεωρείται ιδιωτική πληροφορία διαφέρει σημαντικά από εκείνη των μεγαλύτερων γενιών.
Παρόλα αυτά, η ιδιωτικότητα δεν είναι το μόνο ζήτημα. Οι πληροφορίες τοποθεσίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως στοιχεία σε ποινικές υποθέσεις, ενώ υπάρχει και ο κίνδυνος κακής χρήσης τους σε κακοποιητικές σχέσεις.
Το λεπτό όριο ανάμεσα στην ευκολία και τον έλεγχο
Το location sharing μπορεί να κάνει την καθημερινότητα πιο εύκολη. Μειώνει τα περιττά μηνύματα, βοηθά στον συντονισμό και δίνει την αίσθηση ότι οι άνθρωποι βρίσκονται πιο κοντά ο ένας στον άλλον.
Την ίδια στιγμή, όμως, μπορεί να θολώσει τα όρια ανάμεσα στην εμπιστοσύνη και στον έλεγχο.
Η ίδια λειτουργία που βοηθά έναν γονιό να ξέρει ότι το παιδί του έφτασε με ασφάλεια κάπου, μπορεί σε άλλη περίπτωση να γίνει εργαλείο πίεσης. Η ίδια εφαρμογή που διευκολύνει ένα ζευγάρι να οργανώσει το βράδυ του, μπορεί να δημιουργήσει προσδοκία διαρκούς διαφάνειας.
Γι’ αυτό και το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν χρησιμοποιεί κάποιος αυτές τις εφαρμογές, αλλά πώς, με ποιους όρους και με ποια όρια.
Μια τεχνολογία που ήρθε για να μείνει
Ο Ogolsky καταλήγει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι υιοθετούν μια νέα τεχνολογία επειδή πιστεύουν ότι θα κάνει τη ζωή τους πιο εύκολη.
Στην περίπτωση του location sharing, αυτό φαίνεται καθαρά. Πολλοί δεν αγαπούν τον προγραμματισμό, δεν θέλουν να περιμένουν και προτιμούν να έχουν άμεση πληροφορία χωρίς να διακόπτουν τον άλλον.
Η δυνατότητα να γνωρίζουν πού βρίσκεται κάποιος τους βοηθά να οργανωθούν, να κινηθούν σωστά και να αξιοποιήσουν καλύτερα τον χρόνο τους.
Ωστόσο, η μελέτη δείχνει ότι η τεχνολογία αυτή δεν είναι ουδέτερη. Μπαίνει στις σχέσεις, αλλάζει συνήθειες, επηρεάζει την επικοινωνία και θέτει νέα ερωτήματα για την εμπιστοσύνη, την αυτονομία και την ιδιωτικότητα.
Το location sharing δεν είναι απλώς μια λειτουργία στο κινητό. Είναι ένας νέος τρόπος να σχετιζόμαστε με τους άλλους — και γι’ αυτό χρειάζεται συνειδητή χρήση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Πώς το στρες επηρεάζει την καρδιά και τι μπορούμε να κάνουμε
- Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών αλλάζει όνομα: Τι είναι το PMOS και γιατί αφορά εκατομμύρια γυναίκες
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
