Λουλούδης: «Οι αναποφάσιστοι δεν είναι κόμμα»
Οταν διαβάζουμε δημοσκοπήσεις, σχεδόν όλο μας το ενδιαφέρον το εξαντλεί η «πρόθεση ψήφου». Ποιος είναι πρώτος, ποιος ακολουθεί, ποιος ανεβαίνει, ποιος υποχωρεί
Του Θεόδωρου Λουλούδη*
Οταν διαβάζουμε δημοσκοπήσεις, σχεδόν όλο μας το ενδιαφέρον το εξαντλεί η «πρόθεση ψήφου». Ποιος είναι πρώτος, ποιος ακολουθεί, ποιος ανεβαίνει, ποιος υποχωρεί. Είναι λογικό. Αλλά δεν αρκεί, διότι δεν εξηγεί τις κοινωνικές διεργασίες, ειδικά αυτή την εποχή που πραγματοποιούνται έρευνες με ευρήματα περισσότερο ενδιαφέροντα. Στο ερώτημα τι θα ψήφιζαν εάν είχαμε εθνικές εκλογές την επόμενη Κυριακή, ο ένας στους 3 δηλώνει ότι δεν έχει αποφασίσει ή δεν γνωρίζει. Αν προσθέσουμε όσους δεν απαντούν, δηλώνουν λευκό ή άκυρο ή ότι δεν θα ψηφίσουν, φτάνουμε περίπου στο 40% που δεν κατονομάζει σήμερα συγκεκριμένο κόμμα.
Η εύκολη ανάγνωση είναι ότι έχουμε πολλούς αναποφάσιστους. Είναι σωστό. Δεν είναι όμως αρκετό. Αυτή η λέξη συμπεριλαμβάνει πολύ διαφορετικούς ανθρώπους και, κυρίως, πολύ διαφορετικές πολιτικές διαδρομές. Οι αναποφάσιστοι δεν αποτελούν ενιαία ομάδα πολιτών που έχει περίπου τα ίδια χαρακτηριστικά και περιμένει να επιλέξει ανάμεσα στις ίδιες εναλλακτικές. Ανάμεσά τους βρίσκουμε προηγούμενους ψηφοφόρους της ΝΔ, του ΣΥΡΙΖΑ, του ΠΑΣΟΚ, και μικρότερων κομμάτων, αλλά και ανθρώπους που δεν είχαν ψηφίσει στις προηγούμενες εκλογές.
Υπάρχει όμως κάτι ακόμη σημαντικότερο. Περίπου τρεις στους τέσσερις αναποφάσιστους μπορούν ακόμη να τοποθετήσουν τον εαυτό τους στον πολιτικό άξονα Αριστερά–Δεξιά. Βρίσκουμε ανάμεσά τους πολίτες της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς, του Κέντρου, της Κεντροδεξιάς και της Δεξιάς. Η αδιευκρίνιστη ψήφος δεν ταυτίζεται με την απουσία πολιτικής ταυτότητας. Αλλο είναι να μην ξέρω πού τοποθετούμαι πολιτικά και άλλο να ξέρω περίπου πού βρίσκομαι, αλλά να μην έχω αποφασίσει ποιο κόμμα με εκφράζει σήμερα. Οι έρευνες δείχνουν ότι για ένα σημαντικό μέρος των αναποφάσιστων συμβαίνει το δεύτερο.
Ενα από τα χαρακτηριστικά της σημερινής πολιτικής περιόδου είναι ότι η πολιτική ταυτότητα και η κομματική επιλογή δεν συμπίπτουν πλέον τόσο εύκολα. Ενας πολίτης μπορεί να εξακολουθεί να θεωρεί τον εαυτό του κεντροαριστερό χωρίς να γνωρίζει ποιο κόμμα θα ψηφίσει. Ενας άλλος μπορεί να τοποθετείται στην Κεντροδεξιά αλλά να μην επιλέγει σήμερα το κόμμα που είχε ψηφίσει στις προηγούμενες εθνικές εκλογές. Οι πολίτες δεν εγκατέλειψαν την πολιτική. Ωστόσο η προηγούμενη πολιτική τους αναφορά δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε σημερινή κομματική επιλογή.
Υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση: Οταν ένα κόμμα εμφανίζεται χαμηλότερα από την εκλογική του επίδοση ή από μια προηγούμενη μέτρηση, αναζητούμε αμέσως πού πήγαν οι ψηφοφόροι του. Στο κόμμα Α; Στο κόμμα Β; Σε κάποιον νέο πολιτικό σχηματισμό; Η πραγματικότητα που καταγράφουμε είναι πιο σύνθετη. Ενα μέρος πράγματι μετακινείται προς κάποια άλλη συγκεκριμένη επιλογή. Ενα άλλο όμως φαίνεται να έχει απομακρυνθεί από την προηγούμενη επιλογή του χωρίς ακόμη να έχει καταλήξει στην επόμενη. Για το κόμμα από το οποίο έφυγε ο ψηφοφόρος το αποτέλεσμα μπορεί να μοιάζει ίδιο: έχασε μία ψήφο. Για την κατανόηση όμως της κοινωνίας υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον πολίτη που λέει «έφυγα από εδώ και πήγα εκεί» και σε εκείνον που λέει «δεν επιλέγω πλέον αυτό που ψήφισα, αλλά δεν γνωρίζω ακόμη τι θα επιλέξω». Οσοι δεν έχουν αποφασίσει ακόμα τι θα επιλέξουν βρίσκονται «σε μια ενδιάμεση περιοχή». Και οι τρέχουσες έρευνες καταγράφουν αυτή την περιοχή σήμερα μεγάλη. Τον Σεπτέμβριο συναντάμε μια πολύ μεγαλύτερη περιοχή μη διαμορφωμένης επιλογής. Δεν γνωρίζουμε αν αυτοί οι πολίτες θα επιστρέψουν στην προηγούμενη επιλογή τους, αν θα κατευθυνθούν αλλού ή αν κάποιοι τελικά δεν θα ψηφίσουν. Και αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και με τις αναγωγές των δημοσκοπήσεων.
Ενα σημαντικό μέρος της κοινωνίας εξακολουθεί να έχει πολιτικές αναφορές. Εχει προηγούμενη ψήφο. Μπορεί να τοποθετήσει τον εαυτό του ιδεολογικά. Αλλά δεν έχει μετατρέψει όλα αυτά σε συγκεκριμένη σημερινή κομματική επιλογή. Και αυτό, είναι πολύ σημαντικό.
Στο επόμενο: Τι απέγιναν οι ψηφοφόροι του 2023;
- Ο Θεόδωρος Λουλούδης είναι Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Αχαΐας
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
