Μέση Ανατολή: Γιατί η Ισπανία κόντραρε ευθέως ΗΠΑ και Τραμπ

Ο Αμερικανός πρόεδρος «κατσάδιασε» και απείλησε την Ισπανία, η οποία, όμως, δεν έκανε πίσω.

Ο Ισπανός ΥΠΕΞ, Χοσέ Μανουέλ Αλβαρες, δήλωσε ότι οι στρατιωτικές βάσεις της Ισπανίας δεν θα χρησιμοποιηθούν για οποιαδήποτε δράση που δεν περιλαμβάνεται στη συμφωνία με τις ΗΠΑ, ούτε σε παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Η Ισπανία, πάντως, στέλνει την πιο σύγχρονη φρεγάτα του ισπανικού Πολεμικού Ναυτικού, τη «Χριστόφορος Κολόμβος», στην Ανατολική Μεσόγειο για την προστασία της Κύπρου.

Ουσιαστικά, δεν «αναποδογύρισε» την αρχική της απόφαση η Ισπανία. Ισχύει το απαγορευτικό της για τις ΗΠΑ, αλλά ως χώρα της ΕΕ σπεύδει να βοηθήσει μία άλλη χώρα της Ενωσης που απειλείται.

Το ερώτημα που έθεσε η «Πελοπόννησος» στους εκλεκτούς καλεσμένους της είναι σαφές:

Εκτιμάτε ότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης, η θέση της Ισπανίας απέναντι στον Τραμπ είναι η πλέον ορθή ή όχι; Μήπως αυτή θα έπρεπε να ήταν η κοινή θέση της ΕΕ απέναντι σε ΗΠΑ και Ισραήλ;

Ή μήπως η Ελλάδα, χώρα πολύ πιο κοντά στο πολεμικό μέτωπο και χώρα με πολλές ιδιαιτερότητες ως προς τη γεωγραφική θέση της, δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς;

Από την άλλη, οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι εκπρόσωποι της ΕΕ τονίζουν ότι αυτός ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί μέσω διαπραγματεύσεων. Διαφωνούν, δηλαδή, με την πολεμική σύγκρουση, τόσο για την αποτελεσματικότητά της, όσο και διότι γίνεται χωρίς έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Ο τρόπος που εκδηλώνεται η στάση τους εξαρτάται από τις πολιτικές ισορροπίες και τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας. Διαφορετικά θα τοποθετηθεί μια συγκυβέρνηση Σοσιαλιστών-Αριστεράς, όπως στην Ισπανία, και αλλιώς μια συντηρητική κυβέρνηση.

Παίζει ρόλο η βαρύτητα των σχέσεων κάθε χώρας με ΗΠΑ και Ισραήλ, και η γεωγραφική απόστασή της από την περιοχή της σύγκρουσης.

Σημαντική παράμετρος είναι οι συμβατικές υποχρεώσεις κάθε χώρας. Δηλαδή οι όροι που περιέχονται στις αμυντικές συμφωνίες που έχει υπογράψει με τις ΗΠΑ. Αυτοί δεν είναι ίδιοι παντού. Οι νομικές δεσμεύσεις διαφέρουν.

* Ο Θόδωρος Τσίκας είναι πολιτικός επιστήμονας-διεθνολόγος, επικεφαλής του προγράμματος Θεωρίας και Πρακτικής των Διεθνών Σχέσεων στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων.

Μάριος Ευθυμιόπουλος

Η κυβέρνηση του Πέντρο Σάντσεθ, αρνούμενη τη χρήση κοινών βάσεων για επιθέσεις κατά του Ιράν, επιχείρησε να υπογραμμίσει ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν μπορεί να λειτουργεί ως αυτόματη στρατιωτική προέκταση τρίτων δυνάμεων.
Υπό αυτή την έννοια, η θέση της Μαδρίτης συνάδει με μία πιο προσεκτική και θεσμικά συνεκτική ευρωπαϊκή προσέγγιση.
Ωστόσο, η γεωγραφική εγγύτητα της Ελλάδας στο μέτωπο της Ανατολικής Μεσογείου και οι ιδιαίτερες συνθήκες ασφαλείας που αντιμετωπίζει περιορίζουν τα περιθώρια επιλογών της.

Η Αθήνα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη συμμαχική της αξιοπιστία και στη διατήρηση της αποτρεπτικής σταθερότητας στην περιοχή.
Επομένως, δεν είναι βέβαιο ότι θα μπορούσε να ακολουθήσει την ίδια γραμμή χωρίς κόστος.
Ιδανικά, η Ευρωπαϊκή Ενωση θα έπρεπε να διαμορφώνει ενιαία στρατηγική θέση.
Στην πράξη, όμως, οι εθνικές γεωστρατηγικές προτεραιότητες εξακολουθούν να καθορίζουν τις αποφάσεις.

* Ο καθηγητής Δρ. Μάριος-Παναγιώτης Ευθυμιόπουλος είναι διεθνής στρατηγικός αναλυτής.   

Στάθης Κυριακίκης

Η άρνηση της Ισπανίας  να παραχωρήσει τις ευκολίες που διαθέτει για τις επιχειρήσεις κατά του Ιράν κατέδειξε, για μια ακόμη φορά, την αδυναμία της ΕΕ να δράσει από κοινού σε μια παγκόσμια κρίση. Για την Ισπανία, η οποία σπεύδει να δηλώσει συμμετοχή στην προστασία της -προεδρεύουσας του Συμβουλίου της ΕΕ – Κύπρου με μία φρεγάτα, οι διμερείς σχέσεις με ΗΠΑ και Ισραήλ προφανώς δεν αποτελούν προτεραιότητα. Για τη χώρα μας όμως, η αποστολή δυνάμεων στη Μεγαλόνησο ήταν μονόδρομος καθόσον, αφενός στηρίζουμε έμπρακτα τον ελληνισμό της Κύπρου και αφετέρου δηλώνουμε παρουσία σε μια περιοχή άμεσου εθνικού ενδιαφέροντος. Αν προσθέσουμε και τη μετακίνηση μιας συστοιχίας Patriot στην Κάρπαθο, γίνεται εύκολα αντιληπτός ο έντονος εκνευρισμός της Αγκυρας.

Παράλληλα, η στήριξη σε ΗΠΑ (Σούδα) αλλά και Ισραήλ, για το οποίο η χώρα μας -από κοινού με την Κύπρο- αποτελεί τον μοναδικό στρατηγικό εταίρο στη περιοχή, αναβαθμίζει ουσιαστικά το ρόλο της Ελλάδας στη μεταπολεμική φάση, καθώς το Ισραήλ προβάλλει ως ο απόλυτος κυρίαρχος στη Μέση Ανατολή, και βασικό εμπόδιο στην τουρκική στρατηγική σχεδίαση.

* Ο Στάθης Κυριακίδης είναι υποναύαρχος (εα), μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Strategy International. Διετέλεσε ειδικός σύμβουλος του αρχηγού ΓΕΕΘΑ, και διοικητής του Κέντρου Επιχειρησιακής Εκπαίδευσης Ναυτικής Αποτροπής του NATO .

Η ΕΕ απέφυγε για άλλη μια φορά να τηρήσει κοινή στάση απέναντι στις προσχηματικές δικαιολογίες των ΗΠΑ και δεν εκφράσθηκε με κοινή θέση, αφήνοντας τους ηγέτες των χωρών να αποφασίσουν για τη στάση που θα τηρήσουν απέναντι στην απαίτηση των ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις ευρισκόμενες εντός των εδαφών τους βάσεων.

Η αλήθεια είναι ότι η πλειοψηφία των χωρών δεν μπήκε στον κόπο να αντισταθεί, ούτε ακόμη και να συζητήσει σε εθνικό επίπεδο αν θα επιτρέψει ή όχι τη χρήση των αμερικανικών βάσεων στο έδαφός τους. Η αυτονόητη για την περίπτωση των σύγχρονων «ηγετών» της ΕΕ σιωπή, αν όχι η υποστήριξη του πολέμου, αποτελεί ένα μελανό σημείο στην ιστορία της Ενωσης που δυστυχώς επαναλαμβάνεται. Η αιτιολογία του κακού καθεστώτος των μουλάδων σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί δικαιολογία, πολύ δε περισσότερο όταν υποστηρίζεις το καθεστώς του ισλαμιστή Τζολάνι (νυν Αλ Σάραα) στη γειτονική Συρία.

Τα προσχήματα σώθηκαν από τη μοναχική μεν, σθεναρή και υπεύθυνη δε στάση του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ που κατήγγειλε δημόσια την επίθεση ως «παράνομη, αδικαιολόγητη και επικίνδυνη» επικαλούμενος το Διεθνές Δίκαιο.

Σε αντιδιαστολή, η χώρα μας προέταξε το λάθος, κατά την άποψή μου, στενό κακώς εννοούμενο εθνικό συμφέρον που επέβαλε τη σημερινή στάση της ελληνικής κυβέρνησης χωρίς να θεωρήσει ότι θα έπρεπε να λογοδοτήσει για τις αποφάσεις της. Αυτό ήταν λίγο ή και πολύ αναμενόμενο με βάση της προτεραιότητες της σημερινής κυβέρνησης.

Προφανέστατα η στρατηγική των συμμαχιών μας ήταν αυτή που κυριάρχησε στη στάση της. Αυτό που προβληματίζει όμως είναι η διά δηλώσεων κυβερνητικών στελεχών, ακόμη και πρώην υπουργού Εξωτερικών, απονομιμοποίηση της εθνικής γραμμής που στηρίζεται ακριβώς στο Διεθνές Δίκαιο. Το να απορρίπτεις τόσο εύκολα την ύπαρξη του Διεθνούς Δικαίου σημαίνει ότι υποθηκεύεις το σύνολο των θέσεων της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών.

Οτιδήποτε πράττουμε σήμερα, εξυπηρετώντας εφήμερα αφηγήματα, είναι σίγουρο ότι θα το βρούμε στο μέλλον μπροστά μας.

* Ο Θρασύβουλος Ευτυχίδης είναι διεθνολόγος – οικονομολόγος.