Μιχάλης Οικονόμου: «Κανείς δεν μπορεί να βγει εντελώς καθαρός»

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Στη δεύτερη χρονιά της «Αντιγόνης», σε σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη, η οποία θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Πάτρας, ο Μιχάλης Οικονόμου παρακολουθεί τη διαδρομή ενός ανθρώπου που ξεκινά υπηρετώντας την εξουσία και καταλήγει να θαυμάζει εκείνη που την αμφισβητεί.

Ο Φύλακας γίνεται η αφετηρία της συζήτησής μας για την ανθρωπιά, τη δυσκολία να μείνει κανείς ακέραιος και τις μικρές αλλαγές που θεωρεί εφικτές στην καθημερινότητα.

Η κουβέντα περνά από την ελευθερία μέσα στην πρόβα και όσα τον συγκινούν ως θεατή στις πολιτικές του θέσεις, στη δημόσια εικόνα του και στην επιθυμία να γίνει πιο ελεύθερος άνθρωπος.

Στη δεύτερη χρονιά της «Αντιγόνης», τι δεν έχει γίνει ακόμη συνήθεια στον Φύλακα, παρά τις τόσες παραστάσεις;

Η διαδρομή που διανύει αυτός ο ρόλος, που ξεκινάει σαν ένα μέρος του συστήματος, ένας άνθρωπος που υπηρετεί το σύστημα. Είναι φύλακας, θα λέγαμε σαν φρουρός. Έχει αναλάβει να φρουρεί το σώμα του Πολυνείκη, ώστε κανείς να μην τολμήσει να το θάψει.

Τελικά, όμως, γίνεται η ταφή. Και καλείται —εκεί τον βλέπουμε πρώτη φορά— να πάει στον Κρέοντα και να του πει ότι απέτυχε να προστατεύσει το σώμα του Πολυνείκη. Επειδή αρχίζει να κατηγορείται από τον Κρέοντα ότι έχει χρηματιστεί, αρχίζει να υπερασπίζεται το δίκιο του. Τολμάει, απέναντι στην υπέρτατη εξουσία, να πει ότι ένας κριτής έχει λάθος κρίση.

Στη δεύτερη σκηνή φέρνει την Αντιγόνη, που την πιάνει στα πράσα να ξαναθάβει τον αδελφό της. Ενώ μπαίνει θριαμβευτής ότι έπιασε την παραβάτρια, στην πορεία έχει άλλη μία σπουδαία μετακίνηση: καταλαβαίνει ότι είναι ένα κοριτσάκι που αντιτίθεται στον Κρέοντα, σε μια υπέρτατη εξουσία που θέλει να την τιμωρήσει. Έχει τεράστια διαδρομή ο Φύλακας. Αρχίζει να σαγηνεύεται από το θάρρος, την ανδρεία και το φρόνημα της Αντιγόνης. Τον κερδίζει, ξεπερνάει τις ενοχές που έχει και γίνεται απλά θαυμαστής του θάρρους της.

Νομίζω ότι ο Φύλακας είναι ουσιαστικά η κοινή λογική. Ένας απλός άνθρωπος, όπως απλοί άνθρωποι είναι και οι θεατές της παράστασης, με τον οποίο μπορούν να ταυτιστούν και να εμπνευστούν από το πώς μετακινείται με πολύ φυσιολογικό τρόπο: από κάτι πολύ απλό, πολύ καθημερινό, γίνεται κι αυτός λίγο πιο ηρωικός. Σηκώνει κι αυτός ανάστημα.

Παραδίδοντας την Αντιγόνη, ο Φύλακας γλιτώνει. Πώς παίζετε τη στιγμή που η ανακούφιση για τη δική του τύχη συναντά τη γνώση ότι πλέον κινδυνεύει εκείνη;

Λέει: «Είναι ωραίο πράγμα να σώζει κανείς τη ζωή του, αλλά είναι τόσο απαίσιο να θέτει κάποιον άλλον σε κίνδυνο». Αυτό είναι που γειώνει αμέσως τη θριαμβολογία του. Και εκεί καταλήγει να ζητήσει κι ένα ψιθυριστό συγγνώμη από την Αντιγόνη.

Δεν ξέρω πόσο μπορεί να χαρεί κανείς, σε οποιαδήποτε εποχή, αν αυτός τη γλιτώσει και τελικά κάποιοι άλλοι άνθρωποι είτε πνιγούν είτε χαθούν σε μια γενοκτονία είτε χαθούν σε μια οικονομία που βυθίζεται. Ο καθένας μπορεί να κάνει τις δικές του αναγωγές.

Αυτό το βλέπετε να συμβαίνει σήμερα; Πιστεύετε ότι υπάρχουν άνθρωποι που σκέφτονται τον χαμό του άλλου όταν οι ίδιοι σώζονται;

Πιστεύω ότι εκεί κρίνεται η ανθρωπιά μας πια. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν είναι ο καθένας μια ατομικότητα. Όσο κι αν το σύστημα θέλει να μας απομονώσει, πρέπει να καταλάβουμε ότι είναι όλα συνδεδεμένα.

Είμαστε όλοι φτιαγμένοι από την ίδια ύλη, έχουμε τις ίδιες συναισθηματικές αντιδράσεις, όχι μόνο στο παρόν αλλά από τα αρχαία χρόνια. Αυτό φαίνεται σε αυτό το κείμενο: είμαστε από τα ίδια υλικά φτιαγμένοι και οποιαδήποτε απόφαση του καθενός μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον άλλον. Θέλει μια επίγνωση σε σχέση με το περιβάλλον, με την κλιματική αλλαγή, με την πολιτική θέση. Τουλάχιστον μπορούμε κάπως να αντιληφθούμε τη θέση του Φύλακα και να λειτουργήσουμε κι εμείς με μια επίγνωση ότι δεν δρούμε ανεξάρτητα από τον οποιονδήποτε άλλον.

Οι σεισμοί που συμβαίνουν σε όλα αυτά τα σημεία του κόσμου, οι πλημμύρες, η ξηρασία που βλέπουμε, πολύ σύντομα θα μας επηρεάσουν κι εμάς.

Πώς φαντάζεστε τη ζωή του Φύλακα μετά την τελευταία του σκηνή; Τι θα μπορούσε να πει στους δικούς του για όσα συνέβησαν και για τη δική του συμμετοχή;

Ωραία ερώτηση. Τι να πει στους δικούς του; Δεν φαντάζομαι ότι θα καμαρώνει για το ότι συνέλαβε την Αντιγόνη.

Κανείς δεν μπορεί να έχει «λευκό ποινικό μητρώο» σήμερα. Ποιος μπορεί να πει ότι είναι ενάντια στο σύστημα και δεν χρησιμοποιεί ρούχα από μεγάλες αλυσίδες ή δεν πίνει αναψυκτικά από παγκόσμιες αλυσίδες; Είναι πολύ δύσκολο να απομονωθεί κανείς, εκτός αν μένει σε κάποιο βουνό.

Όλοι έχουν ένα «ποινικό μητρώο», θα έλεγε κανείς, εισαγωγικά. Δεν μπορεί κανείς να υπερηφανευτεί ότι είναι ανεξάρτητος και καθαρός από ένα σύστημα μολυσμένο. Αλλά θεωρώ ότι, μέσα στο σύστημα ζώντας, ο καθένας μπορεί να κάνει μικρές αλλαγές. Αυτό θα κάνει και ο Φύλακας: από εδώ και πέρα, μαθαίνοντας από το λάθος, θα μπορούσε να μην είναι τόσο χαιρέκακος με τον πόνο του άλλου. Θα μπορούσε να έχει περισσότερη συμπόνια στις σχέσεις του με τους άλλους ανθρώπους, κάνοντας αυτό που κάνει, όντας μέρος του συστήματος.

Πολλούς τρόπους έχει κανείς για να υπάρξει ακέραιος. Αλλά εντελώς ακέραιος είναι πολύ δύσκολο να είναι κανείς.

Στην περιοδεία υπήρξε κάποια αντίδραση κοινού που σας ξάφνιασε; Κάποιος που κατάλαβε κάτι για τον Φύλακα που εσείς δεν είχατε αντιληφθεί;

Δεν θυμάμαι κάτι τέτοιο. Αλλά σίγουρα πολλοί έρχονται και μου λένε ότι είδαν αυτόν τον ρόλο να έχει νόημα και να μην είναι απλά διακοσμητικός μέσα σε αυτό το κείμενο. Και δεν είναι ότι εμείς το τραβήξαμε από τα μαλλιά.

Είναι γραμμένος έτσι, φαντάζομαι. Τον πήραμε στα χέρια μας και μας ενέπνευσε να κάνουμε αυτό που κάναμε.

Είναι και ο Θέμης Μουμουλίδης που δεν αφήνει τίποτα στην τύχη.

Ναι, βέβαια. Η συνεργασία με τον Θέμη ήταν μια αποκάλυψη. Σε αυτή την παράσταση γνωριστήκαμε για πρώτη φορά. Η ελευθερία που έδωσε, αλλά και η καθοδήγηση ταυτόχρονα, ήταν ιδανικές για να δημιουργηθεί αυτό που έχει φτιαχτεί. Νομίζω ότι είναι μια παράσταση πολύ δυνατή και γι’ αυτό ξαναπάμε για δεύτερη χρονιά. Πολύ καίρια για το σήμερα και πολύ έντονη.

Σας ζήτησε κάτι για τον συγκεκριμένο ρόλο που αρχικά δεν σας ερχόταν φυσικά, που δεν θα το είχατε σκεφτεί ήδη;

Πάντα θέλει μια τρέλα ο Θέμης στην πρόταση που δημιουργείται. Θέλει κάτι να μετακινείται και θέλει να είναι στο εδώ και στο τώρα, φρέσκο και ζωντανό. Αυτοί ήταν οι βασικοί άξονες που ακολουθήσαμε.

Μιλήσατε για ελευθερία. Τι χρειάζεστε από τους συνεργάτες σας για να αισθανθείτε ελεύθερος να δοκιμάσετε στην πρόβα μια ιδέα που μπορεί να μη λειτουργήσει;

Να υπάρχει το πεδίο για να μπορούν να δοκιμαστούν πράγματα. Ο σεβασμός, αλλά και η σύνδεση ταυτόχρονα. Η πίστη σε αυτό που φτιάχνετε, η εμπιστοσύνη.

Ποια παράσταση είδατε τελευταία και σας ξάφνιασε ως θεατή; Τι σας έχει μείνει από αυτήν;

Είδα το «Άμλετ (machine)» της Σοφίας Αντωνίου στο θέατρο Πορεία και μου άρεσε πάρα πολύ ο τρόπος που συνδέθηκε η ιστορία του Άμλετ με τα σημερινά κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα που συμβαίνουν παγκοσμίως.

Ο Άμλετ είναι ένας άνθρωπος που κανονικά τον βλέπεις να χάνεται μέσα στο κεφάλι του. Το πρόβλημα του Άμλετ το έκανε παγκόσμιο και το γεφύρωσε με το σημερινό πρόβλημα της παγκοσμιοποίησης, με την εξέγερση των λαών μέσα από τους πολέμους, τις γενοκτονίες και όλα αυτά που συμβαίνουν εδώ και τώρα. Και ένα σύστημα που θέλει να κάνει γαργάρα όλα αυτά που είναι τα πραγματικά προβλήματα.

Το επεκτείνω τώρα και το συνδέω στο κεφάλι μου με τη συμφωνία της Ελλάδας με το Ισραήλ, που είναι κάτι απαράδεκτο.

Εγώ προσωπικά ντρέπομαι που είμαι πολίτης μιας χώρας που κάνει γαργάρα τη γενοκτονία που συμβαίνει και συνάπτει σχέσεις πολιτικές, επιχειρησιακές, οικονομικές με ένα τέτοιο κράτος, που είναι κατάπτυστο και δολοφονικό.

Σας βρίσκω πολύ πολιτικοποιημένο και είστε από τους ανθρώπους που δεν φοβούνται να το εκφράσουν κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης.

Ναι, δεν υπάρχει λόγος. Βέβαια, εκεί είναι και ο ρόλος του Φύλακα. Είμαι ένας άνθρωπος που χθες ήπια το γνωστό αναψυκτικό το οποίο συνεργάζεται με το Ισραήλ.

Κανείς δεν μπορεί να βγει εντελώς καθαρός, ιδεολόγος, και να κάνει στην πράξη όσα λέει. Όμως είναι καλό να κοιτάμε προς μια μεριά. Κανείς δεν μπορεί να είναι 100% ειλικρινής. Είναι και τόσα πράγματα που συμβαίνουν ταυτόχρονα παγκοσμίως, που λέω αυτά που λέω, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να έχω και λερωμένη τη φωλιά μου.

Όταν μια συνέντευξη φτάνει στην προσωπική σας ζωή, τι θα θέλατε να σας ρωτούν με μεγαλύτερη προσοχή; Για ποιο πράγμα αισθάνεστε ότι έχετε ήδη δώσει αρκετές «εξηγήσεις» ή λεπτομέρειες;

Έχω μιλήσει πάρα πολύ για τα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε σχέση με τις ΛΟΑΤΚΙ οικογένειες. Θεωρώ ότι έχει καλυφθεί αυτό το ζήτημα, έχει ψηφιστεί και ο νόμος, έχει πάει παρακάτω το πράγμα. Για καιρό ταυτίστηκε πολύ η προσωπικότητά μου με αυτό το θέμα.

Αλλά θεωρώ ότι δεν είμαι μόνο αυτό. Έτσι; Μπορούμε να πάμε παρακάτω και να μιλάμε για τις δουλειές μας, για το σήμερα, για το αύριο.

Ποια φιλοδοξία έχετε σήμερα που δεν αφορά την επόμενη δουλειά σας;

Να γίνομαι όλο και καλύτερος άνθρωπος. Όλο και πιο ελεύθερος άνθρωπος. Να προχωράω στην αυτογνωσία. Να καταλάβω τι με πάει πίσω, να το αφήνω από τα χέρια μου και να προχωράω μπροστά. Καλύτερος συνεργάτης, καλύτερος σύντροφος.

Τι θα θέλατε να μη μιμηθεί το παιδί σας στον τρόπο που αντιμετωπίζετε τη δουλειά;

Να μην το αφορά τόσο πολύ να είναι αρεστός, η αποδοχή. Να μην το αφορούν τόσο πολύ τα «πρέπει». Να έχει πιο ανοιχτό μυαλό και να είναι πιο ειλικρινής απέναντι στον εαυτό του.

ΙΝΦΟ

Αντιγόνη του Σοφοκλή

Σκηνοθεσία: Θέμης Μουμουλίδης

Ερμηνεύουν: Λένα Παπαληγούρα, Μελέτης Ηλίας, Μιχάλης Οικονόμου, Θανάσης Δόβρης, Ιφιγένεια Καραμήτρου, Λένα Μποζάκη, Νάνσυ Μπούκλη, Γιώργος Νούσης, Βαγγέλης Σαλευρής, Ιώβη Φραγκάτου

Παράσταση: Σάββατο 5/9, 9 μ.μ., Θερινό Δημοτικό Θέατρο,

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News