Μυστικές επαφές Ιράν – ΗΠΑ για κατάπαυση πυρός; Το παρασκήνιο, οι όροι Τραμπ και η στάση του Ισραήλ

Παρά τις δημόσιες δηλώσεις απόρριψης κάθε διαπραγμάτευσης με τον Ντόναλντ Τραμπ, στελέχη του ιρανικού καθεστώτος φέρονται να επιχείρησαν, μέσω μυστικών διαύλων, να ανοίξουν δίαυλο επικοινωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για ενδεχόμενη κατάπαυση του πυρός.

Σύμφωνα με πληροφορίες που περιγράφηκαν, υπό καθεστώς ανωνυμίας, στους The New York Times από αξιωματούχους της Μέσης Ανατολής και της Δύσης, ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι προσέγγισαν τη CIA μέσω υπηρεσιών πληροφοριών τρίτης χώρας, προτείνοντας έμμεση συζήτηση για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Η προσέγγιση φέρεται να έγινε μόλις μία ημέρα μετά την έναρξη των επιθέσεων, γεγονός που, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αντανακλά το κλίμα πίεσης και αβεβαιότητας που επικρατεί στην Τεχεράνη.

Ο Λευκός Οίκος και Ιρανοί αξιωματούχοι δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλια, ενώ η CIA αρνήθηκε να τοποθετηθεί δημοσίως.

Αρνητική στάση από την Ιερουσαλήμ

Το Ισραήλ, το οποίο επιδιώκει μια παρατεταμένη εκστρατεία με στόχο τη μέγιστη αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν και, ενδεχομένως, την αποσταθεροποίηση του καθεστώτος, φέρεται να έχει προτρέψει τις ΗΠΑ να αγνοήσουν την ιρανική προσφορά.

Ο ίδιος ο Τραμπ, σε ανάρτησή του στο Truth Social, ανέφερε ότι η Τεχεράνη επιδίωξε διάλογο για κατάπαυση του πυρός, ωστόσο χαρακτήρισε την κίνηση «πολύ αργά».

Μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Αμερικανός πρόεδρος σημείωσε ότι πολλοί Ιρανοί αξιωματούχοι, τους οποίους οι ΗΠΑ θεωρούσαν πιθανούς συνομιλητές ή μελλοντικούς ηγέτες, έχουν ήδη σκοτωθεί στις επιθέσεις. «Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που είχαμε στο μυαλό μας είναι νεκροί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Οι όροι της Ουάσιγκτον

Σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται οι New York Times, το ελάχιστο πλαίσιο που θέτει η αμερικανική πλευρά για ενδεχόμενη συμφωνία περιλαμβάνει:

• Εγκατάλειψη ή δραστικό περιορισμό των προγραμμάτων βαλλιστικών πυραύλων.

• Περιορισμό των πυρηνικών δραστηριοτήτων.

• Διακοπή υποστήριξης σε ένοπλες οργανώσεις στο εξωτερικό, όπως η Χεζμπολάχ.

Από την πλευρά του, ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι οι επιζώντες ηγέτες του Ιράν θα μπορούσαν να διατηρήσουν σημαντικό μέρος της οικονομικής και πολιτικής τους ισχύος, εφόσον αποδεχθούν μια νέα ισορροπία.

Το «μοντέλο Βενεζουέλας» και τα όριά του

Σε συνέντευξή του στους New York Times, ο Τραμπ ανέφερε ως παράδειγμα τη Βενεζουέλα, υποστηρίζοντας ότι το «μοντέλο» που εφαρμόστηκε εκεί θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο και για το Ιράν. «Οι ηγέτες μπορούν να επιλεγούν», φέρεται να δήλωσε, υπονοώντας μια ελεγχόμενη αναδιάταξη της εξουσίας χωρίς πλήρη κατάρρευση του κρατικού μηχανισμού.

Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι το σενάριο αυτό ενδέχεται να είναι δύσκολο να εφαρμοστεί στην Τεχεράνη. Ο Στίβεν Κουκ από το Council on Foreign Relations εκτίμησε ότι το Ισραήλ δεν επιθυμεί μια «λύση τύπου Βενεζουέλας», ιδίως αν αυτή συνεπάγεται ανάδειξη προσώπων που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Αβεβαιότητα για το επόμενο βήμα

Πριν από την έναρξη των επιθέσεων, η CIA είχε καταρτίσει εκτιμήσεις για πιθανά σενάρια διαδοχής στην ιρανική ηγεσία. Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχους που ενημερώθηκαν σχετικά, κανένα από τα σενάρια δεν συνοδευόταν από υψηλό βαθμό βεβαιότητας, λόγω των πολλών άγνωστων παραμέτρων.

Ορισμένοι Αμερικανοί πολιτικοί φέρονται να θεωρούν απίθανη την ανάδειξη της ιρανικής αντιπολίτευσης στην εξουσία και να εκτιμούν ότι ενδεχομένως πρόσωπα από το εσωτερικό του συστήματος – ακόμα και από τους Φρουρούς της Επανάστασης – θα μπορούσαν να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στην επόμενη ημέρα.

Το βασικό ερώτημα πλέον για την αμερικανική κυβέρνηση είναι αν θα υπάρξουν επαρκείς και αξιόπιστοι συνομιλητές στην ιρανική πλευρά, καθώς οι επιθέσεις συνεχίζονται και το τοπίο στην ηγεσία της χώρας μεταβάλλεται διαρκώς.

Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η προοπτική κατάπαυσης του πυρός παραμένει ανοιχτή αλλά εξαιρετικά αβέβαιη, με τη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής να εισέρχεται σε νέα, απρόβλεπτη φάση.