Ναρκωτικά, όπλα και τρομοκρατία: Νέα έρευνα των Κώστα Πικραμένου και Νικόλα Κούλογου

Ο διευθυντής Ερευνών της CP Consulting (εταιρεία εκπόνησης στρατηγικών μελετών) με έδρα τη Μασσαλία, Κώστας Πικραμένος, μίλησε στην «Π» για το φαινόμενο, αναλύοντας τις διαφορετικές μορφές του και τις διασυνδέσεις του οργανωμένου εγκλήματος με τρομοκρατικές πρακτικές.

-Ποιος ο λόγος συγγραφής ενός βιβλίου για τη «ναρκο-τρομοκρατία»;

Καταρχάς, πρόκειται για ένα θέμα που δεν έχει μελετηθεί σε Ελλάδα και Κύπρο. Το βιβλίο γράφτηκε επομένως για να καλύψει ένα κενό στην ελληνική βιβλιογραφία. Παράλληλα, το πόνημα επεξηγεί όρους και έννοιες που χρησιμοποιούνται καταχρηστικά από πολιτικούς, δημοσιογράφους, καθηγητές αλλά ακόμη και στελέχη της Αστυνομίας.

-Τι εννοείτε με αυτό;

Στομ δημόσιο λόγο, όροι όπως εγκληματική οργάνωση, τρομοκρατική οργάνωση, αντάρτικη οργάνωση, αντιστασιακή οργάνωση χρησιμοποιούνται κατά το δοκούν. Προκαλείται σύγχυση, στοχοποιούνται δίκτυα και ομάδες προκειμένου να εξυπηρετηθούν πολιτικές ατζέντες και εκλογικές σκοπιμότητες. Στο βιβλίο έχουμε δύο κεφάλαια όπου εξηγούμε όρους και έννοιες προκειμένου οι αναγνώστες να κατανοήσουν το «λεξιλόγιο» του οργανωμένου εγκλήματος, της τρομοκρατίας και της ναρκο-τρομοκρατίας.

-Τι είναι «Τρομοκρατία»;

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι το περιεχόμενο του όρου «τρομοκρατία» δεν είναι κοινώς αποδεκτό από την διεθνή κοινότητα. Σε επίπεδο ΟΗΕ, η γενική συνέλευση συγκρότησε (το 1972) ειδική Επιτροπή για τη μελέτη του προβλήματος της τρομοκρατίας. Η πλειονότητα των κρατών μελών διαχώρισε την τρομοκρατία από την αντίσταση κρατών ή λαών εναντίον αποικιοκρατικών καθεστώτων ή ξένης στρατιωτικής κατοχής. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης, η Οδηγία (ΕΕ) 2017/541 καθορίζει ότι «μια πράξη θεωρείται τρομοκρατική όταν διαπράττεται με σκοπό τον σοβαρό εκφοβισμό ενός πληθυσμού, τον εξαναγκασμό μιας κυβέρνησης ή τη σοβαρή αποσταθεροποίηση των θεμελιωδών δομών ενός κράτους». Κατά την άποψή μου, μια εγκληματική οργάνωση χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική όταν διεξάγει επιχειρήσεις α) κατά του φιλελεύθερου δημοκρατικού κράτους (επιθέσεις κατά πολιτικού – στρατιωτικού προσωπικού, εγκαταστάσεων, υποδομών, θεσμών) β) κατά του πληθυσμού οποιουδήποτε κράτους (άσκηση τυφλής βίας, μαζικές δολοφονίες πολιτών) προκειμένου να εκφοβίσει το κράτος. Με άλλο λόγια, ο τελικός αποδέκτης των τρομοκρατικών ενεργειών είναι πάντα το φιλελεύθερο δημοκρατικό κράτος, ανεξαρτήτως αν υπάρχουν θύματα ή όχι μεταξύ των πολιτών.

-Δεν θεωρείτε «τρομοκρατία» βίαιες ενέργειες κατά ανελεύθερων κρατών;

Με βάση το Σύνταγμα (άρθρο 120, παρ.4): «Η τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, που δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία». Ο νοοθέτης αναγνωρίζει ότι βίαιες ενέργειες ως μέσο αντίστασης εναντίον όσων επιθυμούν ή έχουν καταλύσει το φιλελεύθερο και δημοκρατικό Σύνταγμα θεωρούνται νόμιμες και επιβεβλημένες.

Τι είναι «Νάρκο-τρομοκρατία»;

Οσον αφορά τη «νάρκο-τρομοκρατία» ο όρος χαρακτηρίζει δύο βασικές κατηγορίες οργανώσεων:

Η πρώτη κατηγορία αφορά εγκληματικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή και διακίνηση ναρκωτικών ουσιών και οι οποίες χρησιμοποιούν τρομοκρατικές μεθόδους είτε ως μέσο «αυτοάμυνας» είτε ως εργαλείο εκφοβισμού και εκδίκησης απέναντι στους κρατικούς μηχανισμούς δίωξης και καταστολής.

Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει αντάρτικες ή εγκληματικές οργανώσεις με πολιτικά, ιδεολογικά ή θρησκευτικά κίνητρα, οι οποίες χρηματοδοτούν τις επιχειρήσεις τους -εν όλω ή εν μέρει- μέσω φορολογίας της ναρκο-διακίνησης ή/και παραγωγή ναρκωτικών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα έσοδα χρησιμοποιούνται για την αγορά όπλων και πυρομαχικών, την εκπαίδευση και σίτιση των μαχητών καθώς και την διεξαγωγή επιχειρήσεων.

-Σε ποιες γεωγραφικές ζώνες καταγράφεται το φαινόμενο της «ναρκο-τρομοκρατίας»;

Ο όρος «ναρκο-τρομοκρατία» επανήλθε στο διεθνή δημόσιο διάλογο μέσω των δηλώσεων του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Η απόφαση της κυβέρνησης των ΗΠΑ (Φεβρουάριος 2025) να χαρακτηρίσει τα μεγαλύτερα μεξικανικά Καρτέλ ως Ξένες Τρομοκρατικές Οργανώσεις σηματοδοτεί μια ριζική αλλαγή στρατηγικής. Οι αμερικανικές αρχές μπορούν πλέον να αντιμετωπίσουν τα Καρτέλ με τα ίδια «εργαλεία» που χρησιμοποιούνται στον «Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας». Πέραν της αμερικανικής ηπείρου, το φαινόμενο της «ναρκο-τρομοκρατίας» καταγράφεται και σε άλλες γεωγραφικές ζώνες. Η Ντιλάν Γιεσίλγκοζ-Ζεγκερίους, υπουργός Αμυνας της Ολλανδίας χαρακτήρισε την διακίνηση ναρκωτικών στα μεγάλα λιμάνια της χώρας ως ναρκο-τρομοκρατία (Σεπτέμβριος 2023). Δύο χρόνια αργότερα (Νοέμβριος 2025), ο Ζεράλντ Νταρμανάν, υπουργός Δικαιοσύνης της Γαλλίας, δήλωσε ότι η διακίνηση ναρκωτικών είναι «τουλάχιστον ισοδύναμη με την τρομοκρατία». Η Τουρκία χαρακτηρίζει διαχρονικά το PKK ως «ναρκο-τρομοκρατική οργάνωση». Ισλαμιστικά κινήματα όπως οι Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και η Χεζμπολάχ στο Λίβανο έχουν επίσης συνδεθεί με τη διακίνηση ναρκωτικών, καθώς αποτελεί διαχρονικά μία από τις βασικές πηγές εσόδων τους. Το ίδιο παρατηρούμε δεκαετίες τώρα στο «Χρυσό Τρίγωνο» (Βιρμανία, Λάος, Ταϊλανδη).

-Πόσο εκτεθειμένη είναι η Ελλάδα στη «ναρκο-τρομοκρατία»;

Αν μελετήσουμε τους διαδρόμους της ναρκο-τρομοκρατίας βλέπουμε ότι ο «Βαλκανικός Διάδρομος» περνάει και μέσα από την Βόρεια Ελλάδα. Δίκτυα διακίνησης της ηρωίνης επιλέγουν την Εγνατία Όδο ως εναλλακτική διαδρομή σε περίπτωση που ο διάδρομος Βουλγαρίας – Σερβίας χαρακτηριστεί «υψηλού ρίσκου». Στο πρόσφατο παρελθόν είχαμε την υπόθεση του Noor One (με 2.1 τόνους ηρωίνης) που προσάραξε στην Ελευσίνα. Ο βασικός διακινητής του φορτίου (Ιρανο-Κούρδος) πλέον συνεργάζεται με τις Ιρανικές Μυστικές Υπηρεσίες σε επιχειρήσεις δολοφονιών και απαγωγών Ιρανών αντι-καθεστωτικών.