Νέφος σαχαριανής σκόνης σαρώνει τη Μεσόγειο – Προειδοποιήσεις για την ποιότητα του αέρα σε όλη την Ευρώπη

Ένα τεράστιο νέφος σκόνης από τη Σαχάρα σαρώνει τη Μεσόγειο και κατευθύνεται προς τη Δυτική και Βόρεια Ευρώπη, δημιουργώντας εντυπωσιακά πορτοκαλί ηλιοβασιλέματα αλλά και σοβαρές ανησυχίες για την ποιότητα του αέρα.

Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της Υπηρεσία Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας Copernicus (CAMS), το νέφος αναμένεται να κινηθεί βορειότερα τις επόμενες ημέρες, επηρεάζοντας αρχικά την Ιβηρική Χερσόνησος και στη συνέχεια το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σκανδιναβία.

Τα σωματίδια σκόνης ανυψώθηκαν στην ατμόσφαιρα από περιοχές-«θερμές εστίες» της Βόρειας Αφρικής, όπως η λεκάνη Bodélé στο Τσαντ, και ταξίδεψαν χιλιάδες χιλιόμετρα μεταφερόμενα από ισχυρά ατμοσφαιρικά ρεύματα.

«Απλώς δείχνει ότι είμαστε συνδεδεμένοι πέρα από σύνορα και πέρα από ηπείρους μέσω της σύστασης της ατμόσφαιρας», έχει επισημάνει ο Μαρκ Πάρινγκτον, επιστήμονας του CAMS.

Η παρουσία σαχαριανής σκόνης στην ατμόσφαιρα προκαλεί εντυπωσιακές αλλαγές στο φως, χαρίζοντας έντονα κόκκινα και πορτοκαλί ηλιοβασιλέματα. Παράλληλα, δημιουργεί θολούς ορίζοντες και αφήνει λεπτό στρώμα άμμου σε οχήματα, κτίρια και εξωτερικές επιφάνειες.

Ωστόσο, πίσω από το εντυπωσιακό οπτικό φαινόμενο κρύβεται ένας λιγότερο ορατός κίνδυνος.

Οι επιπτώσεις στην υγεία

Το βασικό ζήτημα αφορά τα αιωρούμενα σωματίδια PM10 — δηλαδή σωματίδια με διάμετρο μικρότερη από 10 μικρόμετρα. Αν και θεωρούνται «χονδρότερα» σε σχέση με τα PM2.5 που προέρχονται από καυσαέρια και καύσεις, είναι αρκετά μικρά ώστε να εισέρχονται στους πνεύμονες.

Η αυξημένη συγκέντρωσή τους μπορεί να:

• Ερεθίσει το αναπνευστικό σύστημα

• Επιδεινώσει άσθμα και χρόνια αναπνευστικά νοσήματα

• Επιβαρύνει ηλικιωμένους, παιδιά και άτομα με καρδιοαναπνευστικά προβλήματα

Σε ορισμένες περιοχές, οι συγκεντρώσεις ενδέχεται να ξεπεράσουν τα όρια ασφαλείας που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Οι ειδικοί συνιστούν περιορισμό της έντονης σωματικής δραστηριότητας σε εξωτερικούς χώρους, ιδιαίτερα για τις ευάλωτες ομάδες, καθώς και παρακολούθηση των επίσημων ανακοινώσεων για την ποιότητα του αέρα.

Συνδέεται με την κλιματική αλλαγή;

Το ερώτημα αν τα συχνότερα επεισόδια σαχαριανής σκόνης σχετίζονται άμεσα με την κλιματική αλλαγή παραμένει ανοιχτό.

Η αύξηση της θερμοκρασίας, η παρατεταμένη ξηρασία και η μείωση της υγρασίας του εδάφους δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν την ανύψωση σκόνης στην ατμόσφαιρα. Παράλληλα, αλλαγές στη γενική κυκλοφορία της ατμόσφαιρας ενδέχεται να επηρεάζουν τη συχνότητα μεταφοράς της σκόνης προς την Ευρώπη.

Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα εμφανίζεται επιφυλακτική. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν οριστικές μελέτες που να αποδεικνύουν άμεση και ξεκάθαρη σύνδεση μεταξύ της ερημοποίησης και της αύξησης της ορυκτής σκόνης που φτάνει στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Το φαινόμενο υπενθυμίζει με εντυπωσιακό αλλά και ανησυχητικό τρόπο ότι η ατμόσφαιρα δεν γνωρίζει σύνορα. Όσα συμβαίνουν στη Βόρεια Αφρική μπορούν μέσα σε λίγες ημέρες να επηρεάσουν εκατομμύρια πολίτες στην Ευρώπη — από την ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε έως το χρώμα του ουρανού που αντικρίζουμε στο τέλος της ημέρας.