Νότια ακτή του Πατραϊκού: Εως και το 60% ιδιαίτερα ευάλωτο στη διάβρωση

Περισσότερο από το μισό μήκος της νότιας ακτής του Πατραϊκού κατατάσσεται στις δύο υψηλότερες κατηγορίες ευαλωτότητας απέναντι στη διάβρωση, σύμφωνα με τη μία από τις δύο μεθόδους που εφάρμοσαν ερευνητές του Πανεπιστημίου Πατρών. Η δεύτερη μέθοδος κατεβάζει το αντίστοιχο ποσοστό στο 48,60%, χωρίς όμως να αλλάζει τη βασική εικόνα: ένα σημαντικό τμήμα της ακτογραμμής από τον Αραξο έως το Ρίο χρειάζεται συστηματική παρακολούθηση.

Στην επιστημονική ορολογία χρησιμοποιείται η λέξη «τρωτότητα». Με απλά λόγια, περιγράφει πόσο ευάλωτη είναι μια ακτή στις διεργασίες που μπορούν να προκαλέσουν διάβρωση ή υποχώρηση. Δεν αποτελεί πρόβλεψη ότι ένα συγκεκριμένο ποσοστό της ακτής θα εξαφανιστεί ούτε προσδιορίζει πότε μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο.

Ενας ενιαίος δείκτης για τις ελληνικές ακτές

Η συζήτηση αποκτά νέο ενδιαφέρον μετά τη δημοσίευση του πρώτου ελληνικού δείκτη παράκτιας τρωτότητας, ο οποίος αποτυπώνει σε εθνική κλίμακα πόσο εκτεθειμένες είναι οι ακτές της χώρας στις πιέσεις της διάβρωσης.

Η εργασία δημοσιεύθηκε το 2026 στο επιστημονικό περιοδικό «Ecological Indicators» και επιχειρεί την πρώτη ενιαία χαρτογράφηση της παράκτιας ευαλωτότητας στην Ελλάδα. Ο εθνικός δείκτης επιτρέπει τη σύγκριση διαφορετικών περιοχών με κοινά κριτήρια και εντοπίζει τις ακτές στις οποίες απαιτείται λεπτομερέστερη διερεύνηση.

Ενας χάρτης εθνικής κλίμακας, όμως, δεν μπορεί να αποδώσει όλες τις τοπικές ιδιαιτερότητες. Στον Πατραϊκό υπάρχει ήδη μια πολύ πιο αναλυτική μελέτη, η οποία δεν αντιμετώπισε τη νότια ακτή ως μία ενιαία γραμμή, αλλά την εξέτασε ανά τμήματα μήκους μόλις 50 μέτρων.

Διαβάστε επίσης:

Πατραϊκός: Ανεμογεννήτριες 1,5 χλμ. από την ακτή; – «Λάθος χωροθέτηση, υψηλό κόστος» λέει το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα

Η νότια ακτή του Πατραϊκού ανά 50 μέτρα

Η μελέτη του Πανεπιστημίου Πατρών, που δημοσιεύθηκε το 2025 στο «Scientific Reports», κάλυψε περισσότερα από 40 χιλιόμετρα ακτογραμμής, από το ακρωτήριο του Αράξου έως το λιμάνι του Ρίου.

Οι ερευνητές διαίρεσαν την περιοχή σε οκτώ παράκτιες ζώνες και στη συνέχεια σε επιμέρους τμήματα των 50 μέτρων. Για κάθε τμήμα εξετάστηκαν επτά διαφορετικές παράμετροι:

• η κλίση της ακτής,
• οι γεωτεχνικές ιδιότητες των παράκτιων υλικών,
• το μέσο μέγεθος των κόκκων της άμμου και των ιζημάτων,
• η παρουσία λιβαδιών Ποσειδωνίας,
• το σημαντικό ύψος των κυμάτων,
• το μέσο παλιρροϊκό εύρος,
• ο ρυθμός ανόδου της στάθμης της θάλασσας.

Το βάρος κάθε παράγοντα δεν είναι ίδιο σε όλες τις ακτές. Μια αμμώδης παραλία, μια βραχώδης ακτή και ένα παράκτιο τμήμα κοντά σε εκβολή ποταμού μπορεί να αντιδρούν διαφορετικά, ακόμη και όταν δέχονται παρόμοια κυματική πίεση.

Η συγκεκριμένη εργασία συνέχισε μια διεπιστημονική έρευνα του 2023, η οποία είχε συνδυάσει γεωτεχνικές έρευνες, δειγματοληψίες ιζημάτων, δορυφορικές και αεροφωτογραφίες, βαθυμετρικές αποτυπώσεις και υδροδυναμικά μοντέλα για την αναγνώριση και την παρακολούθηση της διάβρωσης στον Πατραϊκό.

Εως 60,48% της ακτής ιδιαίτερα ευάλωτο στη διάβρωση

Για την τελική κατάταξη χρησιμοποιήθηκαν δύο σταθμισμένα μοντέλα. Το πρώτο βασίστηκε σε αξιολόγηση και σύγκριση των παραμέτρων από ειδικούς. Με αυτή τη μέθοδο, το 26,88% της εξεταζόμενης ακτογραμμής κατατάχθηκε στην κατηγορία υψηλής ευαλωτότητας και το 33,60% στην κατηγορία πολύ υψηλής ευαλωτότητας. Συνολικά, το ποσοστό φτάνει το 60,48%.

Το δεύτερο μοντέλο χρησιμοποίησε στατιστική ανάλυση των δεδομένων. Σε αυτή την περίπτωση, το 20,73% κατατάχθηκε στην υψηλή και το 27,87% στην πολύ υψηλή κατηγορία. Το άθροισμα διαμορφώθηκε στο 48,60%.

Η διαφορά δεν αποτελεί λάθος ούτε επιτρέπει την επιλογή μόνο του μεγαλύτερου αριθμού. Δείχνει πόσο μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα ο τρόπος με τον οποίο σταθμίζονται οι επιμέρους παράγοντες. Η στατιστική μέθοδος, μάλιστα, παρουσίασε καλύτερη συμφωνία με τα διαθέσιμα στοιχεία για τις παλαιότερες μεταβολές της ακτογραμμής και του πυθμένα.

Γι’ αυτό και η ακριβής διατύπωση είναι ότι έως και το 60,48% της νότιας ακτής κατατάσσεται στις δύο υψηλότερες κατηγορίες ευαλωτότητας. Δεν σημαίνει ότι το συγκεκριμένο τμήμα πρόκειται να χαθεί, αλλά ότι συγκεντρώνει χαρακτηριστικά που το καθιστούν περισσότερο εκτεθειμένο στη διάβρωση.

Από τον Αραξο έως το Ρίο: οκτώ παράκτιες ζώνες

Η περιοχή μελέτης χωρίστηκε σε οκτώ βασικές ενότητες:

• Από τη λιμνοθάλασσα του Πάπα έως το Καρνάρι.
• Από το Καρνάρι έως την Ιονική Ακτή.
• Από την Ιονική Ακτή έως τα δυτικά των Αλυκών.
• Η παραλία της Κάτω Αχαΐας, από τις Αλυκές έως τον Γιαλό.
• Από τις εκβολές του Πείρου έως τα δυτικά των Καμινίων.
• Από τα δυτικά των Καμινίων έως τα Τσουκαλέικα.
• Από τα Βραχνέικα έως τα Ροΐτικα.
• Από τα Ροΐτικα έως τις εκβολές του Γλαύκου.

Ο διαχωρισμός αυτός δεν σημαίνει ότι όλες οι περιοχές αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα ή ότι ολόκληρη κάθε ζώνη κατατάσσεται στην ίδια κατηγορία. Ακριβώς γι’ αυτό η ανάλυση έγινε ανά 50 μέτρα: οι συνθήκες μπορούν να αλλάζουν αισθητά ακόμη και μέσα σε μικρές αποστάσεις.

Εθνικός χάρτης και τοπικές μετρήσεις

Ο νέος εθνικός δείκτης και η λεπτομερής έρευνα στον Πατραϊκό εξυπηρετούν δύο διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές ανάγκες. Ο πρώτος δείχνει πού βρίσκονται οι περισσότερο εκτεθειμένες ακτές της χώρας. Η δεύτερη εξετάζει με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια τι συμβαίνει σε μια συγκεκριμένη περιοχή και ποιοι παράγοντες διαμορφώνουν την εικόνα της.

Καμία χαρτογράφηση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη συνεχή παρακολούθηση. Οι ακτές μεταβάλλονται, τα ιζήματα μετακινούνται, οι ανθρώπινες παρεμβάσεις αλλάζουν τη δυναμική τους και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας προσθέτει ακόμη έναν παράγοντα πίεσης.

Για τον Πατραϊκό, επομένως, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν υπάρχει γενικά πρόβλημα διάβρωσης. Είναι ποια συγκεκριμένα τμήματα μεταβάλλονται, με ποιον μηχανισμό και σε ποια σημεία πρέπει να αρχίσει η συστηματική παρακολούθηση πριν η αντιμετώπιση γίνει ακριβότερη και δυσκολότερη.

Από τη χαρτογράφηση στο έργο των 15,89 εκατ. ευρώ

Η αντιμετώπιση της διάβρωσης στη νότια ακτή του Πατραϊκού δεν περιορίζεται πλέον στη χαρτογράφηση του προβλήματος. Τον Μάιο του 2026 εντάχθηκε στο Πρόγραμμα «Δυτική Ελλάδα 2021-2027» έργο προστασίας της ακτογραμμής σε Ροΐτικα, Μονοδένδρι, Βραχνέικα και Τσουκαλέικα, με συγχρηματοδοτούμενη δημόσια δαπάνη 15,89 εκατ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης.

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, η οριστική μελέτη προβλέπει συνδυασμό «ήπιων» και «σκληρών» λιμενικών παρεμβάσεων σε τέσσερα τμήματα. Σε αυτές περιλαμβάνονται θωρακίσεις ακτών και κυματοθραύστες, με στόχο τη μείωση της έντασης των κυματισμών και την αποκατάσταση περισσότερων από 5,5 χιλιομέτρων ακτογραμμής.

Η εξασφάλιση της χρηματοδότησης δεν σημαίνει ότι τα έργα εκτελούνται ήδη. Στις 30 Ιουνίου 2026 παρουσιάστηκε η οριστική μελέτη, ενώ εκκρεμούσε η επικαιροποίηση των τευχών δημοπράτησης, πριν το έργο περάσει στη διαγωνιστική διαδικασία και κατόπιν στη σύναψη της σύμβασης. Παράλληλα, η Περιφέρεια ανέφερε ότι προωθείται η ωρίμανση αντίστοιχων μελετών για τα τμήματα Νιφοραίικα–Καλαμάκι και Αλισσός.

Το συγκεκριμένο έργο καλύπτει μέρος και όχι το σύνολο των περισσότερων από 40 χιλιομέτρων που εξέτασε η επιστημονική μελέτη. Δεν αποδεικνύει επίσης ότι ολόκληρες οι τέσσερις περιοχές ανήκουν στην ίδια κατηγορία τρωτότητας, αφού η ερευνητική κατάταξη έγινε ανά τμήματα 50 μέτρων. Αποτελεί, όμως, την πρώτη μεγάλη οργανωμένη παρέμβαση σε ένα παράκτιο μέτωπο όπου οι επιτόπιες έρευνες της Περιφέρειας καταγράφουν υποσκαφή της ακτογραμμής και απειλές για δρόμους, υποδομές και περιουσίες.

Για τον Πατραϊκό, επομένως, το ζήτημα περνά πλέον σε μια νέα φάση. Δίπλα στον επιστημονικό χάρτη υπάρχει ένα έργο με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και οριστική μελέτη. Το επόμενο κρίσιμο μέτρο δεν θα είναι μία ακόμη εξαγγελία, αλλά η δημοπράτηση, η υλοποίηση και η συστηματική παρακολούθηση του αποτελέσματος, ώστε οι παρεμβάσεις να προστατεύσουν την ακτή χωρίς να μεταφέρουν τη διάβρωση στα γειτονικά τμήματα.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News