Ο νέος χάρτης της πράσινης ενέργειας στη Δυτική Ελλάδα: Πού επιτρέπονται και πού όχι, αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα

Σωτήρης Παπανδρέου

Νέα δεδομένα δημιουργούνται για την ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και στη Δυτική Ελλάδα, με την έναρξη ισχύος του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ. Το νέο πλαίσιο, που δημοσιεύθηκε χθες σε ΦΕΚ (Δ΄ 694/19.08.2026) αντικαθιστά εκείνο του 2008 και θέτει αυστηρότερους κανόνες για φωτοβολταϊκά, αιολικά και συστήματα αποθήκευσης. Για τη Δυτική Ελλάδα οι αλλαγές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς στην ίδια γεωγραφική ζώνη συνυπάρχουν περιοχές με υψηλό ενεργειακό ενδιαφέρον, μεγάλες αγροτικές εκτάσεις, σημαντικοί υγρότοποι, εκτεταμένο δίκτυο Natura, ορεινοί όγκοι, τουριστικές ακτές και μνημεία διεθνούς εμβέλειας.

Η σημαντικότερη είδηση για τη Δυτική Ελλάδα κρύβεται στο ίδιο το παράρτημα του νέου Χωροταξικού, όπου αναφέρονται 23 δημοτικές ενότητες ως «Περιοχές Καταλληλότητας» για αιολικές εγκαταστάσεις.

Πρόκειται για περιοχές στις οποίες το μέσο αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο και στις οποίες επιτρέπεται καταρχήν, η εξέταση χωροθέτησης αιολικών. Οι 23 δημοτικές ενότητες που περιλαμβάνονται στο νέο πλαίσιο είναι:

Αχαΐα 8: Αιγείρας, Ακράτας, Ερινεού, Συμπολιτείας, Λαρίσου, Μόβρης, Πατρέων και Ρίου.
Ηλεία 11: Ανδραβίδας, Βουπρασίας, Λεχαινών, Βαρθολομιού, Γαστούνης, Τραγανού, Ιαρδάνου, Πύργου, Ωλένης, Πηνείας και Αμαλιάδος.
Αιτωλοακαρνανία 4: Ιεράς Πόλης Μεσολογγίου, Οινιαδών, Αντιρρίου και Αστακού.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΧΑΪΑ

Η Αχαΐα είναι από τις περιοχές όπου το νέο Χωροταξικό δημιουργεί μια σύνθετη εικόνα. Στον κατάλογο καταλληλότητας βρίσκονται τέσσερις δημοτικές ενότητες της Αιγιαλείας (Αιγείρα, Ακράτα, Ερινεός και Συμπολιτεία) δύο της Δυτικής Αχαΐας (Λάρισος και Μόβρη) καθώς και οι δημοτικές ενότητες Πατρέων και Ρίου. Η αναφορά ειδικά στην Πάτρα και το Ρίο δεν σημαίνει βεβαίως ότι μπορούν να τοποθετηθούν ανεμογεννήτριες μέσα στον αστικό ιστό. Οι εντός σχεδίου περιοχές και οι οικισμοί προστατεύονται, ενώ προβλέπονται συγκεκριμένες αποστάσεις από κατοικημένες περιοχές.

Ιδιαίτερο βάρος θα έχει στην Αχαΐα και ο νέος αποκλεισμός των περιοχών με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων για τα αιολικά. Αυτό περιορίζει αυτομάτως τις δυνατότητες εγκατάστασης στις υψηλότερες ορεινές ζώνες, ενώ παράλληλα ισχύουν οι απαγορεύσεις για προστατευόμενες περιοχές, τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, περιοχές άνευ δρόμων και ζώνες ειδικής προστασίας.
Ακόμη πιο αυστηρή είναι η εικόνα για τα φωτοβολταϊκά. Το νέο πλαίσιο αποκλείει τις νέες εγκαταστάσεις από όλες τις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, τα δάση και τις δασικές εκτάσεις. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ορεινή και ανατολική Αχαΐα. Ο Φορέας Διαχείρισης Χελμού–Βουραϊκού και Προστατευόμενων Περιοχών Βόρειας Πελοποννήσου έχει στη χωρική αρμοδιότητά της 18 περιοχές Natura 2000, ενώ το ίδιο το Εθνικό Πάρκο Χελμού–Βουραϊκού διαθέτει ιδιαίτερα αυστηρό καθεστώς προστασίας.

Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΓΗ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτά το νέο όριο για τα φωτοβολταϊκά στις πεδινές και παραγωγικές ζώνες της Δυτικής Αχαΐας. Για πρώτη φορά θεσπίζεται ανώτατο ποσοστό κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς ίσο με 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας. Το όριο αφορά τα έργα που δεν διαθέτουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση και θεσπίζεται, μεταξύ άλλων, για να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση εγκαταστάσεων και να προστατευθεί η παραγωγική γη.

Στην πράξη, για περιοχές όπως η πεδινή Δυτική Αχαΐα, όπου αγροτική παραγωγή, οικιστική ανάπτυξη, βιομηχανικές δραστηριότητες και ενεργειακές επενδύσεις διεκδικούν τον ίδιο χώρο, ο νέος κανόνας αναμένεται να αποκτήσει ιδιαίτερο βάρος.

Το 1,5%, πάντως, δεν σημαίνει ότι το αντίστοιχο τμήμα της Αχαΐας είναι αυτομάτως διαθέσιμο για φωτοβολταϊκά. Από αυτό πρέπει προηγουμένως να αφαιρεθούν Natura, δασικές εκτάσεις, αρχαιολογικοί χώροι, προστατευόμενες ζώνες, ακτές κολύμβησης, πηγές υδροληψίας και οι υπόλοιπες ασύμβατες χρήσεις.

ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ ΣΕ ΗΛΙΑ ΚΑΙ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑ

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η έκταση του ενδιαφέροντος στην Ηλεία. Το ΦΕΚ εντάσσει στις Περιοχές Καταλληλότητας για αιολικά 11 δημοτικές ενότητες, από τη Βουπρασία και τα Λεχαινά μέχρι τον Πύργο, την Ωλένη, την Πηνεία και την Αμαλιάδα. Κι εδώ, όμως, ο χάρτης καταλληλότητας τέμνεται από σημαντικές περιβαλλοντικές και πολιτιστικές ζώνες.
Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί το σύστημα Στροφυλιάς–Κοτυχίου, στα σύνορα Αχαΐας και Ηλείας. Επίσης, η Αρχαία Ολυμπία, ως μνημείο εγγεγραμμένο στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, βρίσκεται στον πυρήνα των περιοχών στις οποίες εφαρμόζονται αυστηρές δικλείδες.
Διαφορετική είναι η εικόνα στην Αιτωλοακαρνανία. Παρότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη γεωγραφικά Περιφερειακή Ενότητα της Δυτικής Ελλάδας και διαθέτει σημαντικούς ορεινούς όγκους, στο βασικό παράρτημα των Περιοχών Καταλληλότητας περιλαμβάνονται μόλις τέσσερις δημοτικές ενότητες: Μεσολογγίου, Οινιαδών, Αντιρρίου και Αστακού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του Μεσολογγίου και των Οινιαδών. Η παρουσία τους στον κατάλογο δεν σημαίνει ότι ανοίγει ο δρόμος για ανεμογεννήτριες μέσα στο προστατευόμενο σύστημα των λιμνοθαλασσών.
Παράλληλα, η απουσία άλλων δημοτικών ενοτήτων της Αιτωλοακαρνανίας από τον βασικό κατάλογο δεν συνεπάγεται απόλυτη απαγόρευση για κάθε πιθανή θέση. Το νέο πλαίσιο αφήνει ειδική δυνατότητα εξέτασης μιας θέσης εκτός των Περιοχών Καταλληλότητας όταν τεκμηριώνεται.
Η Αιτωλοακαρνανία έχει και πολλές λίμνες και ταμιευτήρες. Το ΕΧΠ-ΑΠΕ προβλέπει ότι στις εγκαταστάσεις ηλιακής ενέργειας εντός λιμνών πρέπει πλέον να συνεκτιμώνται τα αλιευτικά πεδία και να τηρούνται οι απαραίτητες αποστάσεις ασφαλείας.
Το αν και σε ποιο βαθμό οι νέοι κανόνες επηρεάζουν συγκεκριμένα ήδη υποβληθέντα έργα θα εξαρτηθεί από το αδειοδοτικό στάδιο στο οποίο βρίσκεται το καθένα, καθώς το νέο χωροταξικό προβλέπει μεταβατικές εξαιρέσεις για έργα που βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο.

ΤΟ ΝΕΟ «ΦΙΛΤΡΟ»
Στην πράξη, το νέο χωροταξικό αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να διαβάζεται κάθε νέα επένδυση ΑΠΕ στη Δυτική Ελλάδα. Για ένα νέο αιολικό, το πρώτο ερώτημα θα είναι, εάν η θέση βρίσκεται σε μία από τις 23 δημοτικές ενότητες καταλληλότητας ή εμπίπτει στην ειδική εξαίρεση υψηλού αιολικού δυναμικού. Αμέσως μετά θα εξετάζονται υψόμετρο, Natura και ΖΕΠ, δάση και προστατευόμενα τοπία, αρχαιολογία, τουρισμός, οικισμοί, ακτές, πηγές νερού και οι κανόνες οπτικής επιβάρυνσης.
Για ένα νέο φωτοβολταϊκό, το φίλτρο ξεκινά αντίστροφα: πρώτα, εξετάζεται εάν η θέση πέφτει σε κάποια από τις ζώνες απόλυτου αποκλεισμού και στη συνέχεια, ελέγχεται η συνολική κάλυψη φωτοβολταϊκών στην αντίστοιχη Περιφερειακή Ενότητα.
Ιδιαίτερα στη Δυτική Ελλάδα, όπου ο ενεργειακός σχεδιασμός συναντά την αγροτική παραγωγή, τα οικοσυστήματα της Στροφυλιάς και του Μεσολογγίου, τους ορεινούς όγκους της Αχαΐας και της Αιτωλοακαρνανίας, τον παράκτιο τουρισμό και έναν πυκνό χάρτη αρχαιολογικών και ιστορικών τόπων, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πλέον απλώς «σε ποιον δήμο επιτρέπονται οι ΑΠΕ», αλλά σε ποιο ακριβώς σημείο του δήμου μπορεί να περάσει ένα έργο από όλα τα νέα χωροταξικά φίλτρα.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News