Οι τιμές ανεβαίνουν και μαζί η αγανάκτηση

Νίκος Μαρούδας

…Και το ωραίο είναι ότι κανείς δεν φαίνεται να θέλει να τελειώσει αυτό το πάρτι. Ή, τουλάχιστον, κανείς από αυτούς που δεν πληρώνουν τον λογαριασμό.

Το πετρέλαιο ανεβαίνει, επειδή τα Στενά του Ορμούζ έγιναν ξαφνικά ο πιο ακριβός δρόμος του πλανήτη. Η ενέργεια ακριβαίνει, οι μεταφορές ακριβαίνουν, τα προϊόντα ακριβαίνουν και στο τέλος ακριβαίνει και η ζωή.

Κι όταν ο πολίτης ρωτάει «γιατί;», η πολιτική έχει έτοιμη την απάντηση: «Ανωτέρα βία». Και κάπως έτσι, όλοι σηκώνουν τα χέρια ψηλά. Οι κυβερνήσεις επικαλούνται τις αγορές, οι αγορές επικαλούνται τη γεωπολιτική και ο πολίτης επικαλείται την πιστωτική του κάρτα.
Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα. Κάποιος πληρώνει. Και κάποιος άλλος κερδίζει.

Κι εδώ αρχίζουν τα ενδιαφέροντα ερωτήματα. Ποιοι ακριβώς κερδίζουν από την ενεργειακή κρίση; Οι πολίτες πάντως δεν φαίνεται να βρίσκονται στη λίστα.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις επίσης δεν πανηγυρίζουν. Και οι δανειολήπτες, που βλέπουν το κόστος του χρήματος να ανεβαίνει, μάλλον δεν ανοίγουν σαμπάνιες.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο.

Κι εδώ έρχεται το ερώτημα που ίσως δεν είναι τόσο βολικό: όταν η αγορά βρίσκεται σε τέτοια αναστάτωση, γιατί να μην επιχειρηθεί μια πιο επιθετική παρέμβαση μέσω παραγωγής, στρατηγικών αποθεμάτων ή άλλων μηχανισμών που θα μπορούσαν να αλλάξουν την ψυχολογία της αγοράς;

Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι υπάρχει ένα μαγικό κουμπί που το πατάς και εξαφανίζεται ο πληθωρισμός, αλλά υπάρχει μια λεπτομέρεια που αξίζει να θυμόμαστε: όταν ανεβαίνει η ενέργεια, ανεβαίνουν σχεδόν όλα.

Κι όταν στη συνέχεια ανεβαίνουν τα επιτόκια για να αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός, ο πολίτης πληρώνει δύο φορές. Μία στο πρατήριο και μία στην τράπεζα.

Και κάπου εκεί εμφανίζεται η περίφημη νομισματική πολιτική, με το σοβαρό της ύφος, για να μας εξηγήσει ότι πρέπει να κάνουμε υπομονή.
Να πληρώνουμε ακριβότερα το πετρέλαιο, ακριβότερα το ρεύμα, ακριβότερα τα προϊόντα και ακριβότερα τα δάνεια.

Μια εξαιρετική συνταγή, ιδίως για εκείνον που έχει λεφτά. Γιατί όποιος έχει κεφάλαιο μπορεί να περιμένει. Εκείνος που έχει μισθό και δόση στο τέλος του μήνα, όχι και τόσο.
Και όταν η ενέργεια ακριβαίνει, το κόστος μεταφέρεται σε ολόκληρη την οικονομία, ενισχύοντας τον πληθωρισμό. Και μετά απορούμε γιατί οι κοινωνίες θυμώνουν. Οταν επί χρόνια ο πολίτης βλέπει το εισόδημά του να συρρικνώνεται από τον πληθωρισμό, το κόστος ζωής να ανεβαίνει και το χρήμα να γίνεται ακριβότερο, κάποια στιγμή σταματά να ενδιαφέρεται για τις περίπλοκες εξηγήσεις των οικονομολόγων.

Θέλει απλώς να ξέρει ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό. Και τότε αρχίζει το πολιτικό πρόβλημα: «Μα πώς στράφηκε η κοινωνία προς την Ακροδεξιά;».

Ισως πρέπει να ρωτήσουμε κάτι διαφορετικό. Τι κάναμε εμείς ώστε ένα κομμάτι της κοινωνίας ν’ αρχίσει να ψάχνει απαντήσεις εκεί; Οι πολιτικές μετατοπίσεις δεν γεννιούνται συνήθως από το πουθενά. Εχουν προηγηθεί χρόνια απογοήτευσης, οικονομικής ανασφάλειας, αίσθησης αδικίας και απώλειας εμπιστοσύνης στους θεσμούς.

Αν θέλουμε πραγματικά να καταλάβουμε πού οδηγούνται οι κοινωνίες όταν αισθάνονται ότι κάποιοι αποφασίζουν και κάποιοι άλλοι πληρώνουν, ίσως χρειάζεται να κοιτάξουμε περίπου έναν αιώνα πίσω. Γιατί η ιστορία έχει μια κακή συνήθεια. Επαναλαμβάνεται όταν οι άνθρωποι ξεχνούν.

Και το πιο ειρωνικό είναι ότι κάθε φορά που επαναλαμβάνεται, οι πρωταγωνιστές δηλώνουν έκπληκτοι.

Μέχρι τότε, ας συνεχιστεί το πάρτι. Το πετρέλαιο ανεβαίνει. Τα επιτόκια ανεβαίνουν. Οι τιμές ανεβαίνουν. Και μαζί τους ανεβαίνει και η αγανάκτηση. Μόνο που αυτή δεν εμφανίζεται στους δείκτες του χρηματιστηρίου. Εμφανίζεται κάποια στιγμή στην κάλπη…

* Ο Νίκος Μαρούδας είναι οικονομικός αναλυτής, χρηματιστηριακός σύμβουλος.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News