ΟΗΕ για AI: «Καμία εταιρεία δεν μπορεί να αποφασίζει ποιο ρίσκο θα δεχτεί ο κόσμος»

Επείγουσα διεθνή δράση για τη ρύθμιση των ισχυρότερων συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης ζητά ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, προειδοποιώντας ότι η τεχνολογική κούρσα δημιουργεί κινδύνους που δεν μπορούν να αφεθούν αποκλειστικά στις αποφάσεις ενός μικρού αριθμού εταιρειών.

Ο Φόλκερ Τουρκ, σε ανοιχτή επιστολή προς κυβερνήσεις και επιχειρήσεις του κλάδου, κάλεσε τα κράτη να κινηθούν σε πολυμερές επίπεδο και να χαράξουν κοινή πορεία για τη ρύθμιση των λεγόμενων frontier AI models – των πιο προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης που βρίσκονται στην αιχμή των σημερινών δυνατοτήτων.

UN Human Rights Chief @volker_turk calls for immediate action on AI governance to tackle unprecedented #HumanRights risks. Industry co-regulation is urgently needed but on its own is nowhere near sufficient. States hosting leading frontier AI companies also have an obligation to… pic.twitter.com/gEjDifyUb9

— UN Human Rights (@UNHumanRights) September 14, 2026

«Βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας μη αναστρέψιμης αλλαγής που αφορά όχι μόνο εμάς, αλλά και τις μελλοντικές γενιές της ανθρωπότητας», ανέφερε.

«Δεν μπορεί ένας μικρός αριθμός εταιρειών να αποφασίζει για όλους»

Το κεντρικό σημείο της παρέμβασης του Τουρκ δεν αφορά μόνο τις δυνατότητες της AI, αλλά το ποιος ελέγχει την ανάπτυξή της.

Όπως υποστήριξε, η σημερινή πραγματικότητα αφήνει την ανθρωπότητα να εξαρτάται «σχεδόν εξ ολοκλήρου από έναν μικρό αριθμό ισχυρών εταιρειών» για τις αποφάσεις που λαμβάνονται γύρω από την ανάπτυξη των πιο ισχυρών συστημάτων.

Η θέση του είναι ότι η αυτορρύθμιση της βιομηχανίας μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα, δεν αρκεί όμως από μόνη της.

«Καμία χώρα δεν μπορεί να ρυθμίσει μόνη της αυτήν την τεχνολογία. Καμία εταιρεία δεν θα πρέπει να είναι σε θέση να αποφασίζει μόνη της ποιοι κίνδυνοι πρέπει να αποδεχτεί ο κόσμος», υπογράμμισε.

Από την ιδιωτικότητα μέχρι τη ζωή και την ασφάλεια

Ο Ύπατος Αρμοστής τοποθετεί το ζήτημα της AI ευθέως στο πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Κατά την εκτίμησή του, η ταχεία εξέλιξη της τεχνολογίας μπορεί να επηρεάσει ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα δικαιωμάτων, από τη ζωή, την υγεία και την ασφάλεια μέχρι την ιδιωτικότητα και την πρόσβαση στην τροφή.

Η ανησυχία εντείνεται όσο τα συστήματα αποκτούν μεγαλύτερη αυτονομία και είναι σε θέση να εκτελούν σύνθετες ακολουθίες ενεργειών με περιορισμένη ανθρώπινη παρέμβαση.

Πρόκειται για τα λεγόμενα agentic AI systems: εφαρμογές που δεν περιορίζονται στην παραγωγή μιας απάντησης, αλλά μπορούν να αναλαμβάνουν εργασίες και να πραγματοποιούν διαδοχικές ενέργειες για την επίτευξη ενός στόχου.

Το σενάριο που φοβάται ο ΟΗΕ

Ο Τουρκ προειδοποίησε ότι αστοχίες σε τέτοια συστήματα θα μπορούσαν, σε ακραίες περιπτώσεις, να προκαλέσουν προβλήματα σε βασικές υπηρεσίες, επικοινωνίες και κρίσιμες υποδομές.

Στην επιστολή του αναφέρθηκε ακόμη στο ενδεχόμενο διαταραχθούν υπηρεσίες από τις οποίες εξαρτώνται ολόκληροι πληθυσμοί – από το πόσιμο νερό και τη θέρμανση μέχρι τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στους δημοκρατικούς θεσμούς, εκτιμώντας ότι μια ανεξέλεγκτη τεχνολογική εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει νέους κινδύνους για τη λειτουργία τους.

Πρόκειται για προειδοποίηση σχετικά με δυνητικά σενάρια κινδύνου και όχι για διαπίστωση ότι αυτά έχουν ήδη συμβεί.

Η AI και ο φόβος για τις ένοπλες συγκρούσεις

Ακόμη πιο αυστηρή είναι η τοποθέτηση του Ύπατου Αρμοστή για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε στρατιωτικό περιβάλλον.

Υποστηρίζει ότι η τεχνολογία επιταχύνει ήδη τον ρυθμό και την κλίμακα των ένοπλων συγκρούσεων και εκφράζει ανησυχία για την επίδρασή της στις υφιστάμενες δικλίδες ασφαλείας γύρω από ιδιαίτερα καταστροφικά οπλικά συστήματα.

Το ζήτημα της εθνικής ασφάλειας δεν απασχολεί μόνο τα Ηνωμένα Έθνη. Ο επικεφαλής των κινεζικών υπηρεσιών πληροφοριών προειδοποίησε επίσης ότι η AI μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ξένες δυνάμεις με σκοπό την αποσταθεροποίηση κρατών.

Η συζήτηση για «φρένο» στην κούρσα της AI

Η παρέμβαση του ΟΗΕ έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία η ταχύτητα ανάπτυξης των νέων μοντέλων έχει πυροδοτήσει συζήτηση ακόμη και στο εσωτερικό της ίδιας της τεχνολογικής βιομηχανίας.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, τάχθηκε υπέρ μιας επιβράδυνσης που θα έδινε περισσότερο χρόνο για την κατανόηση των νέων κινδύνων.

Τη θέση αυτή υποστήριξαν δημόσια ο επικεφαλής της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, καθώς και ο Ίλον Μασκ.

Στον αντίποδα, ο Ντόναλντ Τραμπ και στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος έχουν εκφράσει αντίθεση σε μία γενικευμένη επιβράδυνση της ανάπτυξης της AI, με το θέμα να αποκτά πλέον και πολιτικό βάρος στις Ηνωμένες Πολιτείες ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Η διαφορά ανάμεσα στη ρύθμιση και την αυτορρύθμιση

Η βασική διαχωριστική γραμμή στην παρέμβαση του Τουρκ είναι απλή.

Αυτορρύθμιση σημαίνει ότι οι ίδιες οι εταιρείες θέτουν εσωτερικούς κανόνες ασφαλείας, πραγματοποιούν ελέγχους και αποφασίζουν ποια μοντέλα είναι έτοιμα να κυκλοφορήσουν.

Ρυθμιστικό πλαίσιο, αντίθετα, σημαίνει κοινούς εξωτερικούς κανόνες που θέτουν κράτη και διεθνείς θεσμοί και τους οποίους οι εταιρείες υποχρεούνται να ακολουθούν.

Για τον Ύπατο Αρμοστή, το πρώτο χρειάζεται άμεσα, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει το δεύτερο.

Γιατί ο ΟΗΕ επιμένει σε διεθνή συμφωνία

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι ότι η ανάπτυξη της αιχμής στην AI συγκεντρώνεται κυρίως σε Ηνωμένες Πολιτείες και Κίνα, ενώ οι συνέπειες της τεχνολογίας δεν περιορίζονται στα σύνορα αυτών των χωρών.

Ο Τουρκ ζητά από τα κράτη που φιλοξενούν τις μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου να αναλάβουν αυξημένη ευθύνη και να συντονίσουν τους κανόνες τους.

Ο φόβος είναι ότι, εάν κάθε χώρα επιχειρήσει να προσελκύσει επενδύσεις προσφέροντας χαλαρότερο κανονιστικό περιβάλλον, ο διεθνής ανταγωνισμός μπορεί τελικά να οδηγήσει σε αποδυνάμωση –και όχι ενίσχυση– των δικλίδων ασφαλείας.

Ο ίδιος είχε προειδοποιήσει ήδη στις 7 Σεπτεμβρίου, ενώπιον του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να εξελιχθεί σε «υπαρξιακό κίνδυνο για την ανθρωπότητα».

Με τη νέα του παρέμβαση πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα: δεν αρκεί πλέον η συζήτηση για τους κινδύνους – ζητά να ξεκινήσει η διαδικασία για κοινούς κανόνες πριν οι τεχνολογικές εξελίξεις ξεπεράσουν τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να αντιδράσουν.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Δώδεκα χώρες της Αρκτικής ζητούν στρατιωτική ενίσχυση λόγω Ρωσίας
• Νότια Αφρική: Δυο μινι μπας συγκρούστηκαν, 21 νεκροί και 4 τραυματίες
• Βρετανία: «Έφυγε» από την ζωή ο πατέρας του πρωθυπουργού

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News