One size και το παλιό όνειρο της μόδας: Να χωρέσουμε όλες στο ίδιο σώμα
Με αφορμή τα νέα one size μαγιό της Burberry, ανοίγει ξανά μια συζήτηση που δεν αφορά μόνο τη μόδα, αλλά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται το γυναικείο σώμα. Γιατί πίσω από την ιδέα ότι «ένα νούμερο χωρά όλες» επιστρέφει, με πιο εκλεπτυσμένο τρόπο, η παλιά απαίτηση να προσαρμοστεί η διαφορετικότητα σε μία κοινή φόρμα.
Η μόδα έχει έναν σχεδόν αλάνθαστο τρόπο να παίρνει κάτι παλιό, να το τυλίγει με καινούργιες λέξεις και να το ξαναπουλά ως πρόοδο. Αυτό συμβαίνει και τώρα, με αφορμή τη συνεργασία της Burberry με τη Hunza G, η οποία παρουσιάζεται ως μια κομψή, σύγχρονη και «έξυπνη» πρόταση swimwear. Η συλλογή στηρίζεται στο γνωστό ultra-stretch crinkle ύφασμα της Hunza G και προβάλλεται ακριβώς μέσα από αυτή τη λογική της ευελιξίας, του one-size-fit, του ρούχου που υποτίθεται ότι μπορεί να αγκαλιάσει πολλά διαφορετικά σώματα. Στην επιφάνεια, όλο αυτό ακούγεται ελευθερωτικό. Όσο όμως το κοιτά κανείς πιο προσεκτικά, τόσο φαίνεται ότι η ιδέα δεν είναι ούτε τόσο αθώα ούτε τόσο προοδευτική όσο θέλει να δείχνει.
Γιατί το ζήτημα δεν είναι αν ένα ύφασμα τεντώνει. Προφανώς και τεντώνει. Ούτε αν μια εταιρεία μπορεί τεχνικά να κατασκευάσει ένα μαγιό που να φοριέται από περισσότερες γυναίκες από όσες χωρούσε ένα αυστηρό πατρόν άλλων δεκαετιών. Το ζήτημα είναι άλλο: τι ιδέα για το σώμα κρύβεται πίσω από αυτή την πρόταση. Και η ιδέα αυτή, όσο κι αν παρουσιάζεται σήμερα με πιο φιλικό πρόσωπο, παραμένει βαθιά γνώριμη. Είναι η ιδέα ότι η διαφορετικότητα μπορεί να απορροφηθεί, να λειανθεί και να τακτοποιηθεί μέσα σε μία γενική, ενιαία λύση. Ότι στο τέλος της ημέρας, όλες μπορούμε και πρέπει κάπως να χωρέσουμε στο ίδιο πράγμα.
Εδώ ακριβώς αρχίζει το πρόβλημα. Γιατί δεν είμαστε όλες ίδιες, δεν έχουμε το ίδιο σώμα, ούτε την ίδια σχέση με το σώμα μας. Δεν κουβαλάμε τις ίδιες εμπειρίες, τις ίδιες ανασφάλειες, τις ίδιες αλλαγές, την ίδια άνεση απέναντι στην έκθεση. Άλλο είναι ένα σώμα στα 22, άλλο στα 37, άλλο μετά από μια εγκυμοσύνη, άλλο μετά από μια ασθένεια, άλλο μέσα σε μια καθημερινότητα πίεσης, κόπωσης, μεταβολών. Άλλο είναι το σώμα που έχει αγαπηθεί εύκολα και άλλο εκείνο που έχει περάσει χρόνια ολόκληρα προσπαθώντας απλώς να μη ντρέπεται για τον όγκο του, για τις καμπύλες του, για τη χαλάρωσή του, για τα σημάδια του. Όταν λοιπόν η μόδα έρχεται να σου πει ότι υπάρχει μια ενιαία φόρμα που «κάνει για όλες», δεν περιγράφει την πραγματικότητα, αλλά την απλοποιεί για να τη διαχειριστεί.
Και αυτή η απλοποίηση δεν είναι ουδέτερη, αλλά είναι κοινωνική. Γιατί μας εκπαιδεύει, για ακόμη μία φορά, στην ιδέα ότι το σώμα είναι κάτι που πρέπει να συμφιλιωθεί με μια ήδη υπάρχουσα συνθήκη, αντί η συνθήκη να αναγνωρίσει πραγματικά τη μοναδικότητα του σώματος. Το one size ακούγεται σαν άρση περιορισμών, αλλά συχνά λειτουργεί σαν μια πιο κομψή μορφή του ίδιου παλιού μηνύματος: μην περιμένεις η μόδα να σχεδιαστεί γύρω από τη δική σου ιδιαιτερότητα· βρες εσύ έναν τρόπο να ταιριάξεις στην πρόταση που έχει ήδη αποφασιστεί για σένα.
Αυτό είναι που κάνει το θέμα πιο βαθύ από ένα απλό σχόλιο για μαγιό ή για ένα luxury brand. Γιατί στην πραγματικότητα δεν μιλάμε μόνο για την Burberry ή τη Hunza G. Μιλάμε για έναν ολόκληρο πολιτισμό που, ενώ μιλά αδιάκοπα για διαφορετικότητα ή για body positivity που υπήρξε “μόδα” τον τελευταίο καιρό, δυσκολεύεται ακόμη να την αντέξει όταν αυτή δεν είναι εύχρηστη, όμορφα φωτισμένη και εμπορεύσιμη. Όλοι θέλουν σήμερα να δείχνουν inclusive. Όλοι θέλουν να μιλούν τη γλώσσα της αποδοχής, της ορατότητας, της ελευθερίας από στεγανά. Αλλά πολύ συχνά αυτή η αποδοχή σταματά εκεί όπου αρχίζει η πραγματική ακαταστασία της ζωής. Εκεί όπου η διαφορά δεν είναι concept, αλλά υλικό γεγονός. Εκεί όπου το σώμα δεν είναι απλώς «τύπος κοινού», αλλά βιογραφία.
Γι’ αυτό και έχει σημασία να ειπωθεί καθαρά ότι η αποδοχή των σωμάτων δεν είναι να λες θεωρητικά πως «όλες χωράνε». Αυτό είναι ένα σύνθημα που ακούγεται ωραία, αλλά στην πράξη μπορεί να γίνει και βίαιο. Γιατί αν το μαγιό «κάνει για όλες», τότε τι σημαίνει για εκείνη που το φορά και παρ’ όλα αυτά δεν νιώθει καλά μέσα του; Ότι φταίει το ρούχο; Σπάνια. Συνήθως η πίεση επιστρέφει αθόρυβα πάνω στη γυναίκα. Εκείνη αισθάνεται ότι πάλι κάτι δεν πήγε καλά με το σώμα της, με την εικόνα της, με το πώς κάθεται πάνω της το ύφασμα, με το αν φαίνεται όπως «θα έπρεπε». Με άλλα λόγια, η αγορά της λέει ότι την περιλαμβάνει, αλλά αν η περιγραφή δεν λειτουργήσει στην πράξη, το βάρος πέφτει ξανά σε εκείνη.
Εκεί είναι που η δήθεν ουδέτερη ευκολία του one size συναντά το παλιό, σκληρό υλικό της γυναικείας εμπειρίας. Γιατί οι γυναίκες έχουμε μεγαλώσει μέσα σε μια ασταμάτητη παιδαγωγική συμμόρφωσης. Να μικρύνεις, να σφίξεις, να μην προεξέχεις, να προσέχεις, να καλύπτεις, να αναδεικνύεις, να διορθώνεις, να δουλεύεις διαρκώς πάνω σε ένα σώμα που σπάνια αφήνεται να υπάρχει απλώς όπως είναι. Μπορεί οι εποχές να άλλαξαν και η γλώσσα να έγινε πιο ήπια, αλλά η ουσία δεν έχει εξαφανιστεί. Εξακολουθεί να υπάρχει η απαίτηση να μοιάζουμε διαχειρίσιμες. Να μην ξεφεύγουμε πολύ. Να μη δυσκολεύουμε το πατρόν, την εικόνα, το αφήγημα.
Κι όμως, η πραγματική πρόοδος θα ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό. Θα ήταν να σταματήσει η μόδα να αντιμετωπίζει το σώμα σαν πρόβλημα εφαρμογής που λύνεται με περισσότερη ελαστικότητα. Θα ήταν να παραδεχτεί πως η μοναδικότητα του κάθε σώματος δεν είναι εμπόδιο, ούτε ενοχλητική λεπτομέρεια, ούτε τεχνικό ζήτημα. Είναι η αφετηρία. Είναι το σημείο από το οποίο όφειλε να ξεκινά κάθε σοβαρή κουβέντα για ρούχο, για στυλ, για ορατότητα, για αυτοεικόνα. Δεν χρειαζόμαστε μία ακόμη καμπάνια που να μας λέει πως όλες, κάπως, χωράμε. Χρειαζόμαστε έναν τρόπο να δούμε επιτέλους ότι δεν είναι υποχρέωσή μας να χωρέσουμε όλες στο ίδιο πράγμα για να θεωρηθούμε αποδεκτές.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο ουσιαστική απάντηση σε όλη αυτή τη συζήτηση. Το θέμα δεν είναι αν ένα μαγιό της Burberry μπορεί να φορεθεί από περισσότερες γυναίκες. Το θέμα είναι αν θέλουμε να συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τη διαφορετικότητα των σωμάτων σαν κάτι που πρέπει να μεταφράζεται διαρκώς σε μία βολική, ενιαία, εμπορικά έξυπνη λύση. Γιατί κάθε φορά που συμβαίνει αυτό, η μοναδικότητα χάνει. Και μαζί της χάνει και κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: το δικαίωμα της κάθε γυναίκας να μη μετριέται με βάση το αν κατάφερε, τελικά, να χωρέσει.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
