Όταν τα αδέλφια γίνονται ξένοι: Γιατί η αποξένωση είναι συχνότερη απ’ όσο νομίζουμε

Η στιγμή που τα αδέλφια γίνονται ξένοι δεν αποτελεί πλέον σπάνιο φαινόμενο. Ακόμη και στην Ελλάδα, όπου οι οικογενειακοί δεσμοί θεωρούνται ισχυροί, η αποξένωση μεταξύ αδελφών εμφανίζεται όλο και συχνότερα. Σύμφωνα με τον ψυχολόγο Joshua Coleman, η ρήξη ανάμεσα σε αδέλφια είναι πιο συχνή απ’ ό,τι μεταξύ γονέων και παιδιών.

Όπως εξηγεί, οι γονείς τείνουν να επιδιώκουν την αποκατάσταση της σχέσης με το παιδί τους, λόγω αγάπης, ενοχών ή κοινωνικής πίεσης. Στις αδελφικές σχέσεις, όμως, δεν υπάρχουν οι ίδιοι ρόλοι και οι ίδιες προσδοκίες διατήρησης της επαφής. Έτσι, η απόφαση απομάκρυνσης –αν και δύσκολη– συχνά λαμβάνεται έπειτα από εσωτερική ζύγιση, όταν το άτομο θεωρεί ότι η διακοπή της σχέσης εξυπηρετεί καλύτερα την ψυχική του υγεία.

Οι συχνότερες αιτίες ρήξης

Οι λόγοι αποξένωσης ποικίλλουν. Συχνά σχετίζονται με διαφορετική μεταχείριση από τους γονείς – είτε αντικειμενική είτε όπως βιώθηκε από κάποιο παιδί. Τραυματικές εμπειρίες, κακοποίηση (σωματική, συναισθηματική ή σεξουαλική), αλλά και αδελφικός ανταγωνισμός ή φθόνος για την επιτυχία του άλλου μπορούν να οδηγήσουν σε ρήξη.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αποξένωση από τους γονείς λειτουργεί ως αφετηρία. Αν το άλλο αδέλφι δεν δείξει κατανόηση ή θεωρηθεί ότι «παίρνει το μέρος» των γονιών, η σχέση μπορεί να επιβαρυνθεί περαιτέρω.

Το πρώτο βήμα πριν τη ρήξη

Ο Coleman τονίζει ότι πριν από οποιαδήποτε οριστική απόφαση, είναι σημαντικό να δοθεί χώρος για διάλογο. Η σαφής επικοινωνία αναγκών και ορίων είναι καθοριστική. Η φράση «Θέλω να αλλάξει αυτή η συμπεριφορά για να συνεχίσουμε τη σχέση μας» μπορεί να λειτουργήσει ως ξεκάθαρο μήνυμα.

Σε περιπτώσεις καταχρηστικής συμπεριφοράς, τα όρια πρέπει να είναι αυστηρά. Ωστόσο, αν υπάρξει ειλικρινής πρόθεση αλλαγής, η συμφιλίωση παραμένει ανοιχτό ενδεχόμενο.

Πότε αξίζει να σωθεί η σχέση

Μια αδελφική σχέση αξίζει να διατηρηθεί όταν υπάρχει γνήσια ενσυναίσθηση, σεβασμός στα όρια και διάθεση αλλαγής. Συνήθως, ένα από τα δύο αδέλφια αναλαμβάνει πρωτοβουλία, επιδεικνύοντας μεγαλύτερη διάθεση για συμφιλίωση.

Πότε η απομάκρυνση είναι αναγκαία

Η οριστική ρήξη, σύμφωνα με τον ειδικό, πρέπει να αποτελεί την έσχατη λύση. Απαιτεί ενδοσκόπηση και αποφυγή παρορμητικών αποφάσεων. Ένα προσωρινό «διάλειμμα» λίγων μηνών μπορεί να βοηθήσει στην αποσαφήνιση των συναισθημάτων και στη δοκιμή μιας νέας δυναμικής επικοινωνίας.

Πώς γίνεται η αποστασιοποίηση

Η απόφαση πρέπει να διατυπώνεται καθαρά και χωρίς επιθετικότητα: «Προσπάθησα να εξηγήσω τα προβλήματα, αλλά δεν βλέπω διάθεση αλλαγής. Χρειάζομαι ένα διάλειμμα από τη σχέση μας». Η σαφήνεια μειώνει τις παρερμηνείες και βοηθά στη διατήρηση της αξιοπρέπειας και των δύο πλευρών.

Τα συναισθήματα μετά τη ρήξη

Η διακοπή μιας αδελφικής σχέσης μπορεί να φέρει ανακούφιση, αλλά και θλίψη ή αίσθημα απώλειας. Ο Coleman προτείνει να υπενθυμίζει κανείς στον εαυτό του ότι προσπάθησε πριν οδηγηθεί σε αυτή την απόφαση, αποφεύγοντας την αυτοενοχοποίηση.

Όταν εμπλέκεται η υπόλοιπη οικογένεια

Η αποξένωση συχνά επηρεάζει και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Σε αυτή την περίπτωση, χρειάζεται ενσυναίσθηση προς τον δικό τους πόνο, αλλά και σταθερότητα στην απόφαση. Η διατήρηση μιας σχέσης αποκλειστικά για να ικανοποιηθούν τρίτοι σπάνια οδηγεί σε υγιές αποτέλεσμα.

Η αποξένωση μεταξύ αδελφών δεν είναι εύκολη υπόθεση. Όπως επισημαίνει ο ειδικός, το ζητούμενο δεν είναι η διατήρηση μιας σχέσης πάση θυσία, αλλά η προστασία της ψυχικής υγείας και η αναζήτηση ουσιαστικών, ισορροπημένων δεσμών.