Όταν το αφεντικό είναι ένας αλγόριθμος: Τι αλλάζει για όσους δουλεύουν μέσω πλατφορμών

Νέους κανόνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην εργασία φέρνει νομοσχέδιο της Νίκης Κεραμέως. Ανθρώπινος έλεγχος σε κρίσιμες αποφάσεις, προστασία προσωπικών δεδομένων και ειδικό Μητρώο Απασχόλησης για τους εργαζομένους σε ψηφιακές πλατφόρμες

Όταν το αφεντικό είναι ένας αλγόριθμος: Τι αλλάζει για όσους δουλεύουν μέσω πλατφορμών

Μπορεί μια εφαρμογή να αποφασίζει ποιος θα πάρει περισσότερες δουλειές, ποιος θα αμειφθεί καλύτερα ή ποιος θα αποκλειστεί από μια ψηφιακή πλατφόρμα; Και ποιος έχει τον τελευταίο λόγο όταν μια απόφαση που επηρεάζει το εισόδημα ενός εργαζομένου λαμβάνεται από έναν αλγόριθμο;

Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να δώσει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή στις 20 Νοεμβρίου 2026, θέτοντας κανόνες στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και στην απασχόληση μέσω ψηφιακών πλατφορμών.

Οι ρυθμίσεις αφορούν έναν τομέα της αγοράς εργασίας που έχει αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Διανομείς φαγητού, οδηγοί και άλλοι επαγγελματίες εργάζονται μέσα από εφαρμογές που δεν περιορίζονται στη διαχείριση παραγγελιών, αλλά μπορούν να καθορίζουν την ανάθεση εργασιών, να παρακολουθούν την απόδοση και να επηρεάζουν την πρόσβαση σε νέες δουλειές.

Το υπουργείο επιδιώκει να δημιουργήσει ένα πλαίσιο διαφάνειας, ώστε οι εργαζόμενοι να γνωρίζουν πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις που τους αφορούν και να μπορούν να ζητούν ανθρώπινη παρέμβαση όταν αυτές επηρεάζουν ουσιαστικά την εργασιακή τους κατάσταση.

Ο αλγόριθμος δεν θα έχει τον τελευταίο λόγο

Στο επίκεντρο του νομοσχεδίου βρίσκεται η λεγόμενη αλγοριθμική διαχείριση της εργασίας.

Πρόκειται για τα αυτοματοποιημένα συστήματα που χρησιμοποιούν οι ψηφιακές πλατφόρμες προκειμένου να οργανώνουν τις υπηρεσίες τους, να κατανέμουν εργασίες, να αξιολογούν την απόδοση και να υποστηρίζουν αποφάσεις για όσους απασχολούνται μέσω αυτών.

Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν ανθρώπινη εποπτεία στη λήψη σημαντικών αποφάσεων.

Η ανάγκη αυτή γίνεται ιδιαίτερα σαφής στην περίπτωση ενός διανομέα που βλέπει ξαφνικά τον λογαριασμό του να απενεργοποιείται ή να περιορίζεται η πρόσβασή του σε παραγγελίες, χωρίς να γνωρίζει ακριβώς τον λόγο.

Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, το οποίο ενσωματώνεται στο ελληνικό δίκαιο, προβλέπει ότι αποφάσεις για τον περιορισμό, την αναστολή ή τον τερματισμό της συνεργασίας με μια πλατφόρμα πρέπει να λαμβάνονται από άνθρωπο και όχι αποκλειστικά από αυτοματοποιημένο σύστημα.

Παράλληλα, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να ενημερώνονται για τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται και να έχουν τη δυνατότητα να ζητούν εξηγήσεις και επανεξέταση σημαντικών αποφάσεων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι καταργούνται οι αλγόριθμοι από την καθημερινή λειτουργία των πλατφορμών. Σημαίνει, όμως, ότι η χρήση τους θα υπόκειται σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις διαφάνειας και ελέγχου.

Τι θα ισχύει για τα προσωπικά δεδομένα

Ένας δεύτερος κρίσιμος άξονας αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων.

Οι ψηφιακές πλατφόρμες χρησιμοποιούν συστήματα παρακολούθησης και επεξεργασίας πληροφοριών που σχετίζονται με την παροχή υπηρεσιών.

Η ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/2831 θέτει όρια στη συλλογή και αξιοποίηση τέτοιων δεδομένων, προβλέποντας, μεταξύ άλλων, περιορισμούς στην επεξεργασία πληροφοριών που αφορούν την ιδιωτική ζωή, τη συναισθηματική ή ψυχολογική κατάσταση και τη συνδικαλιστική δραστηριότητα.

Επιπλέον, δεν επιτρέπεται η συλλογή προσωπικών δεδομένων μέσω των συγκεκριμένων αυτοματοποιημένων συστημάτων όταν κάποιος δεν προσφέρει ούτε εκτελεί εργασία στην πλατφόρμα.

Η προστασία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε ένα εργασιακό περιβάλλον όπου η χρήση εφαρμογών και η συνεχής ψηφιακή επικοινωνία μπορούν να κάνουν δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.

Δημιουργείται Μητρώο Απασχόλησης στις ψηφιακές πλατφόρμες

Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις του νομοσχεδίου είναι η δημιουργία ειδικού Μητρώου Απασχόλησης για όσους εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών.

Στόχος είναι να υπάρχει σαφέστερη καταγραφή των προσώπων που παρέχουν υπηρεσίες στον συγκεκριμένο κλάδο, διευκολύνοντας τους ελέγχους και την εφαρμογή της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας.

Το Μητρώο θα τηρείται στο υπουργείο Εργασίας και προβλέπεται να διασυνδέεται με τα μητρώα του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.

Με αυτόν τον τρόπο οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν να διασταυρώνουν στοιχεία που αφορούν τη νόμιμη διαμονή και το δικαίωμα εργασίας υπηκόων τρίτων χωρών.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή στον κλάδο των υπηρεσιών διανομής απασχολούνται και εργαζόμενοι από τρίτες χώρες, των οποίων η εργασιακή κατάσταση πρέπει να αντιμετωπίζεται με σαφείς κανόνες.

Παράλληλα, η καταγραφή επιδιώκεται να ενισχύσει τη δυνατότητα των ελεγκτικών αρχών να εντοπίζουν παραβάσεις και να διαπιστώνουν εάν εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες υποχρεώσεις των επιχειρήσεων.

Εργαζόμενος ή ελεύθερος επαγγελματίας; Το κρίσιμο ερώτημα

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η προσπάθεια να αποσαφηνιστεί η πραγματική εργασιακή σχέση όσων απασχολούνται μέσω πλατφορμών.

Στην πράξη, ένας επαγγελματίας μπορεί να εμφανίζεται ως ανεξάρτητος συνεργάτης, ενώ ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται και ελέγχεται η εργασία του ενδέχεται να εμφανίζει χαρακτηριστικά εξαρτημένης απασχόλησης.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα εφαρμογής μαχητού τεκμηρίου εργασιακής σχέσης όταν υπάρχουν πραγματικά περιστατικά που υποδεικνύουν διεύθυνση και έλεγχο από την πλατφόρμα.

Με απλά λόγια, δεν αρκεί μόνο ο χαρακτηρισμός που αναγράφεται στη σύμβαση συνεργασίας. Σημασία έχει και το πώς παρέχεται στην πραγματικότητα η εργασία.

Η εξέταση του εργασιακού καθεστώτος συνδέεται με ζητήματα όπως η κοινωνική ασφάλιση, η εφαρμογή των εργασιακών δικαιωμάτων και οι υποχρεώσεις της επιχείρησης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι συνεργάζονται με ψηφιακές πλατφόρμες θα μετατραπούν αυτομάτως σε μισθωτούς. Ο χαρακτηρισμός της σχέσης θα εξαρτάται από τα πραγματικά δεδομένα και τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Κεραμέως: Αναγκαίες οι δικλείδες ασφαλείας

Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, συνδέει τις παρεμβάσεις με την ανάγκη να αξιοποιείται η Τεχνητή Νοημοσύνη χωρίς να υπονομεύονται τα δικαιώματα των εργαζομένων.

Σύμφωνα με την υπουργό, η ανεξέλεγκτη χρήση των νέων τεχνολογιών μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους, γεγονός που καθιστά απαραίτητους τους κανόνες διαφάνειας και τις δικλείδες προστασίας.

Το νομοσχέδιο επιδιώκει επίσης να διευκολύνει την πρόσβαση των εργαζομένων στη δικαιοσύνη και να βελτιώσει τη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών.

Περιλαμβάνει ακόμη κοινωνικοασφαλιστικές και εργασιακές διατάξεις, όπως βελτιώσεις στην ασφαλιστική κάλυψη παιδιών κοντά στην ενηλικίωση, διευκολύνσεις στην πρόσβαση στη γονική άδεια και στην άδεια φροντιστή, καθώς και συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας για ασφαλισμένες μητέρες στον ΕΔΟΕΑΠ.

Πότε θα εφαρμοστούν οι αλλαγές

Το σχέδιο νόμου τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τις 5 έως τις 19 Νοεμβρίου 2026 και κατατέθηκε στη Βουλή στις 20 Νοεμβρίου.

Οι ρυθμίσεις ενσωματώνουν την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/2831, για την οποία τα κράτη-μέλη πρέπει να έχουν θεσπίσει τα αναγκαία μέτρα έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026.

Για να τεθούν σε εφαρμογή οι συγκεκριμένες ελληνικές διατάξεις απαιτείται η ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας, ενώ επιμέρους προβλέψεις ενδέχεται να χρειάζονται πρόσθετες κανονιστικές πράξεις.

Το μεγάλο ζητούμενο θα είναι η αποτελεσματικότητα των ελέγχων και η δυνατότητα των εργαζομένων να ασκούν στην πράξη τα δικαιώματα που προβλέπονται.

Γιατί το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πόσο παραγωγική μπορεί να γίνει μια επιχείρηση με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά και ποιος προστατεύει τον εργαζόμενο όταν οι αποφάσεις για τη δουλειά του λαμβάνονται πίσω από την οθόνη μιας εφαρμογής.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Από το Δίκτυο