Παιδική διατροφή: 6 τρόποι για να φάνε τα παιδιά περισσότερα λαχανικά
Η συχνή επαφή με νέες γεύσεις, η σωστή σειρά στο γεύμα και το παιχνίδι με το φαγητό μπορούν να κάνουν τα παιδιά πιο δεκτικά στα λαχανικά
Το να πείσεις ένα παιδί να φάει λαχανικά μπορεί να μοιάζει, για πολλούς γονείς, με καθημερινή μάχη. Δεν είναι τυχαίο ότι σε γονεϊκά φόρουμ και ομαδικές συνομιλίες επανέρχονται συχνά ερωτήσεις όπως: «Είναι φυσιολογικό το παιδί μου να τρώει μόνο μπεζ φαγητά;».
Σύμφωνα με το BBC, η δυσκολία αυτή δεν είναι απλώς θέμα πείσματος. Η προτίμηση των παιδιών στις γλυκές γεύσεις ξεκινά πολύ νωρίς, καθώς ακόμη και το μητρικό γάλα περιέχει φυσικά σάκχαρα που του δίνουν γλυκιά γεύση. Όταν αργότερα μπαίνουν στη διατροφή τους οι στερεές τροφές, ένα κομμάτι μπρόκολο ή μια κουταλιά σπανάκι δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση.
Η παιδική διατροφή, όμως, έχει σημασία πέρα από το καθημερινό τραπέζι. Όπως αναφέρει το BBC, μια φτωχή διατροφή μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση, τη συμπεριφορά, τη γνωστική λειτουργία και ακόμη και τη σχολική επίδοση. Την ίδια ώρα, η παιδική παχυσαρκία αυξάνεται και συνδέεται με μακροπρόθεσμες ανησυχίες για την υγεία.
Τα καλά νέα είναι ότι οι ειδικοί εντοπίζουν πρακτικούς τρόπους που μπορούν να εφαρμοστούν στο σπίτι, χωρίς υπερβολές και χωρίς το φαγητό να μετατραπεί σε πεδίο πίεσης.
Συχνή επαφή με τα λαχανικά από νωρίς
Η επανάληψη είναι ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία. Η Μάριον Χέδερινγκτον, καθηγήτρια βιοψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λιντς, εξηγεί ότι η προσφορά πολλών διαφορετικών λαχανικών στην πρώιμη παιδική ηλικία μπορεί να κάνει διαφορά, ειδικά στα προσχολικά χρόνια.
Όπως λέει, αν η επαφή με τα λαχανικά δεν αυξηθεί μέχρι την ηλικία των πέντε ετών, η διαδικασία γίνεται πιο δύσκολη. Δεν είναι αδύνατη, αλλά απαιτεί περισσότερη προσπάθεια.
Οι μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά συνήθως χρειάζονται αρκετές επαναλαμβανόμενες δοκιμές μέχρι να αποδεχθούν ένα νέο τρόφιμο. Ο ακριβής αριθμός διαφέρει, καθώς η έρευνα αναφέρει από πέντε έως και 15 φορές. Τα μικρότερα παιδιά, κάτω του ενός έτους, μπορεί να χρειάζονται λιγότερες επαφές σε σχέση με παιδιά τριών ή τεσσάρων ετών, τα οποία συχνά εμφανίζουν μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα απέναντι σε νέες τροφές.
Η διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει ακόμη και πριν από τη γέννηση. Σύμφωνα με το BBC, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι τροφές που καταναλώνει η μητέρα περνούν στο έμβρυο μέσω του αμνιακού υγρού και μπορούν να επηρεάσουν τις μελλοντικές γευστικές προτιμήσεις του βρέφους.
Τα λαχανικά στην αρχή του γεύματος
Το να πεις σε ένα παιδί ότι ένα τρόφιμο είναι «υγιεινό» δεν είναι πάντα αποτελεσματικό. Αντίθετα, τα παιδιά είναι πιο πιθανό να επιλέξουν κάτι που παρουσιάζεται ως νόστιμο, παρά κάτι που περιγράφεται απλώς ως καλό για την υγεία τους.
Οι ειδικοί προτείνουν να αλλάξει η στιγμή που σερβίρονται τα λαχανικά. Όταν μπαίνουν στην αρχή του γεύματος, την ώρα που τα παιδιά πεινούν περισσότερο, αυξάνονται οι πιθανότητες να τα φάνε.
Η Χέδερινγκτον εξηγεί ότι τα παιδιά συνήθως τρώνε πρώτα αυτό που τους αρέσει περισσότερο. Μέχρι να φτάσουν στον αρακά ή στα υπόλοιπα λαχανικά, μπορεί να μη θέλουν πια να συνεχίσουν. Αν τα λαχανικά προσφερθούν πρώτα, δεν ανταγωνίζονται άμεσα άλλα πιο θερμιδογόνα ή πιο αγαπημένα τρόφιμα.
Η Μπάρμπαρα Ρολς, καθηγήτρια διατροφικών επιστημών στο Pennsylvania State University, επισημαίνει επίσης ότι η κατανάλωση λαχανικών στην αρχή του γεύματος μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να μην υπερκαταναλώνουν φαγητό.
Αν και στη Δύση τα λαχανικά δεν θεωρούνται συνηθισμένο πρωινό, δεν υπάρχει λόγος να αποκλείονται από το πρώτο γεύμα της ημέρας. Το BBC αναφέρει ως παραδείγματα μια ομελέτα με μανιτάρια και σπανάκι ή muffins πρωινού με κολοκυθάκι. Σε δοκιμή του 2023 σε οκτώ βρετανικά κέντρα φροντίδας παιδιών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα παιδιά έτρωγαν λαχανικά στο πρωινό σε πάνω από το 60% των περιπτώσεων που τους προσφέρονταν.
Μεγαλύτερη θέση στο πιάτο για τις υγιεινές επιλογές
Αν τα λαχανικά στο πρωινό ή στην αρχή του γεύματος φαίνονται δύσκολη αλλαγή, υπάρχει και ένας πιο απλός τρόπος: να αλλάξει η αναλογία στο πιάτο.
Αντί να μικρύνει απότομα η ποσότητα αγαπημένων τροφών, οι γονείς μπορούν να αυξήσουν σταδιακά τα λαχανικά ως συνοδευτικό ή να τα ενσωματώσουν σε σάλτσες, για παράδειγμα με τριμμένο καρότο ή κολοκυθάκι.
Σύμφωνα με το BBC, οι άνθρωποι τείνουν να καταναλώνουν περίπου παρόμοιο όγκο φαγητού. Έτσι, όταν αλλάζει η αναλογία ανάμεσα στο κρέας και τα λαχανικά, μπορεί να αυξηθεί η κατανάλωση λαχανικών χωρίς το γεύμα να μοιάζει πολύ διαφορετικό. Έρευνα έχει δείξει ότι η αύξηση των φρούτων και των λαχανικών κατά 50% στο παιδικό πιάτο μπορεί να οδηγήσει και σε μεγαλύτερη κατανάλωσή τους.
Άλλη μελέτη έδειξε ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας τρώνε περισσότερα λαχανικά και λιγότερα ανθυγιεινά τρόφιμα όταν έχουν επιλογή ανάμεσα σε διαφορετικά είδη λαχανικών στο γεύμα.
Η εμφάνιση του φαγητού μετράει
Τα παιδιά, όπως και οι ενήλικες, τρώνε πρώτα με τα μάτια. Όταν έχουν μπροστά τους πολλές επιλογές, είναι πιο πιθανό να στραφούν σε αυτό που τους φαίνεται γνώριμο, ελκυστικό και ευχάριστο.
Γι’ αυτό και η εικόνα του φαγητού μπορεί να παίξει ρόλο. Το BBC αναφέρει ότι παιδιά ήταν πιο πιθανό να δοκιμάσουν νέα τρόφιμα όταν αυτά παρουσιάζονταν με πιο καλλιτεχνικό τρόπο στο πιάτο.
Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά τρώνε περισσότερα φρούτα και λαχανικά όταν είναι κομμένα σε ενδιαφέροντα σχήματα, όπως πεταλούδα, λουλούδι ή αρκουδάκι. Η ιδέα δεν είναι να γίνει κάθε γεύμα περίπλοκη κατασκευή, αλλά να γίνει το υγιεινό φαγητό πιο φιλικό και πιο παιχνιδιάρικο.
Σημασία έχει και η πρόσβαση. Όταν τα υγιεινά τρόφιμα είναι ορατά και εύκολα διαθέσιμα ως σνακ, τα παιδιά είναι πιο πιθανό να τα επιλέξουν. Παιδιά ηλικίας 10 έως 13 ετών βρέθηκε ότι έτρωγαν και επέλεγαν περισσότερα λαχανικά όταν αυτά προσφέρονταν σε ένα ενιαίο δοχείο με έτοιμες μερίδες, αντί να είναι μοιρασμένα σε πολλά διαφορετικά πιάτα. Σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, η κατανάλωση λαχανικών αυξήθηκε κατά 36% όταν το φαγητό ήταν χωρισμένο σε μερίδες σε πιάτο με διαφορετικά τμήματα.
Το παράδειγμα των γονιών κάνει διαφορά
Το τι τρώνε οι γονείς επηρεάζει άμεσα το τι θεωρούν φυσιολογικό τα παιδιά. Όταν οι γονείς καταναλώνουν συχνά ανθυγιεινά σνακ, τα παιδιά είναι πιο πιθανό να κάνουν το ίδιο. Το ίδιο παρατηρείται και όταν οι γονείς τρώνε συχνά fast food ή παραλείπουν το πρωινό.
Μελέτη σε μαθητές στη Νέα Ζηλανδία έδειξε ότι τα παιδιά γονιών με πιο υγιεινή διατροφή κατανάλωναν λιγότερα κέικ, σοκολάτες και αλμυρά σνακ. Αντίστοιχα, παιδιά των οποίων οι γονείς έδιναν σταθερά το παράδειγμα της υγιεινής διατροφής είχαν μεγαλύτερη προτίμηση σε φρούτα και λαχανικά.
Τα κοινά οικογενειακά γεύματα τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα έχουν συνδεθεί με πιο υγιές σωματικό βάρος, καλύτερες διατροφικές συνήθειες και μεγαλύτερη πιθανότητα τα παιδιά να τρώνε υγιεινά, εφόσον το κάνουν και οι γονείς. Μια μακροχρόνια μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι όσοι συμμετείχαν τακτικά σε οικογενειακά γεύματα είχαν καλύτερα επίπεδα φυσικής κατάστασης και κατανάλωναν λιγότερα αναψυκτικά.
Λιγότερη πίεση, περισσότερο παιχνίδι
Η σχέση των παιδιών με το φαγητό δεν χτίζεται μόνο μέσα από το τι υπάρχει στο πιάτο, αλλά και μέσα από την ατμόσφαιρα γύρω από το τραπέζι.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η πίεση προς τα παιδιά να φάνε συγκεκριμένες τροφές μπορεί να μειώσει την απόλαυση του φαγητού και να οδηγήσει σε λιγότερο υγιεινή διατροφή. Παράλληλα, όταν τα παιδιά επιβραβεύονται με λιπαρές ή γλυκές λιχουδιές, μπορεί να αναπτύξουν ακόμη μεγαλύτερη προτίμηση σε αυτές.
Αντίθετα, το παιχνίδι με το φαγητό μπορεί να βοηθήσει. Σε μία μελέτη, οι ερευνητές ενθάρρυναν τα παιδιά να αγγίξουν, να μυρίσουν και να παρατηρήσουν προσεκτικά υλικά όπως παντζάρι, ρεβίθια και pak choi, χωρίς να υπάρχει απαίτηση να τα δοκιμάσουν. Τα παιδιά έγιναν πιο ανοιχτά απέναντι σε άγνωστα υλικά και πιο πρόθυμα να τα δοκιμάσουν αργότερα.
Η συμμετοχή στο μαγείρεμα μπορεί επίσης να αυξήσει την επιθυμία των παιδιών να φάνε τρόφιμα που δεν τους είναι οικεία. Ο πειραματικός σεφ Τζόζεφ Γιουσέφ, ο οποίος συνεργάστηκε στη μελέτη, εξηγεί ότι το κλειδί βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά βιώνουν το φαγητό. Όταν η εμπειρία γίνεται πιο χαλαρή, πιο αισθητηριακή και χωρίς πίεση, τα παιδιά είναι πιο πρόθυμα να παίξουν, να δοκιμάσουν και να πειραματιστούν με νέες γεύσεις.
Το ζητούμενο δεν είναι να φάει ένα παιδί όλα τα λαχανικά από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι να έρχεται πιο συχνά σε επαφή με διαφορετικές γεύσεις, να βλέπει τους γονείς να τις επιλέγουν, να έχει υγιεινές επιλογές μπροστά του και να μη συνδέει το φαγητό με ένταση. Σύμφωνα με το BBC, αυτές οι μικρές καθημερινές αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν σταθερά το τι θα βάζει ένα παιδί στο πιάτο του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Καλοκαίρι και φρούτα: Πώς να καθαρίσετε καλά αυτά που είναι «φορτωμένα» σε φάρμακα
- Γυμναστική στην παραλία: 5 τρόποι να δυναμώσεις το σώμα δίπλα στη θάλασσα
- Καρκίνος πνεύμονα: Τι έδειξε νέα μελέτη για τρόφιμα που υπάρχουν σε κάθε κουζίνα
- Το όπλο κατά της πίεσης που εύκολα βρίσκουμε ακόμη και στη λαϊκή
- Μετά τα 50, αυτές οι τροφές κάνουν τη διαφορά στην καθημερινή διατροφή
- Χοληστερόλη: Τα ροφήματα που την ανεβάζουν και τι να πίνετε αντί γι’ αυτά
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
