Γιώργος Γιωτόπουλος: Η ιστορία του τελευταίου θύματος των Γερμανών στην Πάτρα μέσα από τη μαρτυρία του εγγονού του

Μερικές ημέρες έχουν περάσει από την επέτειο της Απελευθέρωσης της Πάτρας. Οι εκδηλώσεις ολοκληρώθηκαν, τα αφιερώματα γράφτηκαν και η πόλη επέστρεψε στον καθημερινό της ρυθμό.

Η Ιστορία, όμως, δεν έχει λόγο να χωρά μόνο στις επετείους. Κάποιες ιστορίες, μάλιστα, ακούγονται ίσως καθαρότερα όταν έχει καταλαγιάσει ο θόρυβος της ημέρας και πίσω από τις ημερομηνίες μένουν ξανά οι άνθρωποι. Ανάμεσά τους και τα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας, που δεν πρέπει να ξεχαστούν.

Μία από αυτές είναι η ιστορία του 52χρονου Γιώργου Γιωτόπουλου, του ζαχαροπλάστη που δραστηριοποιούνταν στην Πάτρα και έμεινε στην ιστορία ως ο τελευταίος νεκρός από γερμανικά πυρά στην πόλη, λίγο πριν αυτή περάσει οριστικά από την Κατοχή στην ελευθερία.

Ο εγγονός του, Γιώργος Κουβεριανός, γνωστός για τη συνδικαλιστική του δράση και ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς, μίλησε στο pelop.gr και αφηγήθηκε την ιστορία του παππού του, μεταφέροντας και όσα του είχε διηγηθεί η μητέρα του, Αθηνά. Μια ιστορία που ξεκινά από μια βιοτεχνία γλυκών στο κέντρο της Πάτρας, περνά από την Αντίσταση και την καταστροφή ενός μαρτυρικού χωριού της Ηπείρου και καταλήγει σε μια από τις πιο δραματικές εικόνες του ξημερώματος της 4ης Οκτωβρίου 1944.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: 82 χρόνια από την Απελευθέρωση της Πάτρας: Το χρονικό της 4ης Οκτωβρίου 1944

Η βιοτεχνία στη Ρήγα Φεραίου

Τόσο ο Γιώργος Γιωτόπουλος όσο και η σύζυγός του κατάγονταν από το Φλαμπουράρι του Ανατολικού Ζαγορίου, στα Ιωάννινα. Η επαγγελματική του δραστηριότητα, ωστόσο, είχε αναπτυχθεί στην Πάτρα, όπου, πριν ο πόλεμος ανατρέψει τα πάντα, είχε δημιουργήσει τη δική του βιοτεχνία ειδών ζαχαροπλαστικής.

Βρισκόταν στη συμβολή της Πατρέως με τη Ρήγα Φεραίου, στο κέντρο της πόλης.

Το ισόγειο ήταν ο χώρος της δουλειάς. Εκεί παρασκευάζονταν λουκούμια, χαλβάδες, καραμέλες και άλλα είδη ζαχαροπλαστικής, ενώ ακριβώς από πάνω, στον πρώτο όροφο, βρισκόταν το σπίτι της οικογένειας.

Δεν επρόκειτο για μια μικρή δραστηριότητα περιορισμένη στα όρια της πόλης. Τα λουκούμια του Γιωτόπουλου έφταναν μέχρι την Αγγλία, καθώς η επιχείρηση πραγματοποιούσε και εξαγωγές.

Στο ίδιο κτίριο συνυπήρχαν έτσι δύο κόσμοι που σήμερα δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί περνώντας από τη Ρήγα Φεραίου: κάτω η παραγωγή, πάνω η οικογένεια.

Και ύστερα ήρθε η Κατοχή.

Όταν η Αντίσταση μπήκε μέσα στην οικογένεια

Η οικογένεια ήταν τετραμελής: ο Γιώργος Γιωτόπουλος, η σύζυγός του και τα δύο παιδιά τους, η Αθηνά και ο Χρήστος Γιωτόπουλος.

Περίπου δύο χρόνια πριν από την Απελευθέρωση, ο Χρήστος Γιωτόπουλος είχε αρχίσει να αναπτύσσει αντιστασιακή δράση. Στη συνέχεια εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ και συμμετείχε μαζί με την ομάδα του σε σαμποτάζ.

Η αντιστασιακή του δραστηριότητα είχε ήδη αρχίσει να επηρεάζει καθοριστικά τη ζωή της οικογένειας.

Όταν η συμμετοχή του στην Αντίσταση έγινε γνωστή στις κατοχικές αρχές, ακολούθησε το κυνηγητό.

Η οικογένεια αναγκάστηκε να χωριστεί. Η μητέρα έφυγε μαζί με τον Χρήστο για την Ήπειρο, στο Φλαμπουράρι του Ανατολικού Ζαγορίου, ενώ ο Γιώργος Γιωτόπουλος παρέμεινε στην Πάτρα με την κόρη του, Αθηνά.

Στην Ήπειρο, ο Χρήστος Γιωτόπουλος συνέχισε την αντιστασιακή του δράση. Στον ΕΛΑΣ Ηπείρου έγινε γνωστός με το ψευδώνυμο «Φερναντέλ» και έφτασε να είναι καπετάνιος στο 85ο Σύνταγμα Μετσόβου–Ζαγορίου, που είχε έδρα το Σκαμνέλι.

Το Φλαμπουράρι βρέθηκε στο στόχαστρο των γερμανικών δυνάμεων κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις που έπληξαν το Ζαγόρι την περίοδο 1943–1944. Ανάμεσα στα σπίτια που παραδόθηκαν στις φλόγες ήταν και εκείνο της οικογένειας Γιωτόπουλου.

Το μαρτυρικό Φλαμπουράρι και η μεραρχία «Εντελβάις»

Το Φλαμπουράρι Ιωαννίνων, αναγνωρισμένο σήμερα ως μαρτυρικό χωριό, υπέστη εκτεταμένες καταστροφές κατά τις γερμανικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο Ζαγόρι. Στις επιχειρήσεις αυτές συμμετείχαν δυνάμεις της διαβόητης 1ης Ορεινής Μεραρχίας Καταδρομών «Εντελβάις», που συνδέθηκε με εγκλήματα κατά του άμαχου πληθυσμού της Ηπείρου.

Η καταστροφή στο Φλαμπουράρι ήταν σχεδόν ολοκληρωτική: από τα 92 σπίτια του χωριού, περισσότερα από 80 καταστράφηκαν από τους Γερμανούς, ενώ έξι κάτοικοι καταγράφονται ως θύματα των κατοχικών δυνάμεων.

Το ξημέρωμα που έμοιαζε ήδη ελεύθερο

Ο Γιώργος Γιωτόπουλος και η κόρη του, Αθηνά, βρίσκονταν στο σπίτι τους στη Ρήγα Φεραίου. Εκεί τους βρήκε το ξημέρωμα της 4ης Οκτωβρίου 1944.

Η μάχη για την Πάτρα έφτανε στο τέλος της. Οι αντάρτικες δυνάμεις είχαν ήδη φτάσει στα όρια της πόλης, πριν από την οριστική είσοδό τους, ενώ η γερμανική αποχώρηση βρισκόταν στην τελική της φάση.

Αποβραδίς, ο Γιώργος Γιωτόπουλος είχε ενημερωθεί από ανθρώπους του ΕΑΜ ότι οι Γερμανοί αποχωρούσαν.

Όπως διηγείται ο εγγονός του, εκείνο το πρωινό ο παππούς του βγήκε από το σπίτι.

Μόνο που η μετάβαση από την Κατοχή στην ελευθερία δεν έγινε σε μία στιγμή.

Γερμανική οπισθοφυλακή παρέμενε ακόμη στην περιοχή. Ένα γερμανικό οπλοπολυβόλο είχε στηθεί στη συμβολή της Ρήγα Φεραίου με τη Γεροκωστοπούλου, σε θέση από την οποία οι Γερμανοί μπορούσαν να επιτηρούν τις κατευθύνσεις προς την πλατεία Γεωργίου, τον Άγιο Ανδρέα και το λιμάνι.

Είχε μόλις χαράξει.

Δεν ήταν ακόμη ημέρα. Στο μισοσκόταδο διακρίνονταν περισσότερο σκιές και φιγούρες παρά πρόσωπα.

Ο Γιωτόπουλος κινήθηκε στη Ρήγα Φεραίου, προς την Παντανάσσης.

Και τότε ακούστηκε η ριπή.

Οι Γερμανοί άνοιξαν πυρ και ο Γιώργος Γιωτόπουλος χτυπήθηκε πισώπλατα, πέφτοντας νεκρός στον δρόμο.

Η κόρη που έτρεξε προς τον πατέρα της

Στο σπίτι, η 17χρονη Αθηνά Γιωτοπούλου, η μητέρα του Γιώργου Κουβεριάνου, άκουσε τους πυροβολισμούς.

Ο πατέρας της είχε μόλις κατέβει στον δρόμο.

Ανησύχησε και βγήκε στο μπαλκόνι, αναζητώντας τον με το βλέμμα της. Τότε τον αντίκρισε πεσμένο στο έδαφος.

Χωρίς να χάσει χρόνο, όπως ήταν, ξυπόλητη, κατέβηκε τις σκάλες και έτρεξε προς το μέρος του.

Η αγωνία, ο πανικός και το μισοσκόταδο έκαναν τις κινήσεις της βιαστικές. Καθώς έφτασε κοντά του, τα πόδια της μπλέχτηκαν στα πόδια του πατέρα της και, με τη φόρα που είχε, έπεσε πάνω στο νεκρό σώμα του.

Την ίδια στιγμή οι Γερμανοί άνοιξαν ξανά πυρ.

Μια δεύτερη ριπή κατευθύνθηκε προς το μέρος της.

Δεν σηκώθηκε.

Έμεινε εκεί, ξαπλωμένη πάνω στον νεκρό πατέρα της, φοβούμενη ότι οποιαδήποτε κίνηση θα μπορούσε να της κοστίσει τη ζωή.

Δεν μπορούσε να διακρίνει τι συνέβαινε γύρω της. Παρέμεινε ακίνητη, πάνω στο σώμα του, για περίπου μία ώρα, περιμένοντας να απομακρυνθούν οι τελευταίοι Γερμανοί.

Στο μεταξύ είχε αρχίσει να φωτίζει.

Οι άνθρωποι της γειτονιάς έβλεπαν πλέον δύο σώματα πεσμένα στον δρόμο. Κανείς δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι η Αθηνά ήταν ακόμη ζωντανή.

«Πάνε και οι δύο οι Γιωτοπουλαίοι. Τους σκότωσαν οι Γερμανοί», έλεγαν, πιστεύοντας ότι πατέρας και κόρη είχαν χάσει τη ζωή τους.

Μια φίλη της Αθηνάς ήταν εκείνη που πλησίασε τελικά τα δύο σώματα.

Έσκυψε προς το μέρος της, τη γύρισε και της μίλησε. Τότε διαπίστωσε ότι η νεαρή κοπέλα ζούσε.

Στο μπροστινό μέρος των ρούχων της υπήρχαν αίματα. Δεν ήταν δικά της. Ήταν το αίμα του πατέρα της, πάνω στον οποίο είχε παραμείνει ξαπλωμένη όλη εκείνη την ώρα.

Η Αθηνά είχε επιζήσει από τη δεύτερη γερμανική ριπή.

Ο πατέρας της, όμως, ήταν ήδη νεκρός.

Η τελευταία διαδρομή με ένα τρίτροχο καρότσι

Όσα ακολούθησαν αποτυπώνουν μια ακόμη πλευρά εκείνου του πρωινού, όταν η Πάτρα βρισκόταν στο μετέωρο ανάμεσα στην Κατοχή και την ελευθερία.

Οι δικοί του άνθρωποι προσπάθησαν να απομακρύνουν το σώμα του Γιώργου Γιωτόπουλου από τον δρόμο.

Ειδοποιήθηκε ένας γιατρός που βρισκόταν σε κοντινή γωνία, ο οποίος τον εξέτασε και διαπίστωσε τον θάνατό του.

Δεν υπήρχε φέρετρο, ούτε οι συνθήκες για να οργανωθεί μια κανονική μεταφορά.

Με τη βοήθεια του θείου της Αθηνάς και της φίλης της, το σώμα του Γιώργου Γιωτόπουλου τοποθετήθηκε σε ένα τρίτροχο καρότσι.

Αυτό ήταν το μόνο μέσο που είχαν στη διάθεσή τους.

Χωρίς κάσα, χωρίς νεκρώσιμη πομπή, τον μετέφεραν σπρώχνοντας το καρότσι με τα χέρια μέχρι το Α΄ Νεκροταφείο της Πάτρας.

Ήταν η τελευταία διαδρομή του ανθρώπου που είχε βγει από το σπίτι του λίγες ώρες πριν από την οριστική απελευθέρωση της πόλης.

Μια οικογένεια στην άλλη πλευρά της 4ης Οκτωβρίου

Λίγο αργότερα, οι καμπάνες θα χτυπούσαν και οι δρόμοι της Πάτρας θα γέμιζαν σημαίες και κόσμο. Για τη 17χρονη Αθηνά Γιωτοπούλου, όμως, η 4η Οκτωβρίου 1944 θα έμενε η ημέρα που έχασε τον πατέρα της και γλίτωσε η ίδια από τα γερμανικά πυρά. Η χαρά μιας ολόκληρης πόλης συνυπήρχε με την τραγωδία μιας οικογένειας.

Σήμερα, στη γωνία της Πατρέως και της Ρήγα Φεραίου, εκεί όπου βρίσκονταν η βιοτεχνία και το σπίτι των Γιωτόπουλων, η ζωή συνεχίζεται. Άνθρωποι περνούν, κάθονται για καφέ, συναντιούνται, λίγα μόλις μέτρα από το σημείο όπου εκτυλίχθηκαν τα γεγονότα εκείνου του ξημερώματος.

Η Αθηνά διηγήθηκε χρόνια αργότερα στον γιο της, Γιώργο Κουβεριανό, όσα είχε ζήσει. Χάρη στη μαρτυρία της, διασώθηκε μια ανθρώπινη ιστορία που θυμίζει ότι πίσω από τις μεγάλες στιγμές της Ιστορίας υπάρχουν και εκείνοι που πλήρωσαν το τίμημά τους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Πάτρα: Γιατί συζητείται η 4η Οκτωβρίου ως τοπική αργία – Οι τρεις προτάσεις και τι ισχύει

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News