«Ποτέ δεν είναι αργά για μια δεύτερη ευκαιρία», η βαθιά προσωπική ιστορία του εκπαιδευτικού, Γιώργου Σπηλιόπουλου

Ανθη Ροδοπούλου

«Πίσω από τον φιλόλογο της Μέσης Εκπαίδευσης, τον εκπαιδευτικό και τον συγγραφέα των βιβλίων «Ιρις Μαρία Νεφέλη» και «Βαθύ Ποτάμι», Γιώργο Σπηλιόπουλο, κρύβεται μια βαθιά προσωπική ιστορία, σημαδεμένη από την απώλεια της μοναχοκόρης του.
Ενας πόνος που δεν έσβησε με τον χρόνο, αλλά μεταμορφώθηκε σε λέξεις, μνήμες και σελίδες, οδηγώντας τον στη συγγραφή. Κι όμως, μέσα από αυτή τη μεγάλη προσωπική δοκιμασία, συνέχισε να βρίσκεται κοντά στον άνθρωπο και στη γνώση.
Η πορεία του στην Εκπαίδευση Ενηλίκων, που ξεκίνησε μέσα από τις σπουδές του στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, τον έφερε σε επαφή με ανθρώπους που ήθελαν να επιστρέψουν στα θρανία ύστερα από χρόνια, κουβαλώντας φόβους, απογοητεύσεις και όνειρα που δεν είχαν προλάβει να πραγματοποιήσουν, αναζητώντας μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή.
Μια διαδρομή γεμάτη ανθρώπινες ιστορίες, συγκινήσεις, απώλειες αλλά και ελπίδα, όπου η εκπαίδευση και η γραφή συναντώνται ως δύο διαφορετικοί δρόμοι έκφρασης, αναζήτησης και βαθιάς ανθρώπινης ανάγκης.

-Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση όταν ένας εκπαιδευτικός καλείται να διδάξει ανθρώπους που επιστρέφουν στα θρανία μετά από πολλά χρόνια;
Η μεγαλύτερη πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει ένας εκπαιδευτής ενηλίκων μαζί με τους εκπαιδευόμενούς του είναι όχι μόνο να δουλέψει πάνω σε αυτό που λέγεται «απομάθηση», αλλά και να αντιμετωπίσει ήδη διαμορφωμένους χαρακτήρες, στάσεις και συμπεριφορές, οι οποίες μπορεί να σε κάνουν να απογοητευτείς και να θέλεις να τα παρατήσεις.
Αφενός, ο εκπαιδευτικός καλείται να τους βοηθήσει να μπουν στη διαδικασία να αφήσουν πίσω τους στερεότυπα και πεποιθήσεις και, αφετέρου, να αποκτήσουν ενδιαφέρον για τη νέα γνώση που είναι διαθέσιμος να τους προσφέρει.
Καλό θα είναι, βεβαίως, και ο ίδιος να αφήσει στην άκρη τον «δασκαλοκεντρισμό» του και να χρησιμοποιήσει την κατάλληλη εκπαιδευτική τεχνική. Συχνά, λοιπόν, μολονότι σκοντάφτει κανείς σε δυσκολίες που μοιάζουν με απροσπέλαστο τείχος, εντούτοις, με επιμονή και υπομονή, κάτι μπορεί να καταφέρει.

-Σε ποιες ομάδες ενηλίκων απευθυνόταν το κάθε πρόγραμμα και ποιο ήταν το γνωστικό αντικείμενο που διδάξατε;
Εχω εργαστεί σε προγράμματα Εκπαίδευσης Ενηλίκων που απευθύνονταν σε ομάδες εκπαιδευομένων με διαφορετικά προφίλ και διαφορετικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Και, να σας πω, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που συμμετείχαν στα προγράμματα χωρίς να έχουν ολοκληρώσει την τυπική εκπαίδευση.
Το γνωστικό αντικείμενο που δίδαξα είχε σχέση με το βασικό μου πτυχίο, του Φιλολόγου, και, επειδή δεν ήταν άμεσα συνδεδεμένο με τις εγκύκλιες σπουδές μου, χρειάστηκε να αξιοποιήσω παράλληλες γνώσεις, είτε από το μεταπτυχιακό μου επίπεδο είτε από το δεύτερο πτυχίο μου, αυτό του Λογοθεραπευτή.
Συμμετείχα ως εισηγητής σε πρόγραμμα στην Καλαμάτα, στο πλαίσιο επιμόρφωσης δημόσιων υπαλλήλων, και κλήθηκα να διδάξω στην Πάτρα ανθρώπους που δεν είχαν καμία απολύτως σχέση με τον γραπτό λόγο. Οι άνθρωποι αυτοί ήταν αποκλεισμένοι από την τυπική εκπαίδευση, προέρχονταν από την Κάτω Αχαΐα και ήταν Ρομά.
Επίσης, στο ίδιο ΚΕΚ στην Πάτρα δίδαξα και σε πρόγραμμα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας για παλιννοστούντες, μετανάστες, πρόσφυγες και ανέργους.

-Ποιο είναι το σημαντικότερο που προσφέρει ένα ΚΕΚ στους εκπαιδευόμενους, πέρα από την απόκτηση ενός απολυτηρίου;
Μία από τις σημαντικότερες προσφορές, πέρα από την απόκτηση του τίτλου, που αποκομίζει ο εκπαιδευόμενος μετά την ολοκλήρωση της συγκεκριμένης εκπαιδευτικής φάσης είναι η εξέλιξη και, ίσως, η αλλαγή του.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο μαθητευόμενος να θελήσει αλλά και να μπορέσει να μπει στη διαδικασία να δει, με καινούρια οπτική, κάποια πράγματα. Και, ως απαραίτητη συνθήκη, να αποφασίσει να υιοθετήσει νέες οπτικές, στάσεις και συμπεριφορές και να προσπαθήσει να αναπτύξει καινούριες δεξιότητες.

-Ποιες είναι οι πιο συγκινητικές ή ξεχωριστές στιγμές που έχετε ζήσει μέσα στην τάξη και σας έχουν μείνει αξέχαστες;
Η πρώτη συνέβη σε ένα μάθημα που έκανα σε μετανάστες και πρόσφυγες στην Πάτρα. Το αντικείμενο του μαθήματος ήταν, σε πολύ γενικές γραμμές, κάποιες βασικές γνώσεις νεότερης και σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Ηταν πραγματικά ξεχωριστή η παρέμβαση μιας εκπαιδευόμενης από άλλη χώρα, η οποία με συγκίνησε με τα καλά της λόγια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο έγινε δεκτή στην Ελλάδα από τους απλούς πολίτες, αλλά και επειδή μίλησε απλά και ξεκάθαρα για τα προβλήματα και τις δυσχέρειες που αντιμετώπιζε με τη γραφειοκρατία στην Ελλάδα.
Επρόκειτο για μία μορφωμένη γυναίκα, η οποία ερχόταν από την πατρίδα της έχοντας πτυχίο Πολυτεχνικής Σχολής και διδακτορικό. Εν συνεχεία, έδειξε τέτοιο ζήλο και ενδιαφέρον να μάθει σωστά να γράφει και να διαβάζει τα Ελληνικά, ξεκινώντας από το σεμινάριό μας, ώστε με χαρά έμαθα ότι κατόρθωσε, μετά από λίγο καιρό, να αξιοποιήσει τα πτυχία και τις γνώσεις της και να βρει δουλειά ανάλογη των προσόντων της.
Το δεύτερο περιστατικό συνέβη στο σεμινάριο στην Καλαμάτα. Καθ’ όλη τη διάρκεια του μαθήματος, ο συγκεκριμένος εκπαιδευόμενος έδειχνε με τη συμπεριφορά του πως βρισκόταν σε άρνηση. Δεν επικοινωνούσε ούτε με την ομάδα του ούτε με εμένα.
Διέκοπτε σε ανύποπτο χρόνο τη διαδικασία, χωρίς να έχει εξηγήσει τον λόγο, διατύπωνε αρνητικές κριτικές για όσα συνέβαιναν και, γενικά, προκαλούσε αναστάτωση.
Αφού αναγκάστηκα να διακόψω την εισήγηση και μιλήσαμε οι δυο μας σε ένα άτυπο διάλειμμα, έμαθα από τον ίδιο ότι ήταν υποχρεωμένος από την υπηρεσία του να είναι παρών και ότι δεν ενδιαφερόταν ουσιαστικά.

-Πόσο δύσκολο είναι για έναν ενήλικο να ξεπεράσει τον φόβο της επιστροφής στο σχολείο και ποιος είναι ο ρόλος του εκπαιδευτικού σε αυτή την προσπάθεια;
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην προσπάθεια του ενηλίκου να ξεπεράσει τον φόβο της επιστροφής στο σχολείο είναι σημαντικός.
Υπάρχουν ενήλικοι που είναι «άνετοι», αλλά υπάρχουν και ενήλικοι, οι οποίοι χρειάζονται ενθάρρυνση, ώστε να προχωρήσουν στο «νέο τους» εκπαιδευτικό πλαίσιο. Γι’ αυτό, από την αρχή, οι εκπαιδευτές χρειάζεται να αναπτύσσουν ένα θετικό και ενισχυτικό κλίμα, με στόχο την καλλιέργεια φιλικών συνθηκών προσέγγισης της γνώσης.
Είναι πολύ κρίσιμη η πρώτη συνάντηση και γνωριμία. Οι εκπαιδευόμενοι κουβαλούν απογοητεύσεις και άλλα βάρη από τις προηγούμενες -αν και απώτερες- εμπειρίες τους στην εκπαιδευτική διαδικασία και, γι’ αυτό, συχνά, στο πρώτο ή στα πρώτα μαθήματα, επιχειρείται ένα είδος «συμβολαίου» και από τις δύο πλευρές, εκπαιδευτή και εκπαιδευομένων.

-Πιστεύετε ότι η Εκπαίδευση Ενηλίκων μπορεί να αλλάξει πραγματικά τη ζωή ενός ανθρώπου και να του δώσει μια δεύτερη ευκαιρία;
Ενας άνθρωπος μπορεί, για διάφορους λόγους, να έμεινε εκτός τυπικής εκπαίδευσης, αφού μια πλειάδα παραγόντων τον κράτησαν μακριά από στοιχειώδεις γνώσεις. Ομως, μέσω της Εκπαίδευσης Ενηλίκων, μπορεί να κάνει μια επανεκκίνηση.
Το γεγονός ότι δεν είχε τη δυνατότητα να πάρει απολυτήριο από κάποια βαθμίδα της εκπαίδευσης δεν είναι πλέον καταδικαστικό για κανέναν.

-Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε σε έναν άνθρωπο που σκέφτεται να επιστρέψει σήμερα στο σχολείο, αλλά φοβάται ότι είναι πλέον αργά για μια δεύτερη ευκαιρία;
Θα του έλεγα πως ποτέ δεν είναι αργά. Θα τον συμβούλευα να υπερνικήσει τον φόβο του και να βρει τον χρόνο να επιστρέψει στην εκπαιδευτική διαδικασία, συμπληρώνοντας την πνευματική του ανάπτυξη.
Θα ήθελα, σε αυτόν τον άνθρωπο, αλλά και σε όλους όσοι σκέφτονται τη «δεύτερη ευκαιρία», να τονίσω ότι, γενικότερα, η Εκπαίδευση Ενηλίκων έχει πλέον αναπτυχθεί και στην Ελλάδα και προχωρά όλο και καλύτερα. Αυτό σημαίνει πως δεν είναι μόνος του όποιος αναγκάστηκε κάποια στιγμή να διακόψει τις σπουδές του, αλλά υπάρχουν κι άλλα άτομα μέσα στην κοινωνία που νιώθουν την ανάγκη επανέναρξης της διαδικασίας μάθησης.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News