Αλλάζεις πλατφόρμα, αλλά το ψηφιακό σου προφίλ μένει πίσω – Η έρευνα του Πανεπιστημίου Πατρών

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Αποφασίζεις να αλλάξεις μουσική πλατφόρμα. Παίρνεις μαζί σου τις λίστες και το ιστορικό των ακροάσεών σου. Στη νέα υπηρεσία, όμως, οι προτάσεις μοιάζουν ξένες. Χρόνια με τραγούδια που άκουσες μέχρι το τέλος, κομμάτια που προσπέρασες και καλλιτέχνες στους οποίους επέστρεψες έχουν εκπαιδεύσει την παλιά πλατφόρμα να αναγνωρίζει το γούστο σου. Αυτή η γνώση δεν μετακομίζει μαζί σου.

Το ίδιο κενό μπορεί να εμφανιστεί στις ηλεκτρονικές αγορές, στην αξιολόγηση ενός αιτήματος για δάνειο ή σε μια εφαρμογή που παρακολουθεί την οδήγηση και υπολογίζει το ασφαλιστικό ρίσκο. Οι πλατφόρμες δεν κρατούν μόνο όσα κάνουμε. Βγάζουν συμπεράσματα για εμάς και τα χρησιμοποιούν για να αποφασίσουν όσα θα μας προτείνουν ή τον τρόπο με τον οποίο θα μας αξιολογήσουν.

Αυτό το αόρατο προφίλ εξετάζουν οι Ανδρέας Κομνηνός, Γεράσιμος Βονιτσάνος και Σπύρος Σιούτας, από το Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών, στην εργασία τους «From Distorted Mirrors to Sovereign Reflections», η οποία αναρτήθηκε ως επιστημονική προδημοσίευση τον Ιούνιο του 2026.

Η εργασία δεν παρουσιάζει μια νέα εφαρμογή ούτε καταγράφει τη συμπεριφορά πραγματικών χρηστών. Μέσα από υποθετικά σενάρια της καθημερινότητας περιγράφει το πρόβλημα και προτείνει έναν διαφορετικό τρόπο διαχείρισης της ψηφιακής μας ταυτότητας.

Η εργασία υπογράφεται από τρεις ερευνητές του Τμήματος Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών

Το προφίλ δεν είναι το ιστορικό

Μια λίστα με τραγούδια δείχνει όσα άκουσες. Δεν αποκαλύπτει απαραίτητα τον τρόπο με τον οποίο μια πλατφόρμα συνέδεσε αυτές τις ακροάσεις για να προβλέψει όσα θα ήθελες να ακούσεις στη συνέχεια.

Αντίστοιχα, το ιστορικό των ηλεκτρονικών αγορών δεν είναι το ίδιο με το προφίλ καταναλωτή που έχει δημιουργηθεί από αυτό. Οι διαδρομές, τα απότομα φρεναρίσματα και η χρήση του κινητού μέσα στο αυτοκίνητο δεν είναι το ίδιο με τη βαθμολογία ασφαλούς ή επικίνδυνου οδηγού που μπορεί να παράγει μια εφαρμογή.

Οι ερευνητές ονομάζουν αυτά τα προφίλ «models-of-me»: μοντέλα που επιχειρούν να περιγράψουν και να προβλέψουν έναν άνθρωπο. Δεν πρόκειται για το απλό προφίλ στο οποίο γράφουμε μόνοι μας το όνομα και την ηλικία μας. Είναι μια εικόνα που σχηματίζεται από τις κινήσεις, τις συνήθειες και τις επιλογές μας, συνήθως χωρίς να γνωρίζουμε με ακρίβεια τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάστηκε.

Η εικόνα αυτή δεν είναι απαραίτητα σωστή. Μερικές αναζητήσεις για ένα δώρο μπορούν να γεμίσουν την οθόνη με άσχετες προτάσεις για εβδομάδες. Ενα δυνατό φρενάρισμα για την αποφυγή ενός κινδύνου μπορεί να καταγραφεί απλώς ως επικίνδυνη οδήγηση. Ο αλγόριθμος βλέπει την κίνηση, όχι πάντοτε τον λόγο που την προκάλεσε.

Διαβάστε επίσης: Το Πανεπιστήμιο Πατρών στην εποχή του AI

Από τη μουσική έως το δάνειο

Η πιο απλή συνέπεια είναι η ταλαιπωρία. Ο χρήστης αλλάζει μουσική ή εμπορική πλατφόρμα και χρειάζεται να ξεκινήσει πάλι από την αρχή, μέχρι η νέα υπηρεσία να μάθει τις προτιμήσεις του.

Η εργασία δείχνει, όμως, ότι σε άλλες περιπτώσεις το κόστος μπορεί να είναι μεγαλύτερο. Ενας επαγγελματίας που ζητά δάνειο μπορεί να αξιολογείται μέσω μιας βαθμολογίας την οποία δεν έχει τη δυνατότητα να εξετάσει ή να μεταφέρει σε άλλη τράπεζα. Ενας οδηγός μπορεί να έχει δημιουργήσει πολυετές ιστορικό σε εφαρμογή ασφαλιστικής εταιρείας, αλλά να μην μπορεί να αξιοποιήσει αυτή την καλή εικόνα όταν αλλάξει πάροχο.

Τα παραδείγματα της μελέτης δεν αποτελούν πραγματικές καταγγελίες ούτε αναφέρονται σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις. Δείχνουν πόσο διαφορετικές μπορεί να είναι οι συνέπειες του ίδιου προβλήματος: η πλατφόρμα χρησιμοποιεί ένα προφίλ που μας αφορά άμεσα, αλλά εμείς δεν έχουμε πάντοτε τη δυνατότητα να δούμε πώς δημιουργήθηκε, να το διορθώσουμε ή να το χρησιμοποιήσουμε αλλού.

Το αρχείο δεν μεταφέρει όσα έμαθε ο αλγόριθμος

Το άρθρο 20 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων αναγνωρίζει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, το δικαίωμα να λαμβάνουμε προσωπικά δεδομένα που έχουμε δώσει σε μια υπηρεσία σε μορφή που επιτρέπει τη μεταφορά τους.

Ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Αγορές έχει διευρύνει τις υποχρεώσεις φορητότητας για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες που χαρακτηρίζονται «πυλωροί». Ο χρήστης μπορεί πλέον να κατεβάσει ή να μεταφέρει περισσότερες κατηγορίες δεδομένων, από αναρτήσεις και αναζητήσεις έως αγορές και δραστηριότητα μέσα σε μια υπηρεσία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι λαμβάνει αυτομάτως ένα έτοιμο και λειτουργικό αντίγραφο του προφίλ που έχει κατασκευάσει η εταιρεία. Αλλο είναι το αρχείο με τις κινήσεις μας και άλλο ο μηχανισμός που τις μετέτρεψε σε πρόβλεψη, βαθμολογία ή συμπέρασμα.

Εδώ εντοπίζεται και το πραγματικό εμπόδιο στην αλλαγή υπηρεσίας. Ο χρήστης μπορεί να παραμένει σε μια πλατφόρμα όχι επειδή είναι η φθηνότερη ή η καλύτερη, αλλά επειδή έχει ήδη επενδύσει σε αυτήν χρόνια ακροάσεων, αγορών και καθημερινών επιλογών. Φεύγοντας, εγκαταλείπει πίσω ένα προφίλ που χρειάστηκε πολύ χρόνο για να δημιουργηθεί.

Διαβάστε επίσης: Η δίκη που μπορεί να αλλάξει Instagram και Facebook – Στο στόχαστρο scroll, likes και αλγόριθμοι

Η πρόταση από την Πάτρα

Οι τρεις ερευνητές προτείνουν ένα μελλοντικό σύστημα στο οποίο ο χρήστης θα μπορεί να βλέπει και να ελέγχει τα βασικά συμπεράσματα που παράγονται γι’ αυτόν.

Η ιδέα ονομάζεται «Προσωπικός Καθρέφτης». Αντί κάθε εταιρεία να διατηρεί τη δική της κλειστή εκδοχή του χρήστη, ένα προσωπικό ψηφιακό περιβάλλον θα μπορούσε να του επιτρέπει να επιλέγει ποιες πληροφορίες θέλει να χρησιμοποιήσει σε κάθε υπηρεσία.

Μια νέα μουσική πλατφόρμα, για παράδειγμα, θα μπορούσε να λάβει ένα χρήσιμο προφίλ προτιμήσεων χωρίς να χρειάζεται να παρακολουθήσει ξανά χρόνια ακροάσεων. Ενας οδηγός θα μπορούσε να αποδεικνύει ότι καλύπτει ορισμένα κριτήρια ασφαλούς οδήγησης χωρίς να παραδίδει ολόκληρο το αρχείο των διαδρομών και των τοποθεσιών του.

Η πρόταση παραμένει σε επίπεδο σχεδιασμού. Δεν υπάρχει ακόμη έτοιμο σύστημα που να μπορεί να εγκαταστήσει ο χρήστης, ενώ θα χρειάζονταν κοινά τεχνικά πρότυπα, ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας και αποδοχή από διαφορετικές πλατφόρμες και υπηρεσίες.

Η αξία της εργασίας βρίσκεται στο πρόβλημα που φέρνει στην επιφάνεια. Οι νόμοι μάς επιτρέπουν όλο και περισσότερο να παίρνουμε μαζί μας τα δεδομένα μας. Το επόμενο βήμα είναι να μη χάνεται στον δρόμο η γνώση που κατασκευάστηκε από αυτά.

Διότι η πραγματική ψηφιακή μετακόμιση δεν ολοκληρώνεται με ένα αρχείο γεμάτο τραγούδια, αγορές και διαδρομές. Ολοκληρώνεται όταν η καινούργια υπηρεσία δεν μας αναγκάζει να της συστηθούμε ξανά από την αρχή.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News