Ριζικές ανατροπές στην αγορά ακινήτων: Έρχεται πλαφόν στα ενοίκια και νέο μοντέλο για το «Σπίτι μου»

Σε τροχιά ριζικών αλλαγών εισέρχεται η εγχώρια αγορά ακινήτων, καθώς τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση η νέα Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035. Το προσχέδιο περιλαμβάνει τέσσερις κομβικές παρεμβάσεις με στόχο την αναχαίτιση της στεγαστικής κρίσης, την αύξηση των διαθέσιμων ακινήτων και τη συγκράτηση των τιμών.

Η πιο ρηξικέλευθη πρόταση αφορά τη θεσμοθέτηση ενός «παραθύρου» για την επιβολή ανώτατων ορίων στα ενοίκια, ανατρέποντας το μέχρι σήμερα καθεστώς της πλήρως ελεύθερης αγοράς.

Εθνικός Δείκτης Τιμών και ανώτατα όρια μισθωμάτων

Η στρατηγική προβλέπει τη δημιουργία ενός ψηφιακού Παρατηρητηρίου που θα καταγράφει τις πραγματικές τιμές μίσθωσης και αγοράς σε τοπικό επίπεδο, δημιουργώντας έναν Εθνικό Δείκτη Τιμών Ακινήτων. Ο δείκτης αυτός δεν θα έχει μόνο πληροφοριακό χαρακτήρα, αλλά θα λειτουργεί ως εργαλείο παρέμβασης.

Συγκεκριμένα, για ακίνητα που χαρακτηρίζονται από χαμηλή ποιότητα κατασκευής ή χαμηλή ενεργειακή απόδοση, ο δείκτης θα χρησιμοποιείται ως βάση για τον καθορισμό ανώτατων εύρων μισθωμάτων, προστατεύοντας τους ενοικιαστές από δυσανάλογες χρεώσεις σε υποβαθμισμένες κατοικίες.

Οι τρεις συμπληρωματικοί πυλώνες του σχεδίου

Πέραν των ρυθμίσεων στα ενοίκια, το νέο πλαίσιο εισάγει τρεις ακόμη βασικές μεταρρυθμίσεις:

• Μόνιμο πρόγραμμα «Σπίτι μου» με τραπεζικά κίνητρα: Αντί για άμεση κρατική επιδότηση του επιτοκίου, το Δημόσιο θα παρέχει φορολογικές ελαφρύνσεις στις τράπεζες. Με αυτόν τον μηχανισμό, τα πιστωτικά ιδρύματα θα υποχρεούνται να προσφέρουν χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια σε νοικοκυριά με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, διασφαλίζοντας τη σταθερότητα του προγράμματος χωρίς την ανάγκη έκτακτων κοινοτικών πόρων.

• Σύνδεση Golden Visa με τη μακροχρόνια μίσθωση: Θεσπίζεται ειδική κατηγορία επενδυτικής βίζας. Οι ξένοι επενδυτές θα μπορούν να αποκτούν περισσότερα από ένα ακίνητα, υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι θα τα διαθέτουν αποκλειστικά στην αγορά της μακροχρόνιας ενοικίασης. Η χρήση των εν λόγω ακινήτων για βραχυχρόνια μίσθωση (τύπου Airbnb) αποκλείεται ρητά.

• Μειωμένος ΦΠΑ για κοινωνικές κατοικίες: Αξιοποιώντας την ευρωπαϊκή νομοθεσία, προτείνεται η μείωση του ΦΠΑ για την ανέγερση κτιρίων που προορίζονται για προσιτή ή κοινωνική στέγαση, δίνοντας ισχυρό φορολογικό κίνητρο στον κατασκευαστικό κλάδο.

Το αγκάθι των 800.000 κλειστών διαμερισμάτων

Το μεγαλύτερο στοίχημα της νέας δεκαετούς στρατηγικής παραμένει η ενεργοποίηση του γερασμένου οικιστικού αποθέματος της χώρας. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της διαβούλευσης, περίπου 800.000 κατοικίες στην Ελλάδα παραμένουν σήμερα κλειστές και εκτός αγοράς (από ένα συνολικό σύνολο 2,2 εκατομμυρίων κενών ακινήτων που καταγράφει η ΕΛΣΤΑΤ).

Το πρόβλημα επιτείνεται από την παλαιότητα των συγκεκριμένων ακινήτων, καθώς περισσότερο από το 55% εξ αυτών έχει κατασκευαστεί πριν από το 1980, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για προγράμματα ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης προκειμένου να καταστούν ξανά κατοικήσιμα.