Το «Σαλό» που απαγόρευσαν επιστρέφει σε 4K

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Το 1976 οι Βρετανοί λογοκριτές αρνήθηκαν να του δώσουν πιστοποιητικό προβολής. Το 2026 το British Film Institute το κυκλοφορεί σε 4K, με ξεχωριστό δίσκο συνοδευτικού υλικού. Ανάμεσα στις δύο ημερομηνίες βρίσκεται η περιπέτεια μιας ταινίας που εξακολουθεί να προκαλεί αμηχανία ακόμη και όταν αναγνωρίζεται η κινηματογραφική της αξία.

Το «Σαλό ή οι 120 μέρες των Σοδόμων», τελευταίο φιλμ του Πιερ Πάολο Παζολίνι, επέστρεψε στις 26 Οκτωβρίου με νέα βρετανική έκδοση οικιακής προβολής. Το ενδιαφέρον ξεπερνά την αναβάθμιση ενός παλιού τίτλου: τι θέση δίνουμε σήμερα σε ένα έργο που κάποτε κρίθηκε ακατάλληλο ακόμη και για ενήλικο κοινό;

Από την απόρριψη στο κινηματογραφικό αρχείο

Στο αρχείο του British Board of Film Classification η πρώτη απόφαση φέρει ημερομηνία 13 Ιανουαρίου 1976: η ταινία κρίθηκε ακατάλληλη για ταξινόμηση. Στις 16 Νοεμβρίου 2000 καταγράφεται η έγκρισή της για κινηματογραφική διανομή, με διανομέα το BFI. Χρειάστηκε σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα για να αλλάξει η επίσημη αντιμετώπισή της.

Αυτή η απόσταση έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από οποιαδήποτε λίστα με «απαγορευμένες ταινίες». Δείχνει πόσο μετακινούνται τα όρια ανάμεσα στην προστασία του κοινού, την ελευθερία της δημιουργίας και το δικαίωμα του ενήλικου θεατή να αποφασίζει τι θα παρακολουθήσει.

Ο Παζολίνι πήρε το έργο του μαρκήσιου ντε Σαντ και το μετέφερε στο φασιστικό καθεστώς του Μουσολίνι στη βόρεια Ιταλία. Η βία συνδέεται με την εξουσία που αντιμετωπίζει τα ανθρώπινα σώματα ως ιδιοκτησία της. Αυτή η πολιτική πρόθεση εξηγεί τη συζήτηση γύρω από το φιλμ· η σκληρότητα των εικόνων του εξηγεί γιατί η συζήτηση παραμένει δύσκολη.

Το εξώφυλλο της έκδοσης 4K UHD του BFI, που κυκλοφόρησε στις 26 Οκτωβρίου 2026

Τι αλλάζει με την αποκατάσταση

Η διαδρομή της διατήρησης του «Σαλό» είχε σημαντικούς σταθμούς πριν από τη σημερινή κυκλοφορία. Το 2015, αποκατάσταση της Cineteca di Bologna και του CSC – Cineteca Nazionale, σε συνεργασία με τον παραγωγό Αλμπέρτο Γκριμάλντι, κέρδισε το βραβείο καλύτερης αποκατεστημένης ταινίας στο τμήμα Venezia Classici.

Η νέα έκδοση του BFI παρουσιάζει την ταινία σε αποκατάσταση 4K, μαζί με Blu-ray πρόσθετου υλικού. Ανάμεσα στα συνοδευτικά βρίσκονται το «Open Your Eyes!», με εικόνες από τα γυρίσματα, και το «Salò: Fade to Black», που εξετάζει το φιλμ. Στην πρώτη παρτίδα περιλαμβάνεται και εικονογραφημένο έντυπο. Δίπλα στην ταινία αποκτά χώρο και η ιστορία της.

Αξίζει να θυμηθούμε και την επιμονή του ίδιου του Παζολίνι στη μορφή. Μιλώντας στον Γκίντεον Μπάχμαν κατά τα γυρίσματα, για το Sight and Sound, εξηγούσε πόσο τον απασχολούσε η αυστηρή κατασκευή της εικόνας. Η φήμη του σκανδάλου εύκολα σκεπάζει αυτή την πλευρά: το «Σαλό» έχει μελετηθεί και ως κινηματογραφική σύνθεση, πέρα από τις αντιδράσεις που προκάλεσε το περιεχόμενό του.

Το δικαίωμα να υπάρχει και να το κρίνουμε

Η κυκλοφορία της 26ης Οκτωβρίου αφορά φυσική έκδοση στη Βρετανία, με σήμανση για θεατές άνω των 18 ετών. Για το ελληνικό κοινό δεν συνοδεύεται από ανακοίνωση νέας διανομής στις αίθουσες.

Το ενδιαφέρον παραμένει: μια ταινία με τέτοια ιστορία φτάνει στο κοινό μαζί με υλικό που προσφέρεται για μελέτη και συζήτηση. Ο θεατής μπορεί να διαφωνήσει μαζί της, να την απορρίψει ή να επιλέξει να μην τη δει. Η θέση της σε ένα κινηματογραφικό αρχείο, όμως, δεν χρειάζεται να εξαρτάται από το πόσο ευχάριστα περνάμε παρακολουθώντας την.

Διαβάστε επίσης: Ο Clayface ήταν σταρ του σινεμά πριν γίνει τέρας

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News