Σαμ Νιλ: Ο σταρ που κέρδισε το Χόλιγουντ χωρίς να του μοιάσει
Από το «Jurassic Park» και το «The Piano» μέχρι το cult σινεμά, το «Peaky Blinders» και το οινοποιείο του στη Νέα Ζηλανδία, ο Σαμ Νιλ έφτιαξε μια καριέρα που δεν χωρούσε σε μία εικόνα.
Ο Σαμ Νιλ έφυγε στα 78 του χρόνια στο Σίδνεϊ, αιφνιδιαστικά, λίγο καιρό αφότου είχε γίνει γνωστό ότι ήταν ελεύθερος από τον καρκίνο. Για τους περισσότερους θα μείνει ο δρ Άλαν Γκραντ του «Jurassic Park». Η διαδρομή του, όμως, ήταν πολύ πιο παράξενη, πιο πλούσια και πιο ενδιαφέρουσα από έναν εμβληματικό ρόλο.
Ο άνθρωπος που έκανε πιστευτό το αδιανόητο
Το «Jurassic Park» είχε δεινόσαυρους, ειδικά εφέ που άλλαξαν το σινεμά και την αίσθηση ενός κόσμου που άνοιγε ξαφνικά μπροστά στο κοινό. Αν κάτι κράτησε το φιλμ ανθρώπινο μέσα σε όλο αυτό το θέαμα, ήταν το βλέμμα του Σαμ Νιλ.
Ως δρ Άλαν Γκραντ, δεν στάθηκε απέναντι στο αδιανόητο με τη βεβαιότητα ενός ήρωα δράσης. Το κοίταξε σαν επιστήμονας, σαν παιδί, σαν άνθρωπος που καταλαβαίνει ότι το θαύμα και ο τρόμος μπορούν να έχουν το ίδιο πρόσωπο. Αυτή η λεπτομέρεια έκανε τον ρόλο να μείνει. Όχι μόνο το καπέλο, όχι μόνο η σκηνή με τον βραχιόσαυρο, όχι μόνο η νοσταλγία των 90s. Ο Νιλ έφερε στο blockbuster κάτι που δεν αγοράζεται με προϋπολογισμό: μέτρο.
Σε μια ταινία όπου όλα μπορούσαν εύκολα να γίνουν μεγαλύτερα από τη ζωή, εκείνος έδινε την αίσθηση ενός ανθρώπου που πατά ακόμη στη γη. Ο θεατής δεν έβλεπε απλώς τους δεινόσαυρους. Τους πίστευε μέσα από την αντίδρασή του.
Μια καριέρα πολύ πιο περίεργη από το «Jurassic Park»
Η μεγάλη επιτυχία συχνά μικραίνει τους ηθοποιούς, γιατί τους φυλακίζει σε μία εικόνα. Ο Σαμ Νιλ κατάφερε κάτι δυσκολότερο: έμεινε αναγνωρίσιμος χωρίς να γίνει επανάληψη του εαυτού του.
Πριν και μετά το «Jurassic Park», κινήθηκε σε εντελώς διαφορετικές περιοχές. Στο «Dead Calm» μπήκε στο ψυχολογικό σασπένς με την ένταση ενός ανθρώπου που κρατά πολλά μέσα του. Στο «The Piano» συνδέθηκε με ένα από τα πιο φορτισμένα κινηματογραφικά έργα των 90s. Στο «Possession», στο «In the Mouth of Madness» και στο «Event Horizon» πέρασε σε πιο σκοτεινά, σχεδόν εφιαλτικά σύμπαντα, εκεί όπου το σινεμά παύει να εξηγεί και αρχίζει να σε ανησυχεί.
Possession
Αργότερα, στο «Peaky Blinders», απέδειξε ότι η παρουσία του μπορούσε να σταθεί και στη νέα τηλεοπτική εποχή, χωρίς να χάσει τίποτα από τη βαρύτητά της. Δεν είχε ανάγκη να αλλάζει ύφος ανάλογα με τη μόδα. Είχε κάτι πιο σπάνιο: μια εσωτερική ψυχραιμία που περνούσε από είδος σε είδος χωρίς να γίνεται επίπεδη.
Ο Μποντ που δεν έγινε και ίσως γι’ αυτό είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον
Κάποτε, ο Σαμ Νιλ δοκιμάστηκε και για τον Τζέιμς Μποντ. Η λεπτομέρεια έχει τη δική της γοητεία, γιατί δείχνει έναν δρόμο που θα μπορούσε να είχε ανοίξει και τελικά δεν άνοιξε. Ίσως, όμως, εκεί να κρύβεται και κάτι ουσιαστικό για την καριέρα του.
Ο Νιλ δεν έμοιαζε φτιαγμένος για να κλειστεί σε μια τέλεια γυαλισμένη περσόνα. Είχε χιούμορ, αμφιβολία, μια χαμηλόφωνη ειρωνεία, μια αίσθηση ανθρώπου που παρατηρεί πριν μιλήσει. Αυτά τα χαρακτηριστικά τον έκαναν πιο ενδιαφέροντα από έναν ακόμη καλοραμμένο μύθο.
Ακόμη και το όνομά του είχε μια μικρή ιστορία μεταμόρφωσης. Γεννημένος ως Νάιτζελ Τζον Ντέρμοτ Νιλ στη Βόρεια Ιρλανδία και μεγαλωμένος στη Νέα Ζηλανδία, έγινε «Σαμ» στα σχολικά του χρόνια. Από εκεί μέχρι τη διεθνή αναγνώριση, κράτησε μια απόσταση από τη μεγαλοπρέπεια της διασημότητας. Τη χρησιμοποίησε, αλλά δεν την άφησε να τον καταπιεί.
In the Mouth of Madness
Το αμπέλι, τα ζώα και η άλλη του ζωή
Τα τελευταία χρόνια, η εικόνα του Σαμ Νιλ δεν περιοριζόταν στα πλατό. Το οινοποιείο του, Two Paddocks, στην Κεντρική Οτάγκο της Νέας Ζηλανδίας, τα ζώα του, οι αυτοσαρκαστικές αναρτήσεις και η σχέση του με τη γη έφτιαχναν ένα δεύτερο πορτρέτο: πιο προσωπικό, πιο ανοικτό, πιο απροσποίητο.
Δεν ήταν η συνηθισμένη «ήσυχη ζωή ενός σταρ μακριά από τα φώτα». Ήταν κομμάτι της ταυτότητάς του. Ο Νιλ έμοιαζε να ανήκει σε έναν κόσμο όπου ο χρόνος έχει άλλη αξία: αμπέλια που θέλουν υπομονή, ζώα που δεν εντυπωσιάζονται από τη φήμη, χιούμορ που λειτουργεί σαν αντίδοτο στην αυτοσπουδαιότητα.
Ακόμη και όταν μίλησε για την ασθένειά του, το έκανε χωρίς να μετατρέψει τον εαυτό του σε δημόσιο δράμα. Είχε ανακοινώσει ότι πάλεψε με καρκίνο του αίματος και αργότερα ότι ήταν ελεύθερος από τη νόσο. Η είδηση του θανάτου του ήρθε ξαφνικά, όπως ανακοίνωσε η οικογένειά του, δίνοντας στον αποχαιρετισμό μια σκληρή αίσθηση αιφνιδιασμού.
Η κληρονομιά ενός χαμηλόφωνου πρωταγωνιστή
Ο Σαμ Νιλ ανήκε σε μια κατηγορία ηθοποιών που σπανίζει: πρωταγωνιστές χωρίς επιθετική λάμψη. Δεν γέμιζε την οθόνη επειδή απαιτούσε χώρο. Τη γέμιζε επειδή ήξερε πότε να αφήσει μια παύση, πότε να χαμηλώσει τη φωνή, πότε να κοιτάξει σαν να έχει ήδη καταλάβει περισσότερα από όσα θα ειπωθούν.
Γι’ αυτό και η διαδρομή του δεν εξαντλείται στο «Jurassic Park», όσο εμβληματικό κι αν παραμένει. Ο Σαμ Νιλ υπήρξε ο ηθοποιός που μπορούσε να σταθεί δίπλα στους δεινόσαυρους του Σπίλμπεργκ, στα σκοτάδια του Κάρπεντερ, στη μελαγχολία του «The Piano» και στη βία του «Peaky Blinders» χωρίς να μοιάζει ξένος σε κανένα από αυτά.
Peaky Blinders
Το κοινό θα τον θυμάται, δικαίως, ως Άλαν Γκραντ. Το σινεμά, όμως, έχει λόγο να τον θυμάται για κάτι ακόμη πιο ουσιαστικό: για τον τρόπο που πέρασε από τη μεγάλη μηχανή της παγκόσμιας αναγνωρισιμότητας χωρίς να γίνει προϊόν της.
Ο Σαμ Νιλ δεν χρειάζεται να χωρέσει σε μία σκηνή αποχαιρετισμού. Του ταιριάζει καλύτερα μια πιο παράξενη εικόνα: ένας άνθρωπος ανάμεσα σε δεινόσαυρους, σκοτεινά κινηματογραφικά σύμπαντα, αμπέλια και ζώα, να κοιτάζει τον κόσμο με εκείνο το μείγμα απορίας, ειρωνείας και τρυφερότητας που έκανε ακόμη και το απίθανο να μοιάζει αληθινό.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
