Τασμανία: 162 χρόνια μετά την εισαγωγή της πέστροφας, σώζουν ένα ψάρι από την εξαφάνιση

Πρόκειται για το Swan galaxias (Galaxias fontanus), ένα μικρό ψάρι του γλυκού νερού που συναντάται αποκλειστικά στην ανατολική Τασμανία. Ο πληθυσμός του υπολογίζεται πλέον σε μόλις 6.000 άτομα, με το είδος να έχει εξαφανιστεί από μεγάλο μέρος του αρχικού του βιότοπου.

Η πέστροφα που άλλαξε τα οικοσυστήματα

Το 1864, αυγά καφέ πέστροφας (Salmo trutta) μεταφέρθηκαν από την Αγγλία στην Τασμανία με το πλοίο Norfolk. Η προσπάθεια θεωρήθηκε επιτυχημένη, καθώς η πέστροφα προσαρμόστηκε γρήγορα και συνέβαλε στη δημιουργία μιας σημαντικής αλιευτικής δραστηριότητας, που μέχρι σήμερα αποτελεί μέρος της τουριστικής και οικονομικής ταυτότητας της Τασμανίας.

Η εισαγωγή, ωστόσο, είχε σοβαρές επιπτώσεις στα αυτόχθονα είδη. Οι πέστροφες εξαπλώθηκαν στα ποτάμια και τα ρέματα του νησιού, τρέφονταν με μικρότερα ενδημικά ψάρια και ανταγωνίζονταν τα ντόπια είδη για τροφή και χώρο.

Το Swan galaxias, που φτάνει μόλις τα 10-13 εκατοστά, έχασε σταδιακά το μεγαλύτερο μέρος του φυσικού του χώρου. Σήμερα επιβιώνει κυρίως σε μικρά ρέματα στις ανώτερες περιοχές των λεκανών απορροής των ποταμών Swan και Macquarie.

Φυσικά «τείχη» οι καταρράκτες

Ένας από τους λόγους που το είδος κατάφερε να επιβιώσει είναι οι φυσικοί καταρράκτες και άλλα εμπόδια που εμποδίζουν τις πέστροφες να κινηθούν προς τα ανάντη.

Το Swan galaxias δεν έχει την ίδια ικανότητα άλματος με τα εισαγόμενα σολομοειδή. Έτσι, σε ορισμένα σημεία οι καταρράκτες λειτουργούν ουσιαστικά ως φυσικά σύνορα που προστατεύουν τους μικρούς πληθυσμούς.

Ωστόσο, ξηρασίες και ξαφνικές πλημμύρες μπορούν να καταστρέψουν αυτά τα απομονωμένα καταφύγια, αφήνοντας τους πληθυσμούς εκτεθειμένους.

Φράγματα για να μείνουν έξω οι πέστροφες

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, στελέχη του Inland Fisheries Service και οργανώσεις διαχείρισης φυσικών πόρων έχουν αναπτύξει ένα πρόγραμμα δημιουργίας περιοχών όπου οι πέστροφες δεν μπορούν να φτάσουν.

Κατασκευάζονται ειδικά σχεδιασμένα τεχνητά φράγματα, τα οποία εμποδίζουν την κίνηση των πέστροφων προς τα ανάντη, ενώ επιτρέπουν στους γηγενείς πληθυσμούς των galaxias να αναπαράγονται.

Όπου διαπιστώνεται ότι πέστροφες έχουν περάσει τα εμπόδια, οι ομάδες πεδίου χρησιμοποιούν στοχευμένη ηλεκτραλιεία για την απομάκρυνσή τους.

Αφού μια περιοχή επιβεβαιωθεί ότι έχει απαλλαγεί από πέστροφες, μεταφέρονται εκεί μικρές ομάδες Swan galaxias από υγιείς πληθυσμούς. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται νέες, απομονωμένες «ασφαλείς» κοινότητες.

Μέχρι σήμερα έχουν δημιουργηθεί εννέα νέοι πληθυσμοί στην ανατολική Τασμανία, μεταξύ άλλων στα Upper Blue Tier Creek, Rocka Rivulet και Green Tier Creek.

Η δύσκολη ισορροπία

Το πρόγραμμα προστασίας δεν στρέφεται κατά της αλιείας πέστροφας, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική δραστηριότητα για την Τασμανία και να προσελκύει τουρίστες.

Οι προσπάθειες επικεντρώνονται κυρίως σε μικρά ανάντη ρέματα, τα οποία έχουν περιορισμένη ή μηδενική σημασία για την αθλητική αλιεία, αλλά είναι κρίσιμα για την επιβίωση του ενδημικού ψαριού.

Έτσι, η Τασμανία επιχειρεί σήμερα να διορθώσει, χωρίς να ακυρώσει την αλιευτική της παράδοση, μια οικολογική αλλαγή που ξεκίνησε το 1864. Για το Swan galaxias, τα μικρά αυτά «καταφύγια» χωρίς πέστροφες μπορεί να αποτελέσουν τελικά τη διαφορά ανάμεσα στην επιβίωση και την οριστική εξαφάνιση.