Θερμίδες: Γιατί το σώμα σου μπορεί να απορροφά λιγότερες απ’ όσες γράφει η συσκευασία;

Οι θερμίδες που αναγράφονται στις συσκευασίες των τροφίμων δεν αντιστοιχούν απαραίτητα στην ενέργεια που απορροφά τελικά ο οργανισμός. Ακόμη και δύο διατροφικά προγράμματα με την ίδια θερμιδική αξία μπορεί να έχουν διαφορετικό αποτέλεσμα, ανάλογα με τη σύνθεση των τροφίμων και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το έντερο.

Ερευνητές του Arizona State University εξέτασαν τον ρόλο των μικροβίων του εντέρου στην απορρόφηση ενέργειας, αξιοποιώντας δεδομένα από ελεγχόμενη μελέτη στην οποία συμμετείχαν 17 ενήλικες. Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες συνδέθηκε με 116 λιγότερες απορροφώμενες θερμίδες ημερησίως, χωρίς οι συμμετέχοντες να αισθάνονται μεγαλύτερη πείνα.

Πώς προέκυψε η διαφορά των 116 θερμίδων

Στην αρχική μελέτη, που δημοσιεύτηκε το 2023, 17 υγιείς ενήλικες ακολούθησαν δύο διαφορετικά διατροφικά προγράμματα, με παρόμοια θερμιδική αξία και αντίστοιχες αναλογίες βασικών θρεπτικών συστατικών.

Το ένα περιλάμβανε περισσότερα ανεπεξέργαστα τρόφιμα, φυτικές ίνες και ανθεκτικό άμυλο, ενώ το άλλο ακολουθούσε ένα πιο τυπικό δυτικό διατροφικό πρότυπο, με μεγαλύτερη συμμετοχή επεξεργασμένων τροφίμων.

Το ανθεκτικό άμυλο είναι ένας υδατάνθρακας που δεν διασπάται πλήρως στο λεπτό έντερο. Φτάνει στο παχύ έντερο, όπου συμμετέχει στη διαδικασία της πέψης μέσω της δράσης των μικροβίων.

Οι επιστήμονες μέτρησαν τόσο την ενέργεια που λάμβαναν οι συμμετέχοντες από το φαγητό όσο και εκείνη που αποβαλλόταν από το σώμα τους.

Διαπίστωσαν ότι, όταν ακολουθούσαν τη διατροφή με περισσότερες φυτικές ίνες, απέβαλλαν μέσω των κοπράνων κατά μέσο όρο 116 περισσότερες θερμίδες την ημέρα.

Με άλλα λόγια, παρότι κατανάλωναν περίπου την ίδια ποσότητα ενέργειας, ο οργανισμός τους απορροφούσε λιγότερη. Η διαφορά αυτή δεν συνοδεύτηκε από αυξημένη πείνα ή μεταβολή στην ενεργειακή δαπάνη.

Γιατί δεν απορροφούμε πάντα όλες τις θερμίδες που καταναλώνουμε

Η θερμιδική αξία ενός τροφίμου υπολογίζεται κυρίως από την περιεκτικότητά του σε πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και λιπαρά. Πρόκειται για μια καθιερωμένη μέθοδο, η οποία όμως δεν αποτυπώνει όλες τις διαδικασίες της πέψης.

Καθώς η τροφή περνά από το πεπτικό σύστημα, ορισμένα συστατικά απορροφώνται απευθείας, ενώ άλλα φτάνουν στο παχύ έντερο. Εκεί βρίσκονται τρισεκατομμύρια μικροοργανισμοί, που αποτελούν το εντερικό μικροβίωμα.

Τα μικρόβια αυτά διασπούν συστατικά της τροφής που δεν έχουν απορροφηθεί νωρίτερα και παράγουν ουσίες τις οποίες μπορεί να αξιοποιήσει ο οργανισμός.

Ανάμεσά τους βρίσκονται τα λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας, τα οποία δημιουργούνται κυρίως από τη διάσπαση φυτικών ινών και μπορούν να προσφέρουν επιπλέον ενέργεια.

Έτσι, η ποσότητα ενέργειας που απορροφά το σώμα επηρεάζεται όχι μόνο από τη σύσταση του φαγητού, αλλά και από όσα συμβαίνουν μέσα στο έντερο.

Τι ανακάλυψαν οι ερευνητές για το εντερικό μικροβίωμα

Για να εξετάσουν αναλυτικότερα αυτές τις διαδικασίες, οι επιστήμονες ανέπτυξαν ένα μαθηματικό μοντέλο με την ονομασία DAMM, το οποίο παρουσιάστηκε τον Μάιο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One.

Το μοντέλο χρησιμοποιεί δεδομένα για την πέψη, τη μικροβιακή δραστηριότητα και την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, προκειμένου να εκτιμήσει πόση ενέργεια αξιοποιείται τελικά από τον οργανισμό.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, τα λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας προσέφεραν κατά μέσο όρο περίπου 140 θερμίδες την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχούσε στο 7,4% της συνολικής αξιοποιήσιμης ενέργειας.

Το ίδιο μοντέλο εκτίμησε ότι περίπου το 85% της αξιοποιήσιμης ενέργειας προέρχεται από το ανώτερο πεπτικό σύστημα, ενώ το υπόλοιπο 15% από το κατώτερο, όπου σημαντικό ρόλο έχει η δραστηριότητα των μικροβίων.

Μάλιστα, στη διατροφή με τις περισσότερες φυτικές ίνες καταγράφηκε αυξημένη παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας. Παρ’ όλα αυτά, η συνολική ενέργεια που απορροφούσαν οι συμμετέχοντες παρέμενε μικρότερη σε σχέση με τη διατροφή δυτικού τύπου.

Το εύρημα δείχνει πόσο σύνθετη είναι η διαδικασία της πέψης: η ενέργεια που παράγουν τα μικρόβια αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής ποσότητας που μπορεί να αξιοποιήσει το σώμα.

Μπορούν οι φυτικές ίνες να μειώσουν τις θερμίδες που απορροφούμε;

Η έρευνα δείχνει ότι η σύνθεση της διατροφής μπορεί να επηρεάζει την απορρόφηση θερμίδων, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως όποιος καταναλώνει περισσότερες φυτικές ίνες θα απορροφά καθημερινά 116 θερμίδες λιγότερες.

Η συγκεκριμένη διαφορά προέκυψε από τη σύγκριση δύο διατροφικών προγραμμάτων σε μια μικρή ομάδα συμμετεχόντων. Δεν αποτελεί σταθερό αποτέλεσμα για όλους τους ανθρώπους ούτε αποδεικνύει ότι μια διατροφή με περισσότερες φυτικές ίνες προκαλεί από μόνη της απώλεια βάρους.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το νέο μαθηματικό μοντέλο παρείχε εκτιμήσεις πιο κοντά στις πραγματικές μετρήσεις της μελέτης, συγκριτικά με την παραδοσιακή μέθοδο υπολογισμού των θερμίδων.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τη διατροφή και τον έλεγχο του βάρους

Η καλύτερη κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στο εντερικό μικροβίωμα, τη διατροφή και τον μεταβολισμό θα μπορούσε να συμβάλει μελλοντικά στη δημιουργία πιο εξατομικευμένων διατροφικών προγραμμάτων.

Τα ευρήματα παρουσιάζουν επίσης ενδιαφέρον για την έρευνα γύρω από την παχυσαρκία, τον διαβήτη και άλλες μεταβολικές διαταραχές, καθώς προσφέρουν περισσότερες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται την ενέργεια.

Προς το παρόν, το μοντέλο παραμένει ερευνητικό εργαλείο και δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια πόσες θερμίδες απορροφά κάθε άνθρωπος στην καθημερινότητά του. Για να αξιοποιηθούν ευρύτερα τα αποτελέσματα, χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες με περισσότερους συμμετέχοντες και διαφορετικές διατροφικές συνήθειες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Πρωινό που χορταίνει μέχρι το μεσημέρι: Τι να βάλουμε στο πιάτο μας
• Όσπρια δύο φορές την εβδομάδα: Το διατροφικό μυστικό της μεσογειακής κουζίνας – Τα οφέλη για την υγεία
• Παιδιά και οθόνες: 5 κανόνες για λιγότερο screen time χωρίς καθημερινές συγκρούσεις
• Γιατί αρρωσταίνουμε συνέχεια το φθινόπωρο; Οι 5 λόγοι που δεν έχουν να κάνουν μόνο με το κρύο

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News