Τι διαβάζουμε | «Παιχνιδότοπος»: Ο ωκεανός έχει σειρά να παίξει

Μια φιλία στο ταμπλό του Γκο και ένα νησί στον Ειρηνικό. Ο Ρίτσαρντ Πάουερς γράφει για τη χαρά του παιχνιδιού και για την εξουσία εκείνου που ορίζει τους κανόνες

Το ελληνικό εξώφυλλο του «Παιχνιδότοπου» του Ρίτσαρντ Πάουερς με φόντο τη θάλασσα Ο «Παιχνιδότοπος» του Ρίτσαρντ Πάουερς κυκλοφορεί από τη Gutenberg σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή

Ταυτότητα βιβλίου

Τίτλος  Παιχνιδότοπος

Συγγραφέας  Ρίτσαρντ Πάουερς (Richard Powers)

Πρωτότυπο  Playground, 2024

Μετάφραση  Γιώργος Κυριαζής

Εκδόσεις  Gutenberg, σειρά Aldina

Ελληνική έκδοση  Ιούνιος 2026, 583 σελίδες

ISBN  978-960-01-2748-5

Το σαλάχι περνά πάνω από τη δύτρια, επιστρέφει και σκορπίζει με το πτερύγιό του τις φυσαλίδες που ανεβαίνουν από την αναπνοή της. Η Εβί Μπολιέ, που έχει περάσει δεκαετίες παρατηρώντας τη ζωή του ωκεανού, προσπαθεί να καταλάβει γιατί το ζώο ξαναγυρίζει. Καταλήγει ότι παίζει. Στον «Παιχνιδότοπο» του Ρίτσαρντ Πάουερς, η συγκίνηση αυτής της σκηνής βρίσκεται στην αναμονή της δύτριας. Για μια στιγμή, αφήνει την επόμενη κίνηση στο σαλάχι.

Αλλού στο μυθιστόρημα, το παιχνίδι έχει πολύ διαφορετικό διακύβευμα. Στο Μακατέα της Γαλλικής Πολυνησίας, μια κοινοπραξία θέλει να στήσει μονάδα παραγωγής για πλωτές πόλεις. Οι κάτοικοι καλούνται να ψηφίσουν για ένα σχέδιο που υπόσχεται δουλειές και φέρνει τη βιομηχανία πίσω στο νησί τους. Η κατάδυση της Εβί και η συνέλευση των κατοίκων συνδέονται με ένα ερώτημα που ο Πάουερς ακολουθεί σε όλο το βιβλίο. Ποιος παίρνει την πρωτοβουλία και ποιος έχει περιθώριο να απαντήσει;

Η φιλία στο ταμπλό

Το Γκο αρχίζει με άδειο ταμπλό. Οι παίκτες τοποθετούν εναλλάξ τις πέτρες τους και οι περιοχές που ελέγχουν διαμορφώνονται σταδιακά. Ο Τοντ Κιν και ο Ράφι Γιανγκ το μαθαίνουν ως μαθητές στο Σικάγο. Συνεχίζουν να παίζουν στο στενό δωμάτιο που μοιράζονται ως φοιτητές, καθώς ο ένας αφοσιώνεται στην πληροφορική και ο άλλος στη λογοτεχνία. Πόσο άνισα ξεκίνησαν φαίνεται σε μια σχολική βράβευση. Ο Ράφι, ένας από τους λίγους μαύρους μαθητές του σχολείου, κερδίζει το βραβείο Κιν, που έχει χρηματοδοτήσει ο πατέρας του Τοντ.

Ο ενήλικος Τοντ αφηγείται τη φιλία τους σε πρώτο πρόσωπο, μετά τη διάγνωση της άνοιας. Καταφεύγει στο λεξιλόγιο της πληροφορικής ακόμη κι όταν μιλά για τη μνήμη του. Στο αγγλικό κείμενο χρησιμοποιεί τον όρο latency, την καθυστέρηση στην απόκριση ενός συστήματος, για να περιγράψει τη δική του υποχώρηση προς τα παιδικά χρόνια. Η φωνή του γίνεται πιο τρυφερή όταν η ανάμνηση τον αναγκάζει να ξαναδιαβάσει μια πράξη του Ράφι. Μπορεί να θυμάται την κίνηση που τον αιφνιδίασε σε μια παρτίδα και να χρειάζεται χρόνια για να καταλάβει γιατί ο φίλος του έμεινε κοντά του.

Αργότερα, ο Τοντ ονομάζει Playground την ψηφιακή πλατφόρμα που φτιάχνει. Η ευχαρίστηση να δεις πώς θα ανταποκριθεί ο συμπαίκτης αποκτά επιχειρηματική αξία. Ο αφηγητής μετρά πόσοι χρήστες έρχονται και πόσους λόγους έχουν να μείνουν, ενώ τα δεδομένα τους τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη που αναπτύσσει η εταιρεία του. Στα κεφάλαια αυτά η αφήγηση παίρνει την ταχύτητα του ανθρώπου που θεωρεί ότι κάθε καθυστέρηση δίνει προβάδισμα στον ανταγωνιστή.

Η Ίνα Αροΐτα, που θα φτιάξει γλυπτά από όσα βρίσκει στην ακτή του Μακατέα, διαβάζει αλλιώς τις εικόνες που οι δύο φίλοι θεωρούν οικείες. Όταν βλέπει για πρώτη φορά χιόνι στο Ιλινόι, ο Τοντ και ο Ράφι σχεδόν προσπερνούν αυτό που για εκείνη είναι πρωτόγνωρο. Ο Πάουερς συνδέει το χιόνι που μένει στις παγωμένες άκρες του γρασιδιού με τα θραύσματα του αυγού του Τα’αρόα, από τα οποία πλάθεται η Γη στον πολυνησιακό μύθο της αρχής. Ο μύθος αποκτά έτσι τον ήχο που κάνουν οι μικροί κόκκοι του χιονιού όταν πέφτουν στο χορτάρι.

Το Γκο είναι το παιχνίδι που φέρνει κοντά τον Τοντ και τον Ράφι στον «Παιχνιδότοπο»

Ο ρυθμός της κατάδυσης

Κάτω από το νερό αλλάζει και ο ρυθμός της πρόζας. Οι προτάσεις απλώνονται για να χωρέσουν ονόματα ειδών, κινήσεις, τρόπους με τους οποίους ένα σώμα χάνεται μέσα στο φως. Το σαλάχι που η Εβί βλέπει αρχικά σαν σκιά αποκαλύπτεται ως καταφύγιο για άλλους οργανισμούς. Ρεμόρες ταξιδεύουν κολλημένες πάνω του και μικρά ψάρια ακολουθούν το κύμα που σηκώνει η κίνησή του. Η ακρίβεια της περιγραφής σε κάνει να διακρίνεις ζωές που στην πρώτη ματιά ήταν αόρατες.

Η πυκνότητα της πληροφορίας επιβραδύνει ορισμένες καταδύσεις και ζητά υπομονή. Στις καλύτερες σελίδες, αυτή η επιβράδυνση είναι μέρος της δράσης. Χρειάζεται να παρακολουθήσεις τι κάνει αρχικά το σαλάχι με τις φυσαλίδες για να αντιληφθείς πότε η ίδια κίνηση παύει να του χρησιμεύει και γίνεται παιχνίδι. Το πέρασμα είναι μικρό και ο Πάουερς του δίνει όσο χρόνο χρειάζεται.

Η παλιά σιδηροδρομική γραμμή του Μακατέα

Στο Μακατέα, η κοινοπραξία σχεδιάζει να ξαναχρησιμοποιήσει τη σιδηροδρομική γραμμή πάνω στην οποία μεταφερόταν κάποτε το φωσφορικό πέτρωμα των ορυχείων. Το εύρημα είναι από τα πιο καίρια του βιβλίου. Η υπόσχεση για τις πόλεις του μέλλοντος στηρίζεται κυριολεκτικά στην παλιά υποδομή της εξόρυξης. Στη συνέλευση, οι μισθοί που ακούγονται θα μπορούσαν να αλλάξουν την καθημερινότητα των κατοίκων. Οι ψαράδες σκέφτονται τι θα απογίνει ο ύφαλος όταν αρχίσουν να περνούν τα βιομηχανικά πλοία. Μια κάτοικος ζητά δικαίωμα ψήφου και για τα παιδιά, που θα ζήσουν περισσότερο με τις συνέπειες της απόφασης.

Εκεί το βιβλίο βρίσκει τον πιο πειστικό τρόπο να μιλήσει για την πρόοδο. Οι κάτοικοι έχουν λόγους να θέλουν την επένδυση και συγκεκριμένα πράγματα να χάσουν από αυτήν. Η ίδια προσοχή με την οποία ο Πάουερς αφήνει τη συνέλευση να ξεδιπλωθεί υπάρχει στη σκηνή της κατάδυσης. Η Εβί μπορεί να αναγνωρίσει το σαλάχι, να ονομάσει τα μικρά ψάρια που το ακολουθούν και να εξηγήσει πώς κρύβεται στο φως. Για να μάθει τι θα κάνει στη συνέχεια, πρέπει να περιμένει.

Διαβάστε επίσης

Τι διαβάζουμε | «Μονστρίλιο»: Η αγάπη βγάζει δόντια

Τι διαβάζουμε | «Τζον, γιος του Τζον»: Γυρίζεις σπίτι και κρύβεις ποιος είσαι

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Από το Δίκτυο