Υπερτεχνολογία στην παρακολούθηση, ορθάνοιχτη πόρτα στην έναρξη δραστηριότητας

Χρήστος Γρηγοράτος

Ζούμε μια τραγελαφική αντίφαση. Από τη μία, το κράτος ανακοινώνει με τυμπανοκρουσίες την πάταξη της φοροδιαφυγής, συνοδευόμενη από ένα πλήθος τεχνολογικών καινοτομιών: myDATA, ηλεκτρονικά βιβλία, διασύνδεση ταμειακών με POS, ψηφιακό πελατολόγιο, διασταυρώσεις σε πραγματικό χρόνο. Από την άλλη, στο πιο κρίσιμο σημείο, την ίδια την είσοδο στο επάγγελμα, η πόρτα παραμένει ορθάνοιχτη και αφύλακτη.

Ο οποιοσδήποτε, και το τονίζω, ο οποιοσδήποτε, μπορεί να αποκτήσει ΑΦΜ και να κάνει έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας ουσιαστικά χωρίς κανέναν έλεγχο. Και ένα μέρος αυτών το κάνει με σχεδιασμένη πρόθεση να μην αποδώσει ποτέ καμία υποχρέωση προς το Δημόσιο. Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο απώλεια εσόδων για το κράτος, είναι κάτι χειρότερο: αθέμιτος ανταγωνισμός που πλήττει κατευθείαν τον υγιή, συνεπή επαγγελματία.

Η ασυμμετρία που δημιουργεί αθέμιτο ανταγωνισμό

Η πραγματική αδικία αποτυπώνεται στην καθημερινότητα της αγοράς. Ο συνεπής επαγγελματίας λειτουργεί σε ένα πλήρως ελεγχόμενο περιβάλλον. Την ίδια στιγμή, όσοι αξιοποιούν τα κενά του συστήματος αποκτούν φορολογική υπόσταση, δραστηριοποιούνται για ένα διάστημα χωρίς να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους και ανταγωνίζονται με όρους που καμία υγιής επιχείρηση δεν μπορεί να ακολουθήσει. Όταν οι οφειλές συσσωρευτούν, η δραστηριότητα διακόπτεται και η αγορά έχει ήδη υποστεί τη ζημιά.

Αυτή είναι η πραγματική ασυμμετρία. Το σύστημα ελέγχει αποτελεσματικά όσους λειτουργούν με συνέπεια, ενώ ο ουσιαστικός έλεγχος στο πρώτο στάδιο της επιχειρηματικής δραστηριότητας παραμένει το πιο αδύναμο σημείο του.

Το δομικό κενό, όχι το πρόσωπο

Πρέπει εδώ να είμαστε ακριβείς, γιατί το πρόβλημα δεν έχει εθνικότητα ούτε πρόσωπο, έχει να κάνει με τη δομή του ελέγχου. Το κράτος δεν διαθέτει μηχανισμό να παρακολουθήσει όποιον δεν έχει μόνιμους δεσμούς με τη χώρα και μπορεί, ανά πάσα στιγμή, να φύγει χωρίς να αφήσει σημείο επαφής. Δεν μιλάμε για μια ομάδα ανθρώπων· μιλάμε για μια κατηγορία κινδύνου που το σύστημα αδυνατεί να διαχειριστεί.

Ο έντιμος επαγγελματίας, ημεδαπός ή αλλοδαπός, δεν έχει σημασία, που έχει επενδύσει τη ζωή του εδώ, πληρώνει τελικά για όλους: για τα κενά έσοδα, για τον στρεβλωμένο ανταγωνισμό, για την καχυποψία που πέφτει αδιακρίτως πάνω σε ολόκληρο τον κλάδο. Και αυτό είναι το πιο άδικο κομμάτι της υπόθεσης.

Ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά από την είσοδο

Η εμπειρία δείχνει ότι ο αποτελεσματικότερος έλεγχος είναι ο προληπτικός. Όταν η αξιολόγηση πραγματοποιείται πριν από την έναρξη μιας δραστηριότητας, το κόστος είναι μικρότερο και η προστασία της αγοράς ουσιαστικότερη. Αντίθετα, όταν ο έλεγχος ενεργοποιείται χρόνια αργότερα, οι οφειλές έχουν ήδη συσσωρευτεί και οι δυνατότητες ανάκτησής τους περιορίζονται σημαντικά. Είναι, ουσιαστικά, η γνωστή λογική του «να κλειδώνεις τον στάβλο αφού έχει φύγει το άλογο».

Τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία αποτελούν σημαντική κατάκτηση. Παρακολουθούν αποτελεσματικά την εξέλιξη της οικονομικής δραστηριότητας και ενισχύουν τη φορολογική συμμόρφωση. Ωστόσο, από μόνα τους δεν αρκούν για να καλύψουν το κενό που υπάρχει στο πρώτο στάδιο της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Η χώρα έχει ήδη επενδύσει σημαντικά στην ψηφιακή παρακολούθηση. Το επόμενο βήμα είναι να επενδύσει με την ίδια αποφασιστικότητα και στην πρόληψη, ώστε ο έλεγχος να ξεκινά από την είσοδο και όχι μόνο κατά τη διάρκεια της λειτουργίας μιας επιχείρησης.

Τι πρέπει να αλλάξει

Η απάντηση, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται σε ένα σύστημα που συνδυάζει την πρόληψη με τη συνεχή εποπτεία. Η απόδοση ΑΦΜ και η έναρξη δραστηριότητας χρειάζονται ουσιαστική αξιολόγηση, προσαρμοσμένη στον βαθμό κινδύνου κάθε περίπτωσης, χωρίς να δημιουργούνται πρόσθετα εμπόδια για τον συνεπή επιχειρηματία.

Η επαλήθευση της πραγματικής έδρας, η διασταύρωση των στοιχείων, η αξιολόγηση του φορολογικού προφίλ και, όπου απαιτείται, η εφαρμογή πρόσθετων εγγυήσεων ή περιορισμών μέχρι να αποδειχθεί η συνέπεια μιας νέας δραστηριότητας μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά την αξιοπιστία του συστήματος.

Παράλληλα, η τεχνολογία μπορεί να υπηρετήσει έναν ακόμη σημαντικό στόχο: την πρόληψη. Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης μπορούν να εντοπίζουν εγκαίρως ασυνήθιστα πρότυπα συναλλαγών και να ενεργοποιούν ελέγχους πριν δημιουργηθούν μεγάλες ληξιπρόθεσμες οφειλές και στρεβλώσεις στην αγορά.

Χωρίς καθαρό τοπίο, καμία αξιακή πλατφόρμα

Το ζήτημα, όμως, ξεπερνά τη φορολογική συμμόρφωση. Σε προηγούμενα άρθρα αυτής της σειράς παρουσίασα μια διαφορετική προσέγγιση για τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων: ένα μοντέλο που αξιολογεί την πραγματική αξία μιας επιχείρησης και τη συνδέει με την πρόσβαση σε κεφάλαια, με βάση τη διαφάνεια, τη συνέπεια και τα αξιόπιστα δεδομένα.

Για να λειτουργήσει, όμως, ένα τέτοιο σύστημα χρειάζεται μια αγορά που παράγει αξιόπιστη πληροφορία. Όσο η είσοδος στην επιχειρηματική δραστηριότητα πραγματοποιείται χωρίς ουσιαστικούς προληπτικούς ελέγχους, η εμπιστοσύνη στα δεδομένα αποδυναμώνεται και μαζί της αποδυναμώνεται κάθε σύγχρονο μοντέλο χρηματοδότησης.

Εδώ, κατά τη γνώμη μου, οι δύο συζητήσεις συναντώνται. Ο έλεγχος στην είσοδο προστατεύει τον συνεπή επιχειρηματία από τον αθέμιτο ανταγωνισμό και, ταυτόχρονα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια αγορά όπου η πραγματική αξία μιας επιχείρησης μπορεί να αποτιμηθεί με αξιοπιστία.

Ο έλεγχος στην είσοδο δεν αποτελεί εμπόδιο για μια αξιακή πλατφόρμα χρηματοδότησης. Αποτελεί το θεμέλιό της.

Το πραγματικό διακύβευμα, λοιπόν, είναι μια αγορά που λειτουργεί με καθαρούς κανόνες, επιβραβεύει τη συνέπεια και δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για επενδύσεις, χρηματοδότηση και βιώσιμη ανάπτυξη.

Χρήστος Ι. Γρηγοράτος,
Accountsaints, Λογιστής – Φοροτεχνικός, Μέλος ΟΕΕ

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News