ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Μας κατέκτησαν αλλά μας πότισαν

Μας κατέκτησαν αλλά μας πότισαν



Του ΙΩΑΝΝΗ ΜΟΣΧΟΥ, Αρχαιολόγου
Μέρος A΄
Η κλασική-ελληνιστική πόλη της αρχαίας Πάτρας δεν διέθετε την πολυτέλεια του υδραγωγείου για την ύδρευση των κατοίκων της. Το γεγονός αυτό δεν αποτελούσε πρόβλημα για την κάλυψη των βασικών αναγκών της και για την ανάπτυξή της, ιδίως τον 3ο και 2ο αι. π.Χ. που έφθασε στην ακμή της.
Η Πάτρα, όπως και οι άλλες αρχαίες ελληνικές πόλεις, είχε ιδρυθεί σε περιοχή με άφθονο νερό και πολλές φυσικές πηγές. Η επάρκεια σε πόσιμο νερό υπήρξε εξάλλου βασικό κριτήριο για την ίδρυση εγκαταστάσεων από τα προϊστορικά χρόνια και οι μυκηναϊκοί οικισμοί της Αχαΐας βρίσκονταν κοντά σε φυσικές πηγές, με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα εκείνους της Βούντενης και των Πορτών. Στην προϊστορική εγκατάσταση του Τείχους των Δυμαίων και στη ρίζα του λόφου λειτουργούσε ρωμαϊκό βαλανείο, εκμεταλλευόμενο το νερό που ανάβλυζε εκεί.
ΤΡΟΦΟΔΟΤΗΣ Ο ΠΑΝΑΧΑΪΚΟΣ
Ο Παναχαϊκός διαθέτει μεγάλες υπόγειες φυσικές υδατοδεξαμενές ενώ κοντά στην Πάτρα υπάρχουν ποταμοί με ρέοντα ύδατα, ιδίως το χειμώνα, μερικοί από τους οποίους προσέφεραν κατάλληλο για την ύδρευση νερό και το θέρος. Ο Παυσανίας αναφέρει τους ποταμούς Γλαύκο και Μείλιχο, ο δεύτερος μάλιστα φαίνεται πως είχε ζωτική σημασία όχι μόνο για την άρδευση των καλλιεργειών, αφού συνδέεται με τους μύθους της ίδρυσης της αρχαίας Πάτρας και με μεγάλες τοπικές θρησκευτικές τελετές.
Το πρόβλημα της ύδρευσης φαίνεται πως λυνόταν κυρίως με τις πηγές που υπήρχαν μέσα στην αρχαία πόλη, όσο και με τα τεχνητά φρεάτια, ιδιωτικά μεν αλλά άφθονα, όπως φανέρωσαν οι ανασκαφές. Πρέπει να υπήρχαν δημόσιες κρήνες και τρέχον ή αναβλύζον ύδωρ σε αρκετούς από τους ναούς της πόλης, όπως η πιο γνωστή σήμερα μαντική πηγή της Δήμητρας, που ακόμα αναβλύζει δίπλα από τον παλαιό ναό του Αγίου Ανδρέα. Εξάλλου, ο πληθυσμός της Πάτρας εκείνη την εποχή δεν ήταν ιδιαίτερα μεγάλος και το νερό ήταν επαρκές.
ΝΕΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΠΙ ΡΩΜΑΙΩΝ
Με την ίδρυση της ρωμαϊκής αποικίας στα τέλη του 1ου αι. π.Χ. η πόλη άρχισε να επεκτείνεται ταχύτατα και ο πληθυσμός αυξήθηκε εντυπωσιακά, τόσο με την εγκατάσταση ρωμαίων αποίκων, όσο και με την εξαναγκαστική μεταφορά του πληθυσμού άλλων γειτονικών πόλεων. Η σταδιακή ανάπτυξη της Πάτρας και η ευνοϊκή ρωμαϊκή πολιτική στο θέμα της μετεγκατάστασης, με σκοπό τη δημιουργία μιας ανθηρής και ευημερούσας πολυάνθρωπης πόλης, οδήγησε εδώ αρκετούς μετανάστες, που αναζητούσαν μία καλύτερη τύχη και καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Αλλά και ο αριθμός των επισκεπτών/τουριστών και των διερχόμενων ναυτικών και επιβατών πολλαπλασιάστηκε, αφού το λιμάνι της πόλης αναδείχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα της Μεσογείου και η πόλη απέκτησε τη φήμη μιας ανερχόμενης μεγαλούπολης. Ο πλούτος, τα ρωμαϊκά ήθη και οι παραγωγικές εργασίες αύξησαν σημαντικά και τον αριθμό των δούλων.
Επιπλέον, νέες δραστηριότητες, όπως η αύξηση της βιοτεχνικής παραγωγής ή η ίδρυση δημόσιων λουτρών, ένα βασικό στοιχείο της ρωμαϊκής κουλτούρας με κοινωνικά χαρακτηριστικά, και ενδεχομένως η κατασκευή δημόσιων αποχωρητηρίων (βεσπασιανών), εκτίναξε τις ανάγκες για άφθονο και τρεχούμενο νερό. Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η έλλειψη του νερού, η χρήση του με οικονομία ή η μικρή πρόσβαση σε αυτό από σημαντικές πληθυσμιακές ομάδες, αύξαινε τον κίνδυνο διάδοσης θανατηφόρων μολυσματικών ασθενειών, στον οποίο συνέβαλλε ή ενίσχυε και η απουσία οργανωμένου αποχετευτικού δικτύου.
Το πρόβλημα φαίνεται πως αντιμετωπίστηκε προσωρινά με την καλύτερη αξιοποίηση των υδάτινων πόρων που διέθετε η ελληνιστική πόλη ή είχε εξασφαλίσει για τους κατοίκους της. Παράλληλα αυξήθηκε ο αριθμός των ιδιωτικών φρεάτων, τα οποία παρείχαν την αναγκαία καθημερινή ποσότητα και συνήθως έδιναν αυτάρκεια ύδατος στις πλούσιες ρωμαϊκές κατοικίες. Πολλά από αυτά τα φρεάτια συντηρούνταν και παρέμεναν σε λειτουργία ακόμα και όταν η πόλη απέκτησε άφθονο και καλής ποιότητας τρεχούμενο νερό. Οι πλούσιες κατοικίες διέθεταν και κτιστές υδατοδεξαμενές για την αποθήκευση νερού, προερχόμενο εκτός των άλλων και από τη βροχή.
Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ
Γρήγορα η Πάτρα, ως ακμάζουσα ρωμαϊκή πόλη, απέκτησε το δικό της υδραγωγείο και έλυσε οριστικά το πρόβλημα της υδροδότησης. Ηταν ένα πολυδάπανο δημόσιο έργο, πιθανότατα προσφορά του αυτοκράτορα Αδριανού προς τους κατοίκους της πόλης στις αρχές του 2ου αι. μ.Χ. Σε αυτήν την άποψη συνηγορεί μία επιγραφή που βρέθηκε στην Πάτρα και χαρακτηρίζει στα ελληνικά τον Αδριανό ως κτίστη, σωτήρα και ολύμπιο, χωρίς πάντως η ιδιότητα του «κτίστη» ή του «σωτήρα», μεταφορικά, να μπορεί να συνδεθεί με την κατασκευή του υδραγωγείου, ούτε και με κάποιο άλλο δημόσιο έργο.
Ο υδραγωγός, μήκους επτά περίπου χιλιομέτρων, μετέφερε το νερό από τις πηγές του Διακονιάρη στην περιοχή του Ρωμανού έως τα νοτιοανατολικά περίχωρα της αρχαίας ακρόπολης, στο σημερινό Φρούριο. Από εκεί διακλαδιζόταν στην πόλη με ένα πυκνό δίκτυο υπόγειων κτιστών, πήλινων και μολύβδινων αγωγών. Στην περιοχή του Ρωμανού διατηρούνται τα ερείπια μικρού φράγματος για τη συγκέντρωση του νερού των πηγών.
Στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής του το υδραγωγείο ήταν υπόγειο, αποτελούμενο από ένα θολοσκέπαστο κτιστό κανάλι, που με πολύ μικρή αλλά συνεχή κλίση περιέτρεχε τις πλαγιές των λόφων μέχρι την κοιλάδα της Αρόης, στη σημερινή θέση Καμάρες. Εως εκεί η κατασκευή ήταν οικονομική, ενώ παράλληλα προστάτευε αποτελεσματικά το μεταφερόμενο ύδωρ από ξένες ουσίες αλλά και από την κλοπή. Από την Αρόη και μέχρι την περιοχή του Ασυρμάτου απαιτήθηκε λόγω της υψομετρικής διαφοράς η κατασκευή μιας τεράστιας υδατογέφυρας με επάλληλες τοξοστοιχίες, που ξεπερνούσε σε μήκος τα εκατό μέτρα. Ηταν ένα χρονοβόρο και δαπανηρό έργο, ίσως το σημαντικότερο σε ωφέλεια που έχει να επιδείξει η ρωμαϊκή διοίκηση της Πάτρας.
Η συνέχεια την επόμενη εβδομάδα





Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 09:30]  Γιατί η Νεφέλη μάς δίδαξε...
[χθες 11:37]  Ολιγαρχία – Ανάπτυξη 1-0 !
[χθες 11:33]  Το πρόγραμμα της ενθρόνισης του...
[χθες 10:57]  Το εκρηκτικό μίγμα
[χθες 10:25]  Ασυλο και ανομία...
[χθες 11:00]  H «αναγκαστικότητα» του Συντάγματος
[χθες 10:17]  Ολοι για την Πάτρα μας!  
[χθες 09:00]  Μητρότητα ή καριέρα;








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [01:15:34]