ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Ο,τι δεν πυρπόλησε το μίσος των αιώνων

Ο,τι δεν πυρπόλησε το μίσος των αιώνων



Του Ιωάννη Μόσχου, αρχαιολόγου
Μέρος Δ΄
Το παλαιότερο γνωστό έγγραφο της μονής Γηροκομείου διασώζεται στη μονή Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Ορους, προς την οποία απευθυνόταν. Χρονολογείται από το 1467 και φέρει την επίσημη σφραγίδα με τη Θεοτόκο μέσα σε κύκλο, ζητείται δε η βοήθεια και η συνδρομή σχετικά με την κτηματική της περιουσία.
Ενα χρόνο ενωρίτερα είχε προηγηθεί η πρώτη επανάσταση κατά των Οθωμανών στην Πάτρα στο πλαίσιο του ενετοτουρκικού πολέμου, έξι μόλις χρόνια μετά από την κατάκτηση της πόλης. Τότε είχε φτάσει η πολυαναμενόμενη ενετική βοήθεια, η οποία όμως ήταν πολύ μικρή και προχειρότατη και η επανάσταση καταπνίγηκε άδοξα.
Οι πρωταίτιοι, μεταξύ των οποίων και ο αρχηγός των ελληνικών πληθυσμών στο πλευρό της Βενετίας Μιχ. Ράλλης, συνελήφθησαν και σφαγιάστηκαν μαζί με μέγα πλήθος χριστιανών. Το έγγραφο προφανώς σχετίζεται με τις συνέπειες που επέσειρε για τη μονή το παραπάνω γεγονός, καθόσον η ίδια ήταν σε θέση να επηρεάζει μεγάλο πλήθος αγροτικού ελληνικού πληθυσμού στην περιφέρειά της, που οπωσδήποτε είχε συμμετάσχει στην επανάσταση. Δεν είναι γνωστό, ωστόσο, ποιες ήταν οι άμεσες κυρώσεις για το Γηροκομείο ή εάν εκτός των άλλων επιχειρήθηκε και η αρπαγή της κτηματικής του περιουσίας.
Οι λεηλασίες, οι καταστροφές, οι πυρπολήσεις και οι εκδιώξεις των μοναχών στη μακραίωνη και πολυτάραχη ιστορία της μονής είχαν ως αποτέλεσμα τη διάσωση έως τις μέρες μας ελάχιστων κειμηλίων, που δεν αντικατοπτρίζουν τις περιόδους ακμής και άνθησής της, ακόμα και ως χώρου του πνεύματος και των γραμμάτων.
Από τα πιο σημαντικά κατάλοιπα πρέπει να θεωρήσουμε τη μεγάλη φορητή εικόνα της Παναγίας, σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης, ενυπόγραφο έργο του σπουδαίου μεταβυζαντινού κρητικού αγιογράφου Μιχαήλ Δαμασκηνού. Χρονολογείται μετά από τα μέσα του 16ου αιώνα και παραμένει άγνωστο πώς έφτασε στη μονή, οπωσδήποτε όμως αντικατοπτρίζει τις σχέσεις της με ενετοκρατούμενες ελληνικές περιοχές και με την ίδια τη Βενετία, στην οποία εργάστηκε μεταξύ των άλλων ο Δαμασκηνός. Η εικόνα φυλάσσεται στο μητροπολιτικό μέγαρο της Πάτρας.
Της ίδιας περιόδου και αξιόλογης τέχνης είναι μία μεγάλη εικόνα του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου που βρίσκεται στο καθολικό. Φέρει δύο ζώνες παραστάσεων, στην ανώτερη των οποίων εικονίζεται ο άγιος ολόσωμος και πτερωτός να κρατά σταυρό και δέλτο ενώ στην κάτω ζώνη ιστορείται ο αποκεφαλισμός. Πρέπει να βρισκόταν προεπαναστατικά στον ομώνυμο εσωτερικό ναό της μονής, ο οποίος δεν επανοικοδομήθηκε. Πιθανώς του 17ου αι. είναι και μία ενεπίγραφη και καταστόλιστη αργυρή επένδυση ευαγγελίου ενώ διατηρείται και η σφραγίδα της μονής του 1790.
Στη βιβλιοθήκη απομένουν από τα παλαιότυπα μία δεκάδα χειρογράφων και είκοσι ένα παλαιά βιβλία από τον 17ο αι. και εξής, θρησκευτικού περιεχομένου. Κανένα από αυτά δεν αναφέρεται στον από το 1820 συνταχθέντα κατάλογο της βιβλιοθήκης, ώστε τουλάχιστον ορισμένα να αποτελούν μετεπαναστατικά αποκτήματα ή βρίσκονταν σε μετόχια της μονής που εγκαταλήφθηκαν.
Η συγκρότηση της βιβλιοθήκης ξεκίνησε από το 1813 με τη δωρεά 134 βιβλίων και χειρογράφων από τον πατρινό έμπορο Γ. Μοθωναίο και επαυξήθηκε με τη φροντίδα και την απόθεση των προσωπικών βιβλίων του φιλομαθή και πιθανότατα Φιλικού ηγούμενου Δανιήλ, εκείνου που συνέταξε και τον πρόχειρο κατάλογό της το 1820. Ο τελευταίος διέσωσε μερικά από αυτά διαφεύγοντας στη Ζάκυνθο, αμέσως μετά από την πυρπόληση της μονής την Κυριακή των Βαΐων του 1821. Οσα πήρε μαζί του και κυρίως τα λείψανα των Αγίων, επανήλθαν μετεπαναστατικά στο Γηροκομείο, όπως προκύπτει από μερικά σημαντικά αλλά επίκαιρα τότε έγγραφα, που βρίσκονται σήμερα στη μονή και αφορούν στην ιστορία της.
Εάν κάποια από τα βιβλία του καταλόγου διασώθηκαν, αυτά πρέπει ίσως να αναζητηθούν σε μοναστήρια που φιλοξενήθηκαν οι μοναχοί στη Ζάκυνθο ή αλλού (αναφέρεται η Κορώνη και η Βλαχία). Πάντως, το μεγάλο βάρος τους ήταν αποτρεπτικό για τη μεταφορά και τη διάσωσή τους, όταν μάλιστα στην προτεραιότητα των μοναχών ήταν τα λείψανα των αγίων, οι ιερές εικόνες, λειτουργικά βιβλία και τα πολύτιμα τιμαλφή της λοιπής κινητής περιουσίας. Παρέμειναν επομένως στη μονή και, εάν γλίτωσαν από την πυρπόληση, θα φάνηκαν ιδιαιτέρως χρήσιμα στο γέμισμα των όπλων των Επαναστατών του 1821, οι οποίοι για τα βόλια τους ξεσκέπασαν το μολυβοσκέπαστο τζαμί στη θέση του Παντοκράτορα. Στο Γηροκομείο εξάλλου και γύρω από αυτό έγιναν ορισμένες από τις πιο αμφίρροπες μάχες τα δύο πρώτα χρόνια του Αγώνα.
Από τα έγγραφα σημαντικό είναι εκείνο του 1798 του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ (σιγίλλιο), με το οποίο αντικαθίσταται παλιότερο κατεστραμμένο στα ορλωφικά σιγίλλιο και εναναβεβαιώνεται η ανακήρυξη της μονής ως σταυροπηγιακής. Διασώθηκαν ακόμα ένα πατριαρχικό γράμμα του Κυρίλλου από το 1815 και τρία ακόμα έγγραφα του Γρηγορίου Ε΄από το 1820, από τα οποία το ένα είναι επιτίμιο με τις υπογραφές οκτώ συνοδικών αρχιερέων, αναφερόμενο σε όσους εποφθαλμιούσαν και καταπατούσαν την περιουσία της μονής. Στην ιδιοκτησία της μονής αναφέρεται και επίσημο οθωμανικό έγγραφο με παλαιά αραβική γραφή του 1815, μία επικύρωση της κτηματικής περιουσίας της στην Πάτρα από τη Διεύθυνση θρησκευτικών υποθέσεων της Υψηλής Πύλης.
Η συνέχεια την επόμενη εβδομάδα





Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 16:50]  Η Τουρκία δεν πήγε νικήτρια στη...
[χθες 08:58]  Θετικές οι εξαγγελίες
[χθες 18:54]  Η τεχνολογία εργαλείο ενίσχυσης...
[χθες 08:58]  Ενας πλάτανος έξω από την πόρτα...
[χθες 14:50]  Εύρυθμη λειτουργία των σχολείων...
[χθες 11:56]  Ο παιδικός σταθμός πύλη εισόδου...
[χθες 11:00]  Ψευδοεπιστήμη και εκπαίδευση στην...
[χθες 09:56]  Ο πόλεμος της μάσκας








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [06:18:34]