44 χρόνια χωρίς το «σεντόνι»: Η μέρα που η μοιχεία έπαψε να είναι έγκλημα στην Ελλάδα

Πελοπόννησος Newsroom

«Ποιος να μου το ‘λεγε ότι για να ντυθώ θα έπρεπε να πάρω ημερησία διαταγή!». Η ατάκα του Λάμπρου Κωνσταντάρα ως Χάρη Ζάβαλου στη «Βίλλα των Οργίων» έμεινε στην ιστορία, αποτυπώνοντας με χιούμορ μια πραγματικότητα που σήμερα μοιάζει σχεδόν απίστευτη.

Στην ταινία του 1964, ο Ζάβαλος βρίσκεται μόνο με ένα λευκό σεντόνι όταν εισβάλλουν στη βίλα αστυνομικοί μαζί με τον απατημένο σύζυγο. Η σκηνή σατιρίζει το άρθρο 357 του τότε Ποινικού Κώδικα, που καθιστούσε τη μοιχεία ποινικό αδίκημα.

Για να στοιχειοθετηθεί το αδίκημα, έπρεπε το ζευγάρι να συλληφθεί επ’ αυτοφώρω, την ώρα της σεξουαλικής πράξης. Οι συλλήψεις, μάλιστα, μπορούσαν να οδηγήσουν τους εμπλεκόμενους στο αστυνομικό τμήμα τυλιγμένους με τα σεντόνια του κρεβατιού, τα οποία αντιμετωπίζονταν ως πειστήρια.

Η 20ή Αυγούστου 1982

Στις 20 Αυγούστου 1982 δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο Νόμος 1272/82. Με το άρθρο 8 καταργήθηκε οριστικά το άρθρο 357 του Ποινικού Κώδικα του 1951 και η μοιχεία έπαψε να αποτελεί ποινικό αδίκημα.

Μέχρι τότε, η μοιχεία αποτελούσε πλημμέλημα και προβλεπόταν ποινή φυλάκισης έως ένα έτος. Η δίωξη μπορούσε να ασκηθεί μόνο ύστερα από έγκληση του απατημένου συζύγου, ενώ η πράξη έμενε ατιμώρητη σε περιπτώσεις διάστασης ή ανοχής μεταξύ των συζύγων.

Έναν χρόνο αργότερα, με τον Νόμο 1329/1983, η μοιχεία έπαψε να αποτελεί και απόλυτο λόγο διαζυγίου. Η απιστία μπορούσε πλέον να συνεκτιμηθεί μόνο εφόσον είχε προκαλέσει τόσο σοβαρή διατάραξη της έγγαμης σχέσης ώστε η συνέχιση της συμβίωσης να καθίσταται αφόρητη.

Η «βιομηχανία» των ντετέκτιβ

Η ανάγκη για σύλληψη επ’ αυτοφώρω δημιούργησε μια ολόκληρη αγορά παρακολουθήσεων.

Σύζυγοι που υποψιάζονταν απιστία απευθύνονταν σε ιδιωτικούς ερευνητές, οι οποίοι παρακολουθούσαν τα ζευγάρια για ημέρες. Όταν θεωρούσαν ότι είχαν συγκεντρώσει τα απαραίτητα στοιχεία, οργανωνόταν η έφοδος στον χώρο όπου βρισκόταν το ζευγάρι.

Ακολουθούσαν η σύλληψη, η μεταφορά στο αστυνομικό τμήμα και η προσαγωγή στο δικαστήριο. Οι εφημερίδες της εποχής κάλυπταν συχνά τις υποθέσεις με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο, μετατρέποντας προσωπικές στιγμές σε δημόσιο θέαμα.

Οι αντιδράσεις της Εκκλησίας

Η αποποινικοποίηση της μοιχείας εντασσόταν στο ευρύτερο πλαίσιο της μεταρρύθμισης και φιλελευθεροποίησης του Οικογενειακού Δικαίου που προωθούσε η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου.

Η αλλαγή, ωστόσο, συνάντησε αντιδράσεις από εκκλησιαστικούς κύκλους. Η Εκκλησία της Ελλάδος είχε εκφράσει την αντίθεσή της, υποστηρίζοντας ότι η αποποινικοποίηση θα μπορούσε να κλονίσει τα θεμέλια του γάμου και της οικογένειας.

Η σχετική νομοθεσία υπερψηφίστηκε από το ΠΑΣΟΚ και το ΚΚΕ, ενώ η Νέα Δημοκρατία την καταψήφισε.

Από τον Χαμουραμπί και τον Σόλωνα στον σύγχρονο κόσμο

Η ποινικοποίηση της μοιχείας έχει ιστορία χιλιάδων ετών. Στον Κώδικα του Χαμουραμπί προβλέπονταν εξαιρετικά αυστηρές ποινές για τη μοιχεία, ενώ στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν ακόμη και περιπτώσεις νόμιμης αυτοδικίας.

Στην αρχαία Αθήνα, το πλαίσιο που αποδίδεται στον Σόλωνα έδινε στον απατημένο σύζυγο και στους στενούς συγγενείς της γυναίκας δυνατότητες αντίδρασης απέναντι στον μοιχό, ενώ προβλέπονταν επίσης διαπόμπευση και άλλες τιμωρητικές πρακτικές.

Στον χριστιανισμό η μοιχεία θεωρείται βαριά αμαρτία και προσβολή του γάμου, ενώ σε ορισμένα νομικά συστήματα που βασίζονται στη Σαρία προβλέπονται εξαιρετικά αυστηρές ποινές.

Στην Ελλάδα, η μοιχεία παρέμεινε ποινικό αδίκημα και στο νεότερο κράτος, αρχικά μέσω του Ποινικού Νόμου της Βαυαροκρατίας και αργότερα μέσω του Ποινικού Κώδικα του 1951.

Πώς αποποινικοποιήθηκε διεθνώς

Η Ελλάδα δεν ήταν η τελευταία χώρα που διατηρούσε ποινικό αδίκημα για τη μοιχεία. Στη Νορβηγία είχε καταργηθεί ήδη από το 1902, στη Δανία το 1930 και στη Σουηδία το 1937.

Στη Δυτική Γερμανία και την Ιταλία η αποποινικοποίηση ήρθε το 1969, στη Γαλλία το 1975 και στην Ισπανία το 1978. Ακολούθησαν η Ελλάδα το 1982, το Βέλγιο το 1987, η Ελβετία το 1989 και σειρά χωρών τις επόμενες δεκαετίες.

Το τέλος μιας άλλης εποχής

Η κατάργηση του άρθρου 357 δεν ήταν απλώς μια αλλαγή στον Ποινικό Κώδικα. Σήμανε το τέλος μιας πρακτικής που επέτρεπε την ποινική παρέμβαση σε μια βαθιά προσωπική υπόθεση και συχνά μετέτρεπε την απιστία σε δημόσιο διασυρμό.

Στις 20 Αυγούστου 1982, το «αυτόφωρο με το σεντόνι», οι ιδιωτικές παρακολουθήσεις και οι έφοδοι στα δωμάτια των «παράνομων» ζευγαριών πέρασαν οριστικά στην ιστορία.

Και η ατάκα του Κωνσταντάρα στη «Βίλλα των Οργίων» απέκτησε έναν ακόμη λόγο να παραμένει διαχρονική.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News