Νέο καθεστώς ΦΠΑ: Ποιες μικρές επιχειρήσεις απαλλάσσονται στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές

Από την 1η Ιανουαρίου 2025 ισχύει αναδρομικά νέο ειδικό καθεστώς απαλλαγής από τον ΦΠΑ για μικρές επιχειρήσεις (καθεστώς ΜΜΕ) στις διασυνοριακές συναλλαγές εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με την Οδηγία (ΕΕ) 2020/285 και σχετικές αποφάσεις της ΑΑΔΕ (Α.1200/2025).

Το καθεστώς επιτρέπει σε μικρές επιχειρήσεις να μην χρεώνουν ΦΠΑ στις πωλήσεις αγαθών και παροχές υπηρεσιών προς άλλα κράτη-μέλη ή εντός Ελλάδας (εγχώριο/διασυνοριακό), υπό συγκεκριμένα όρια τζίρου. Προσφέρει διοικητικές απλουστεύσεις, όπως μη υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ και έκδοση απλουστευμένων τιμολογίων, χωρίς όμως δικαίωμα έκπτωσης εισροών.

Βασικές προϋποθέσεις και όρια τζίρου

• Ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών εντός ΕΕ (σε όλα τα κράτη-μέλη) δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ τόσο στο τρέχον όσο και στο προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
• Για την Ελλάδα ισχύει εθνικό όριο 10.000 ευρώ ετησίως για συναλλαγές στο εσωτερικό (εγχώριο καθεστώς).
• Ισχύει για πωλήσεις αγαθών και παροχές υπηρεσιών προς επιχειρήσεις ή ιδιώτες.

Ποιοι απαλλάσσονται στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές

1. Ελληνικές μικρές επιχειρήσεις (εγκατεστημένες στην Ελλάδα): Μπορούν να απαλλάσσονται από ΦΠΑ σε συναλλαγές προς άλλα κράτη-μέλη, εφόσον ο τζίρος στην ΕΕ δεν υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ και τηρούν τα εθνικά όρια των άλλων χωρών.
2. Επιχειρήσεις άλλων κρατών-μελών: Μπορούν να απαλλάσσονται από ΦΠΑ σε συναλλαγές προς Ελλάδα, εφόσον ο τζίρος στην ΕΕ ≤ 100.000 ευρώ και ο τζίρος στην Ελλάδα ≤ 10.000 ευρώ ετησίως.

Εξαιρέσεις και περιορισμοί

• Δεν εφαρμόζεται σε: ευκαιριακές παραδόσεις ακινήτων (άρθρο 8 Κώδικα ΦΠΑ), παραδόσεις καινούργιων μεταφορικών μέσων σε άλλο κράτος-μέλος.
• Επιχειρήσεις εκτός ΕΕ δεν μπορούν να ενταχθούν, ακόμα και αν έχουν μόνιμη εγκατάσταση σε κράτος-μέλος.
• Η απαλλαγή χάνεται (αναδρομικά σε ορισμένες περιπτώσεις) αν υπερβεί ο τζίρος τα όρια: Σε υπέρβαση 100.000 ευρώ στην ΕΕ, χάνεται η διασυνοριακή απαλλαγή σε όλα τα κράτη εκτός Ελλάδας (εγχώριο όριο 10.000 ευρώ διατηρείται). Σε υπέρβαση εθνικού ορίου σε συγκεκριμένο κράτος, χάνεται μόνο εκεί.

Διαδικασία 

Η ένταξη είναι προαιρετική και γίνεται μέσω αίτησης στο κράτος εγκατάστασης, που διαβιβάζεται ηλεκτρονικά. Στην Ελλάδα, αρμόδιο είναι το Αυτοτελές Τμήμα Η΄ «Ειδικού Καθεστώτος Μικρών Επιχειρήσεων» του ΚΕ.ΦΟ.Δ.Ε. Αττικής, ως σημείο επαφής με άλλες χώρες και επιχειρήσεις.

Η ΑΑΔΕ παρέχει αναλυτικό οδηγό ερωτήσεων-απαντήσεων για διευκρινίσεις σχετικά με έδρα, εγκατάσταση, υπέρβαση ορίων και παύση καθεστώτος.

Οι οδηγίες της ΑΑΔΕ

Το νέο ειδικό καθεστώς απαλλαγής από το ΦΠΑ για τις μικρές επιχειρήσεις παρουσιάζει η ΑΑΔΕ με έναν οδηγό ερωτήσεων – απαντήσεων.

• Ποια είναι η βασική λειτουργία του ειδικού καθεστώτος ΜΜΕ;

Μια επιχείρηση μπορεί, εφόσον το επιθυμεί και πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις, να ενταχθεί στο καθεστώς ΜΜΕ και να μην επιβάλλει ΦΠΑ στις παραδόσεις αγαθών και τις παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιεί είτε σε άλλες επιχειρήσεις είτε σε τελικούς καταναλωτές. Η εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος ΜΜΕ συνεπάγεται ορισμένες διοικητικές απλουστεύσεις για τις ΜΜΕ που εντάσσονται προαιρετικά σε αυτό (π.χ. μη υποβολή δήλωσης ΦΠΑ, έκδοση απλουστευμένων τιμολογίων), δεν παρέχει, ωστόσο, δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ με τον οποίο επιβαρύνονται οι δαπάνες/αγορές των εν λόγω επιχειρήσεων.

• Ποιο θεωρείται κράτος μέλος εγκατάστασης;

Κράτος μέλος εγκατάστασης μιας μικρής επιχείρησης θεωρείται το κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται η έδρα της οικονομικής της δραστηριότητας, δηλαδή ο τόπος όπου ασκούνται τα καθήκοντα της κεντρικής διοίκησης. Στην περίπτωση φυσικού προσώπου, ως κράτος μέλος εγκατάστασης θεωρείται το κράτος μέλος στο οποίο το πρόσωπο έχει τη μόνιμη κατοικία του.

• Μπορεί μια επιχείρηση που είναι εγκατεστημένη σε κράτος εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εφαρμόσει το ειδικό καθεστώς ΜΜΕ;

Όχι. Οι επιχειρήσεις που έχουν την έδρα τους σε κράτος εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν δύνανται να εφαρμόσουν το καθεστώς ΜΜΕ, ακόμη και αν διαθέτουν μόνιμη εγκατάσταση σε κάποιο κράτος μέλος. Για παράδειγμα, επιχείρηση με έδρα στην Τουρκία που διατηρεί υποκατάστημα στην Ελλάδα δεν μπορεί να επωφεληθεί του ειδικού καθεστώτος ΜΜΕ.

• Πότε μια επιχείρηση θεωρείται εγκατεστημένη στο εσωτερικό της χώρας για τους σκοπούς του ειδικού καθεστώτος των ΜΜΕ;

Μια μικρή επιχείρηση θεωρείται εγκατεστημένη στο εσωτερικό της χώρας όταν έχει την έδρα της οικονομικής της δραστηριότητας στην Ελλάδα. Αντίθετα, μια επιχείρηση που διαθέτει στην Ελλάδα μόνιμη εγκατάσταση (όπως π.χ. υποκατάστημα) δεν θεωρείται εγκατεστημένη στο εσωτερικό της χώρας. Επισημαίνεται ότι η απόδοση σε αλλοδαπή επιχείρηση ΑΦΜ/ΦΠΑ στη χώρα μας, είτε μέσω ορισμού φορολογικού αντιπροσώπου είτε απευθείας, δεν την καθιστά εγκατεστημένη στο εσωτερικό της χώρας.

• Πότε μια μικρή επιχείρηση θεωρείται εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος;

Μια μικρή επιχείρηση θεωρείται εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος όταν έχει την έδρα της οικονομικής της δραστηριότητας σε αυτό.

• Ποιο θεωρείται κράτος μέλος απαλλαγής;

Κράτος μέλος απαλλαγής θεωρείται το κράτος μέλος στο οποίο η επιχείρηση επιλέγει να κάνει χρήση του ειδικού καθεστώτος. Κάθε επιχείρηση μπορεί να κάνει χρήση του καθεστώτος σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη απαλλαγής.

• Ποια θεωρείται μικρή επιχείρηση;

Μικρή επιχείρηση θεωρείται οποιοδήποτε πρόσωπο που είναι υποκείμενο στον ΦΠΑ, ανεξάρτητα από τη νομική του μορφή (ελεύθεροι επαγγελματίες, νεοφυείς επιχειρήσεις, ανώνυμες εταιρείες, φυσικά πρόσωπα που ασκούν οικονομική δραστηριότητα κ.λπ.), και του οποίου ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ (διασυνοριακό καθεστώς ΜΜΕ) ή το εθνικό όριο του κράτους μέλους εγκατάστασης (εγχώριο καθεστώς ΜΜΕ). Για την Ελλάδα, το εθνικό όριο έχει οριστεί στις 10.000 ευρώ.

• Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στο καθεστώς ΜΜΕ;

Διακρίνονται οι εξής περιπτώσεις:

α) Εγχώριο καθεστώς Οι εγκατεστημένες στο εσωτερικό της χώρας επιχειρήσεις των οποίων ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας δεν υπερβαίνει, κατά το τρέχον ή το προηγούμενο φορολογικό έτος, τις 10.000 ευρώ.

β) Διασυνοριακό καθεστώς i. Οι εγκατεστημένες στο εσωτερικό της χώρας επιχειρήσεις που επιθυμούν να εφαρμόσουν το ειδικό καθεστώς για τις συναλλαγές τους σε άλλα κράτη μέλη, εφόσον ο κύκλος εργασιών στην Ένωση, τόσο κατά το τρέχον όσο και κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος, δεν υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ και με την επιφύλαξη της τήρησης των εθνικών ορίων που έχουν θέσει τα άλλα κράτη μέλη.

ii. Οι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη επιχειρήσεις που επιθυμούν να εφαρμόσουν το ειδικό καθεστώς στο εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο κύκλος εργασιών στην Ένωση, τόσο κατά το τρέχον όσο και κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος, δεν υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ και ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας δεν υπερβαίνει, κατά το τρέχον ή το προηγούμενο φορολογικό έτος, τις 10.000 ευρώ.

Το καθεστώς ΜΜΕ εφαρμόζεται σε όλες τις πράξεις που διενεργεί ο υποκείμενος και που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΦΠΑ;
Όχι. Από την εφαρμογή του καθεστώτος ΜΜΕ εξαιρούνται οι ακόλουθες πράξεις: – παραδόσεις ακινήτων του άρθρου 8 του Κώδικα ΦΠΑ που πραγματοποιούνται ευκαιριακά, – παραδόσεις καινούργιων μεταφορικών μέσων που αποστέλλονται σε άλλο κράτος μέλος, σύμφωνα με την υποπερίπτωση βα) της περίπτωσης β) της παραγράφου 1 του άρθρου 33 του Κώδικα ΦΠΑ.

Ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης περιλαμβάνει και τον κύκλο εργασιών στο εσωτερικό της χώρας;
Ναι. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης είναι το άθροισμα των ετήσιων κύκλων εργασιών και στα 27 κράτη μέλη, ανεξάρτητα από το αν η ΜΜΕ εφαρμόζει την απαλλαγή σε όλα ή σε κάποια από αυτά.

• Τι συμβαίνει όταν ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ;

Σε περίπτωση υπέρβασης του ετήσιου ορίου κύκλου εργασιών εντός της Ένωσης, η μικρή επιχείρηση δεν μπορεί να εφαρμόσει τη διασυνοριακή απαλλαγή από τον ΦΠΑ σε κανένα άλλο κράτος μέλος, εκτός από την Ελλάδα. Εφόσον εφαρμόζει και το εγχώριο καθεστώς ΜΜΕ, μπορεί να συνεχίσει να το εφαρμόζει υπό την προϋπόθεση ότι ο ετήσιος κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας δεν υπερβαίνει το εθνικό όριο των 10.000 ευρώ.

• Ποιος είναι ο αντίκτυπος της υπέρβασης του ετήσιου ορίου κύκλου εργασιών που έχει θεσπίσει ένα κράτος μέλος απαλλαγής;

Σε περίπτωση υπέρβασης του εθνικού ορίου σε ένα κράτος μέλος, η ΜΜΕ δεν μπορεί να εφαρμόσει το διασυνοριακό καθεστώς ΜΜΕ στο συγκεκριμένο κράτος, μπορεί όμως να συνεχίσει να το εφαρμόζει στα υπόλοιπα κράτη μέλη στα οποία δεν σημειώνεται υπέρβαση των εθνικών ορίων, υπό την προϋπόθεση ότι ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης δεν έχει υπερβεί το όριο των 100.000 ευρώ.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News