Χρήστος Στρέπκος: «Στον Σιωπηλό Μάκβεθ όλοι χειραγωγούν και όλοι χειραγωγούνται» – «Ένα noir του σανιδιού»

Ο «Σιωπηλός Μάκβεθ» ξεκινά από τον Σαίξπηρ, αλλά δεν μένει σε μια κινηματογραφική μεταφορά του μύθου. Η πρώτη μικρού μήκους ταινία του Χρήστου Στρέπκου μεταφέρει την εξουσία, τη φιλοδοξία, την επιθυμία και τη χειραγώγηση μέσα στον χώρο της πρόβας, εκεί όπου οι ρόλοι δεν μένουν πάντα πάνω στη σκηνή και οι σχέσεις δύναμης μπορούν να γίνουν πιο σκοτεινές από το ίδιο το έργο.

Η ταινία, παραγωγή της Karan Creative Media και της Α.Μ.Κ.Ε. Μηχανή Τέχνης, ολοκλήρωσε τα γυρίσματά της στην Πάτρα, με την υποστήριξη του Film Office Western Greece. Το Θέατρο Λιθογραφείον, το Μικρό Καφέ, το εργοστάσιο Λαδόπουλου και το Σκαγιοπούλειο δεν λειτουργούν απλώς ως φόντο. Δίνουν στην ιστορία μια Πάτρα με μνήμη, φθορά και υπόγεια ένταση, μακριά από την αναγνωρίσιμη εικόνα της καρτ ποστάλ.

Στον πυρήνα της υπόθεσης βρίσκεται ένας καταξιωμένος σκηνοθέτης θεάτρου, ο οποίος βλέπει τον έλεγχο του κόσμου του να απειλείται από την άφιξη μιας νεαρής, φιλόδοξης ηθοποιού. Η έλξη ανάμεσά τους μετατρέπεται σταδιακά σε αγώνα κυριαρχίας, ενώ ο παραγωγός της παράστασης μπαίνει και αυτός σε ένα παιχνίδι επιρροής, χρήματος και εξάρτησης. Όσο οι πρόβες του «Μάκβεθ» προχωρούν, τα όρια ανάμεσα στη σκηνή και την πραγματικότητα θολώνουν.

Διαβάστε επίσης: Ολοκληρώθηκαν τα γυρίσματα του «Σιωπηλού Μάκβεθ» (Silent Macbeth), το εγχείρημα που γεννήθηκε στην Πάτρα

Ο Χρήστος Στρέπκος, που υπογράφει τη σκηνοθεσία και συνυπογράφει το σενάριο με τον Κώστα Νταλιάνη, συμμετέχει και ως ηθοποιός, δίπλα στη Βιργινία Κοσμάτου και τον Φάνη Δίπλα. Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά για τη μετάβαση από το θέατρο στην κάμερα, για τον φόβο του δημιουργού όταν το έργο αρχίζει να του ξεφεύγει, για την Πάτρα που ήθελε να κινηματογραφήσει και για τη χειραγώγηση ως κεντρική ανησυχία της ταινίας.

Ο ίδιος περιγράφει τον «Σιωπηλό Μάκβεθ» ως ένα «noir του σανιδιού». Και αυτή ίσως είναι η πιο ακριβής είσοδος στον κόσμο της ταινίας: σκοτεινά δωμάτια, εγκαταλελειμμένα βιομηχανικά κτίρια, δημιουργοί που παλεύουν για έλεγχο, άνθρωποι που χειραγωγούν και χειραγωγούνται, φόνοι χωρίς αίμα, αλλά με κοινωνικό και προσωπικό κόστος.

Ο «Σιωπηλός Μάκβεθ» είναι η πρώτη σας μικρού μήκους ταινία. Ποια ανάγκη σάς έσπρωξε να περάσετε από τη σκηνή στην κάμερα;

Η ίδια ανάγκη που με σπρώχνει και στο θέατρο: να πω την αλήθεια μου σαν δημιουργός. Η διαφορά είναι η ευθύνη. Στο θέατρο όλα τελειώνουν μετά την παράσταση — με τον καιρό μπορείς να ξεχάσεις αυτά που «είπες». Στον κινηματογράφο τίποτα δεν ξεχνιέται. Όλα καταγράφονται και μένουν.

Στην ταινία υπάρχει ένας σκηνοθέτης που χάνει τον έλεγχο της διαδικασίας. Υπάρχει κάτι τρομακτικό για έναν δημιουργό στη στιγμή που το έργο του αρχίζει να του ξεφεύγει;

Σαφώς. Κάποιοι αφιερώνουν τη ζωή τους για να φτιάξουν φανταστικές πραγματικότητες που μένουν πιο πολύ από τα ίδια τα ιστορικά πρόσωπα – η Ιλιάδα, η Οδύσσεια, η Ορέστεια, η Μαχαμπαράτα το αποδεικνύουν αιώνες τώρα. Ο δημιουργός βάζει τάξη στο χάος της πραγματικότητας. Χάνω τον έλεγχο σημαίνει επιστροφή στο χάος — και τέλος κάθε δημιουργίας.

Ο Μάκβεθ είναι ένα έργο για την εξουσία, αλλά η δική σας ιστορία τοποθετεί την εξουσία μέσα στην πρόβα. Είναι ο καλλιτεχνικός χώρος πιο ευάλωτος σε παιχνίδια κυριαρχίας επειδή όλα μοιάζουν «δημιουργία»;

Είναι πιο ευάλωτος γιατί είναι ένας χώρος όπου δύσκολα κάποιος επιβιώνει επαγγελματικά. Όπου υπάρχει πενία, οι άνθρωποι κάνουν μεγάλες υποχωρήσεις. Δεν είναι όλοι οι καλλιτέχνες μεγαλοφυΐες — και ακόμα και γι’ αυτούς η οικονομική επιβίωση δεν είναι εύκολη υπόθεση. Όταν η ανάγκη είναι μεγάλη, η εξουσία βρίσκει πάντα έδαφος να πατήσει — και το «δημιουργικό» πρόσχημα την κάνει πιο εύκολη να περάσει απαρατήρητη.

Γιατί επιλέξατε ένα neo-noir σύμπαν για μια ιστορία που ξεκινά από τον Σαίξπηρ; Τι σας έδωσε το σκοτάδι που δεν θα σας έδινε ένας πιο ρεαλιστικός τρόπος αφήγησης;

Τα πάντα υπάρχουν στον Σαίξπηρ. Το noir δεν εμφανίστηκε από το πουθενά — υπάρχει άφθονο στον Σαίξπηρ, στον Μάρλοου, στον Τζον Φορντ. Η Λαίδη Μάκβεθ είναι πιο femme fatale από τη «Γυναίκα της Σανγκάης» του Όρσον Γουέλς.
Έφτιαξα ένα noir για τον κόσμο που γνωρίζω καλά και αγαπώ. Υπάρχουν όλα τα συστατικά: σκοτεινά δωμάτια και εγκαταλελειμμένα βιομηχανικά κτίρια, παραγωγοί που ξεπλένουν χρήμα στο θέατρο, η femme fatale, και χαρακτήρες σηκώνουν το ανάστημά τους αδιαφορώντας για την καταστροφή τους. Θα με ρωτήσετε: φόνοι υπάρχουν; Υπάρχουν — αλλά χωρίς αίμα. Θεατρικοί, άρα συμβολικοί. Με όλα τα κίνητρά τους όμως, και με έναν κοινωνικό θάνατο στο τέλος. Ο «Σιωπηλός Μάκμπεθ» είναι ένα noir του «σανιδιού».

Η Πάτρα στην ταινία περνά από το Λιθογραφείον, το Μικρό Καφέ, τη Λαδόπουλου, το Σκαγιοπούλειο. Τι είδους Πάτρα θέλατε να κινηματογραφήσετε; Την αναγνωρίσιμη ή την υπόγεια;

Την «δικιά» μου. Όχι αυτή των καρτ ποστάλ.

Το εργοστάσιο Λαδόπουλου και το Σκαγιοπούλειο είναι χώροι με μνήμη, φθορά, βάρος. Πόσο επηρέασαν το βλέμμα σας πάνω στους ήρωες;.

Σίγουρα. Ακόμα και αν θελήσει κάποιος να το αρνηθεί ο κάθε χώρος που έχει μια ιστορία, έχει πάνω του το αποτύπωμα των ανθρώπων που έζησαν σε αυτόν. Είμαστε όλοι και όλες, ένας κρίκος της αλυσίδας των ζωντανών, τα αποτυπώματα τους είναι αυτό που μας ενώνει με το παρελθόν πριν περάσουμε και εμείς στο παρελθόν. Είναι το όπλο μας απέναντι στο χρόνο που τα διαλύει όλα, ακόμα και αυτό που βαφτίζουμε αιώνιο.

Συμμετέχετε και ως ηθοποιός στην ταινία. Υπήρξαν στιγμές που ο σκηνοθέτης μέσα σας συγκρούστηκε με τον ηθοποιό;

Ευτυχώς όχι. Το σενάριο ξεκίνησε από μια ιδέα του Κώστα Νταλιάνη και, όσο το δουλεύαμε μαζί, είχα στο μυαλό μου μόνο ότι θα υποδυθώ τον συγκεκριμένο ρόλο. Εξάλλου, αρχικά είχαμε συμφωνήσει να σκηνοθετήσει άλλος την ταινία. Όταν έκρινα πως έπρεπε τελικά να αναλάβω εγώ τη σκηνοθεσία, είχα ήδη δουλέψει τον ρόλο μου μέσα από την ίδια τη διαδικασία της γραφής.
Στα γυρίσματα είχα την τύχη να συνεργαστώ με δύο εξαιρετικούς ηθοποιούς, τον Φάνη Δίπλα και τη Βιργινία Κοσμάτου, ενώ η δουλειά του διευθυντή φωτογραφίας, Γιάννη Ζαχαρόπουλου, ήταν καθοριστική. Είχαμε προετοιμαστεί τόσο καλά, ώστε την ώρα του γυρίσματος μπορούσα να είμαι απλώς ηθοποιός.

Τι φοβηθήκατε περισσότερο στα γυρίσματα: το αισθητικό ρίσκο, την παραγωγική δυσκολία ή το να μη φτάσει στην οθόνη η ένταση που είχατε στο μυαλό σας;

Όλα. Αλλά ο φόβος αντιμετωπίζεται σε αυτήν την δουλειά, με δουλειά!

Αν ο «Σιωπηλός Μάκβεθ» γεννήθηκε από μια ανησυχία, ποια ήταν αυτή;

Η χειραγώγηση. Στην ταινία ένας θεατρικός παραγωγός χειραγωγεί έναν σκηνοθέτη μέσω της χρηματοδότησης, ένας σκηνοθέτης μια άπειρη ηθοποιό δίνοντάς της τον πρωταγωνιστικό ρόλο και μια φιλόδοξη ηθοποιός χειραγωγεί τον σκηνοθέτη μέσα από τον έρωτα που του εμπνέει. Όλοι χειραγωγούν και όλοι χειραγωγούνται.

Δεν πιστεύω όμως πως αυτό αφορά μόνο τον χώρο της τέχνης. Σήμερα οι αλγόριθμοι επηρεάζουν την ενημέρωσή μας, τις επιλογές μας, ακόμη και την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Αναρωτιέμαι αν μπορεί να υπάρξει μια κοινωνία χωρίς χειραγώγηση. Αν υπάρξει ποτέ, ίσως να είναι η πρώτη πραγματικά δημοκρατική κοινωνία.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News