Μαρία Διδάχου: «Τα ανθρώπινα πάθη είναι ο κήπος της γραφής μου»
Η Μαρία Διδάχου μιλά στην «Π» για την εσωτερική της ανάγκη για έκφραση, τη συνάντηση και κάπου την ταύτισή της με τα πρόσωπα του βιβλίου, το μυστήριο της διττής φύσης του ανθρώπου.
Την πύλη της ποίησης διαβαίνει με τη συλλογή της «Πρόσωπα & Προσωπεία», επιχειρώντας μια καταβύθιση στην ψυχή μορφών του παρελθόντος, ώστε να αποκαλυφθεί η αλήθεια πίσω από τους ρόλους τους
Η Μαρία Διδάχου μιλά στην «Π» για την εσωτερική της ανάγκη για έκφραση, τη συνάντηση και κάπου την ταύτισή της με τα πρόσωπα του βιβλίου, το μυστήριο της διττής φύσης του ανθρώπου.
-Σε παλαιότερη συνέντευξή μας για το τέταρτο πεζογραφικό σας έργο, είχατε πει «Νιώθω την ποίηση να ξεπετάγεται από μέσα μου σαν ρίζα και να με ανθίζει παντού. Ας ελπίσουμε ότι θα με οδηγήσει κάπου αυτό…». Και να που οδήγησε στην ποιητική σας συλλογή «Πρόσωπα & Προσωπεία». Πώς βιώνετε αυτή τη μετάβαση από την πεζογραφία στην ποίηση;
Η ποίηση ήταν πάντα στο δισάκι μου. Καθετί που αντικρίζω, μεταλλάσσεται αυτόματα μέσα μου σε σύμβολο.
Αναπόφευκτα, ένα σπασμένο κοχύλι σε μιαν ερημική παραλία μεταμορφώνεται σε ποίημα το βράδυ που θα γυρίσω σπίτι. Τα μυθιστορήματά μου υπήρξαν κουκούλια αυτής της συλλογής. Με τη μουσικότητα και τον ρυθμό της γλώσσας τους, με τις μεταφορές και τους συμβολισμούς τους, με οδήγησαν στα «Πρόσωπα και προσωπεία». Και δεν αντιστάθηκα. Πώς να αντισταθείς, όταν ανθίζει η ρίζα σου κι ευωδιάζει ο καρπός της σκέψης;
-Στο βιβλίο σας καταθέτετε εξομολογήσεις Προσώπων του παρελθόντος -από τον Αδάμ και την Εύα έως ήρωες της μυθολογίας και της Ελληνικής Επανάστασης αλλά και εκπροσώπους των γραμμάτων και των τεχνών. Πώς γεννήθηκε η ιδέα και γιατί επιλέξατε να δώσετε φωνή στις συγκεκριμένες μορφές;
Οταν γράφω, δεν ξεκινάω από κάποια ιδέα. Ολα ξεκινούν από μια λέξη, η οποία υπαγορεύεται από κάποια βαθιά μου ανάγκη να εκφραστώ. Αυτή η λέξη, η αρχή του νήματος, ανοίγει την πύλη του μυαλού μου και ξεκινάει η περιπέτεια της γραφής. Ολα μου τα έργα έτσι ξεκίνησαν. Μια λέξη που ταίριαξε με τον ψυχισμό μου εκείνη τη στιγμή.
Τα πρόσωπα αυτά δεν είναι τυχαία. Τα έχω όλα κουβαλήσει μέσα μου εδώ και χρόνια, μέσα από πολλά διαβάσματα.
Οι αλήθειές τους με συνάντησαν. Κι έγινα η φωνή τους.
Αυτή η σύμπραξη, η λυτρωτική, γέννησε αυτή τη συλλογή.
-Προσωπεία η δεύτερη λέξη του τίτλου. Τι σας οδήγησε να εξερευνήσετε αυτή τη διττή φύση του ανθρώπου;
Ηταν και είναι μεγάλη πρόκληση για μένα η ανθρώπινη φύση και την παρατηρώ από παιδί. Και όσο με εξουθενώνει η παρατήρησή της, άλλο τόσο με αιχμαλωτίζει με την πολυπλοκότητά της! Η διττή φύση του ανθρώπου είναι μέγα μυστήριο. Αλυτο. Και αυτή η αδυναμία να βρεθεί μια εξήγηση, με έλκει, με προκαλεί. Αυτό το ανεξερεύνητο, με κρατάει δέσμιά του.
-Ανάμεσα στις γνωστές προσωπικότητες εμφανίζονται ο Λωτοφάγος και ο Εραστής. Τι συμβολίζουν οι δύο αυτοί χαρακτήρες;
Χαίρομαι που με ρωτάτε γι’ αυτά τα δύο ποιήματα.
Και τα δύο με αγγίζουν ιδιαίτερα.
Ο Λωτοφάγος μιλάει για μια μνήμη που δεν μπορεί να αποφύγει και ο λωτός δεν του χρησιμεύει σε τίποτα πια.
Με συναντώ σε αυτή του την ανάγκη να ξεριζώσει το δέντρο με τους καρπούς της λήθης. Γιατί κι εγώ έχω καθοριστεί από μνήμες. Νομίζω μάλιστα ότι μερικές φορές αυτή είναι τελικά η πιο καίρια κλίση μου στη ζωή,
να θυμάμαι.
Ο Εραστής είναι η αντανάκλαση του Ερωτα μέσα μου.
Πώς αντιλαμβάνομαι την απόλυτη παράδοση. Το σμίξιμο των ψυχισμών, πριν από εκείνο των σωμάτων. Αυτή η συμπόρευση, η σύμπνοια σκέψεων και προθέσεων, αυτή η αίσθηση ότι χαρίζεσαι στον άλλον και όσο του χαρίζεσαι, τόσο ξεχειλίζει περίσσευμα πλούσιο. Το δισάκι μου, γεμάτο μνήμες φορτωμένο, μνήμες αγαπημένες, που με χαρά θα κουβαλήσω στην άλλη όχθη. Και το σμίξιμο ψυχών; Το έχω βιώσει κι αυτό. Μία φορά. Κι ήταν για πάντα.
Βλέπετε, λοιπόν, αυτά τα ποιήματα δεν έχουν γραφτεί τυχαία. Δεν είναι απλώς η ιστορική έρευνα για τις ζωές των προσώπων. Είναι η ίδια τους η ύπαρξη και πώς αυτή αποτυπώθηκε πάνω στο δικό μου βίωμα.
-Μέσα από την ενδοσκόπηση που επιχειρούν τα Πρόσωπα της συλλογής σας αναδύονται τα ανθρώπινα πάθη. Τι θελήσατε να ψιθυρίσετε στον αναγνώστη, φωτίζοντάς τα;
Τα ανθρώπινα πάθη ήταν πάντα ο κήπος της γραφής μου.
Εκεί καλλιεργώ τις λέξεις μου. Εκεί βρίσκω χρώματα, αρώματα, αγριόχορτα, αγκαθάκια, ζιζάνια και περικοκλάδες… Ολα δεκτά στην ανθρώπινη φύση.
Γιατί όλα αυτά, τα οξύμωρα, τα μη συμβατά, τα αντιφατικά
καθορίζουν τη σφραγίδα μας στον κόσμο. Τα πάθη των ανθρώπων είναι η μαγιά της δημιουργίας.
Ο αναγνώστης μου αυτό περιμένω να αντιληφθεί.
Και κάπως έτσι να μπει σε διαδικασία να διαχειριστεί τα δικά του πάθη. Η διαχείριση είναι που χαράσσει τις πορείες μας. Εκεί κρίνονται όλα.
-Ενόσω γράφατε, είδατε κάποιο από τα Πρόσωπα να γίνεται δικός σας καθρέφτης;
Ναι. Για την ακρίβεια, δύο πρόσωπα. Αναμφισβήτητα η Φρίντα Κάλο. Αυτός ο πόνος, ο μετουσιωμένος. Αυτή η οδύνη, η ανασκαπτική. Αυτή η εναγώνια υπομονή, η ιερή. Εχω στο σπίτι μου καμβάδες με τα πιο σκληρά της έργα, γιατί ο πόνος έμελλε να υπάρξει το πιο αιχμηρό εργαλείο μου στο σμίλευμα της ζωής μου. Επειτα, η Υπατία. Η αγαπημένη μου Υπατία. Η αστρονόμος, η μαθηματικός, η φιλόσοφος. Σύμβολο της γνώσης, της ελεύθερης σκέψης, της παιδείας και της καλλιέργειας. Με αναγνωρίζω στο θάρρος της να υπάρχει μέσα σε έναν κόσμο που δεν άντεχε τη διαφορετικότητά της. Να υπάρχει μέσα και πέρα από αυτόν.
-Στην εποχή μας, όπου δίνεται μεγάλη σημασία στη δημόσια εικόνα, τα προσωπεία κρύβουν τα αληθινά πρόσωπα. Ποιες οι σκέψεις σας γι’ αυτή την τάση της σύγχρονης κοινωνίας;
Φοβάμαι πως αυτό που περιγράφετε δεν είναι ίδιον της εποχής μας μόνο. Ο κόσμος ήταν πάντα ίδιος. Κι οι άνθρωποι που τον κατοικούν, πάντα θα βιώνουν την ψευδαίσθηση ότι χτίζουν έναν καινούργιο κόσμο. Κι όμως, αλλάζουν ελάχιστα μέσα στους αιώνες. Ο χρόνος που τρέχει μέσα μας μάς καθιστά αδύναμους να αντιληφθούμε ότι ο κόσμος και τα πάθη του δεν έχουν ηλικία. Τα Πρόσωπα και τα προσωπεία υπήρχαν και θα υπάρχουν πάντα.
Και το δικό μου λιθαράκι μ’ αυτήν τη συλλογή είναι ότι δεν είναι καθόλου τελικά ανάγκη να τα διαχωρίσουμε απόλυτα. Είναι τόσο συνυφασμένα από τη φύση τους. Συγκοινωνούντα δοχεία…
Η προσωπικότητά μας καθορίζεται εν τέλει και από τις δύο αυτές πραγματικότητες. Αλλωστε, για σκεφτείτε, τι θα ήταν το Φεγγάρι χωρίς τη σκοτεινή του πλευρά, την αφώτιστη; Θα μας είχε εμπνεύσει άραγε ποτέ; Θα μας είχε προκαλέσει να το εξερευνήσουμε;
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
