Γρίπη: Γιατί κάποιοι δεν αρρωσταίνουν σχεδόν ποτέ; Το μυστικό στη μύτη και τα γονίδια
Τι αποκαλύπτουν νέες επιστημονικές έρευνες για τους ανθρώπους που αποφεύγουν τα συμπτώματα, πώς λειτουργεί η πρώτη άμυνα του οργανισμού και ποιες προοπτικές ανοίγουν για τα εμβόλια
Σχεδόν όλοι γνωρίζουμε κάποιον που, ακόμη κι όταν οι γύρω του υποφέρουν από πυρετό, βήχα και εξάντληση, μοιάζει να περνά κάθε χειμώνα χωρίς να αρρωσταίνει. Είναι απλώς τυχερός ή διαθέτει κάποια ιδιαίτερη φυσική προστασία απέναντι στη γρίπη;
Η επιστήμη αρχίζει να δίνει πιο συγκεκριμένες απαντήσεις. Νέες έρευνες δείχνουν ότι οι διαφορές ανάμεσα στους ανθρώπους δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από την ηλικία, τη γενική κατάσταση της υγείας ή την προηγούμενη έκθεσή τους στον ιό. Ρόλο φαίνεται να παίζουν τα γονίδια, η ταχύτητα και ο τρόπος αντίδρασης του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά και μια ιδιαίτερη γραμμή άμυνας που βρίσκεται μέσα στη μύτη.
Το εντυπωσιακό είναι ότι δύο άνθρωποι μπορεί να εκτεθούν στον ίδιο ιό, αλλά να παρουσιάσουν εντελώς διαφορετική εικόνα. Ο ένας να αρρωστήσει με πυρετό και έντονα συμπτώματα, ενώ ο άλλος να μολυνθεί χωρίς να αντιληφθεί ότι έχει προσβληθεί από γρίπη.
Αυτό δεν σημαίνει πως υπάρχουν άνθρωποι που είναι απολύτως άτρωτοι. Σημαίνει, όμως, ότι ο οργανισμός δεν αντιδρά με τον ίδιο τρόπο σε όλους.
Το πείραμα με τους 27 εθελοντές
Ερευνητές του Imperial College του Λονδίνου επιχείρησαν να κατανοήσουν τι συμβαίνει τις πρώτες ώρες μετά την είσοδο του ιού στον οργανισμό.
Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine, συμμετείχαν 27 υγιείς εθελοντές, οι οποίοι εκτέθηκαν σε ελεγχόμενες συνθήκες στην ίδια δόση ιού γρίπης Α(H3N2), υπό στενή ιατρική παρακολούθηση.
Από τους συμμετέχοντες, οι 22 μολύνθηκαν. Οι 18 εμφάνισαν ήπια έως μέτρια συμπτώματα, ενώ τέσσερις παρέμειναν ασυμπτωματικοί. Στους υπόλοιπους πέντε δεν τεκμηριώθηκε λοίμωξη.
Αναλύοντας δείγματα αίματος και υλικό από τη μύτη των εθελοντών, οι επιστήμονες διαπίστωσαν μια ενδιαφέρουσα διαφορά: όσοι εμφάνισαν συμπτώματα παρουσίασαν ταχύτερη και εντονότερη ενεργοποίηση της αρχικής ανοσολογικής τους απόκρισης.
Αυτή η έντονη αντίδραση συνέβαλε στην αντιμετώπιση του ιού, αλλά συνδεόταν παράλληλα με μεγαλύτερη φλεγμονή και περισσότερα συμπτώματα.
Με άλλα λόγια, το να εκδηλώνει κάποιος πυρετό και έντονη αδιαθεσία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει ασθενέστερο ανοσοποιητικό σύστημα. Ορισμένες φορές, τα συμπτώματα αποτελούν αποτέλεσμα της ίδιας της προσπάθειας του οργανισμού να αντιμετωπίσει τη λοίμωξη.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη ήταν μικρή και χρειάζονται περισσότερα δεδομένα για να εξηγηθούν πλήρως οι διαφορές αυτές.
Η κρυφή ασπίδα που βρίσκεται μέσα στη μύτη
Μια δεύτερη έρευνα, από το Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ στη Σουηδία, έστρεψε την προσοχή στο σημείο από το οποίο ο ιός της γρίπης εισέρχεται συνήθως στον οργανισμό: τη μύτη.
Οι επιστήμονες εντόπισαν ειδικά κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που παραμένουν στον ρινικό ιστό μετά από προηγούμενη λοίμωξη και μπορούν να ενεργοποιηθούν ξανά όταν εμφανιστεί ο ιός.
Πρόκειται για κύτταρα ανοσολογικής μνήμης, τα οποία αναγνωρίζουν τον εισβολέα και βοηθούν το ανοσοποιητικό να αντιδράσει γρηγορότερα.
Στα πειράματα με ποντίκια, τα συγκεκριμένα κύτταρα περιόρισαν τον πολλαπλασιασμό του ιού και τις βλάβες στον ρινικό ιστό. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης την παρουσία αντίστοιχων κυττάρων στη μύτη υγιών ενηλίκων.
Το εύρημα δημιουργεί την προοπτική μιας πιο αποτελεσματικής προστασίας από τη γρίπη, η οποία θα δρα ήδη από το σημείο εισόδου του ιού.
Πάντως, η παρουσία αυτών των κυττάρων δεν εξασφαλίζει απόλυτη προστασία και η αποτελεσματικότητά τους στους ανθρώπους χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Πόσο σημαντικά είναι τα γονίδια;
Οι επιστήμονες εξετάζουν επίσης κατά πόσον ορισμένες γενετικές διαφορές επηρεάζουν την ευαισθησία μας στη γρίπη.
Ένα από τα γονίδια που έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον των ερευνητών είναι το IFITM3. Το γονίδιο αυτό συνδέεται με την παραγωγή μιας πρωτεΐνης που βοηθά τα κύτταρα να περιορίζουν την είσοδο και την εξάπλωση ιών.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026 στο Communications Biology εξέτασε σχεδόν 2.900 παραλλαγές της συγκεκριμένης πρωτεΐνης και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν την αντιική της δράση.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ορισμένες μεταβολές μειώνουν την προστατευτική της ικανότητα, ενώ άλλες ενδέχεται να την ενισχύουν.
Τα ευρήματα βοηθούν στην κατανόηση της διαφορετικής ευαισθησίας των ανθρώπων απέναντι στον ιό, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι υπάρχει κάποιο μεμονωμένο γονίδιο που καθιστά έναν άνθρωπο άτρωτο στη γρίπη.
Η αντίσταση στις λοιμώξεις είναι πολύ πιο σύνθετη και επηρεάζεται από πολλούς βιολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Το εμβόλιο που θα στοχεύει στην πρώτη γραμμή άμυνας
Οι ανακαλύψεις για την ανοσία στη μύτη έχουν ιδιαίτερη σημασία για την ανάπτυξη νέων εμβολίων.
Τα συνηθισμένα ενέσιμα αντιγριπικά εμβόλια προκαλούν ανοσολογική απόκριση που συμβάλλει σημαντικά στην προστασία από τη σοβαρή νόσο και τις επιπλοκές της.
Ωστόσο, οι ερευνητές επιδιώκουν να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο την άμυνα στους βλεννογόνους της μύτης, ώστε ο ιός να αντιμετωπίζεται αποτελεσματικότερα πριν προλάβει να πολλαπλασιαστεί και να εξαπλωθεί.
Η χορήγηση αντιγριπικών εμβολίων από τη μύτη δεν είναι εντελώς καινούργια. Ρινικά εμβόλια χρησιμοποιούνται ήδη σε ορισμένες χώρες και για συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες.
Το ζητούμενο τώρα είναι να αναπτυχθούν εμβόλια που θα προσφέρουν ευρύτερη και πιο σταθερή προστασία απέναντι σε διαφορετικά στελέχη της γρίπης.
Παράλληλα, η τεχνολογία mRNA έχει αρχίσει να χρησιμοποιείται και στα αντιγριπικά εμβόλια. Τον Αύγουστο του 2026 εγκρίθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το πρώτο εμβόλιο αυτής της κατηγορίας για την εποχική γρίπη, το οποίο αφορά ενήλικες ηλικίας 50 ετών και άνω.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη είναι διαφορετική από την έρευνα για την ανοσία στη μύτη και δεν σημαίνει ότι έχει ήδη δημιουργηθεί ένα καθολικό εμβόλιο που προστατεύει από κάθε παραλλαγή του ιού.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον φετινό χειμώνα
Καθώς η νέα περίοδος της γρίπης πλησιάζει, οι επιστημονικές ανακαλύψεις αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αλλά δεν αλλάζουν ακόμη τις βασικές συστάσεις πρόληψης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, την περίοδο 2025–2026 στην Ελλάδα επικράτησε η γρίπη τύπου Α, με κυρίαρχο τον υπότυπο Α(H3). Η δραστηριότητα αυξήθηκε από τα τέλη Οκτωβρίου και κορυφώθηκε στο τέλος Δεκεμβρίου.
Για τη νέα περίοδο 2026–2027, ο οργανισμός επισημαίνει τη σημασία του έγκαιρου αντιγριπικού εμβολιασμού, ιδιαίτερα για τις ομάδες που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης και επιπλοκών.
Το γεγονός ότι κάποιος δεν θυμάται να έχει αρρωστήσει από γρίπη δεν αποτελεί απόδειξη φυσικής ανοσίας. Μπορεί να έχει περάσει τη λοίμωξη χωρίς εμφανή συμπτώματα, να έχει προστατευτεί από προηγούμενους εμβολιασμούς ή απλώς να μην έχει εκτεθεί σε αρκετή ποσότητα του ιού.
Η επιστήμη προσπαθεί πλέον να κατανοήσει γιατί ορισμένοι οργανισμοί αντιμετωπίζουν τη γρίπη πιο αποτελεσματικά από άλλους. Η απάντηση ενδέχεται να οδηγήσει σε καλύτερα εμβόλια και νέες μεθόδους πρόληψης. Μέχρι τότε, κανείς δεν μπορεί να θεωρεί ότι η γρίπη δεν τον αφορά.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
