Ισραήλ: Ποιος μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση μετά τις εκλογές – Τα διλήμματα Νετανιάχου και τα 4 σενάρια

Το πολιτικό αδιέξοδο στο Ισραήλ διαμορφώνει ένα σύνθετο σκηνικό για την επόμενη ημέρα των εκλογών, καθώς ο απερχόμενος πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου διατηρεί τη δυνατότητα παραμονής στην εξουσία, παρά το γεγονός ότι το στρατόπεδό του δεν φαίνεται να εξασφαλίζει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Η αδυναμία των πολιτικών αντιπάλων του να συμφωνήσουν σε ένα κοινό κυβερνητικό σχήμα περιπλέκει τις εξελίξεις και ενισχύει το ενδεχόμενο μιας νέας εκλογικής αναμέτρησης. Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα των εκλογών της Τρίτης 27 Οκτωβρίου, ούτε το μπλοκ του Νετανιάχου ούτε εκείνο του βασικού αντιπάλου του, Γκάντι Άιζενκοτ, συγκεντρώνει τις 61 έδρες που απαιτούνται για την πλειοψηφία στην Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο των 120 μελών.

Την ίδια ώρα, η ενισχυμένη παρουσία των αραβικών κομμάτων αλλάζει τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς. Οι έδρες τους θα μπορούσαν να συμβάλουν στη συγκρότηση κυβέρνησης από την αντιπολίτευση, ωστόσο οι περισσότερες πολιτικές δυνάμεις του στρατοπέδου Άιζενκοτ έχουν αποκλείσει τη συνεργασία μαζί τους.

Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, τέσσερα είναι τα βασικά σενάρια που διαμορφώνονται για την επόμενη ημέρα, από τον σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας έως την επιστροφή στις κάλπες.

1. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας με Νετανιάχου και Άιζενκοτ

Το πρώτο ενδεχόμενο αφορά τη συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας, με τη συμμετοχή του Νετανιάχου και του Γκάντι Άιζενκοτ. Μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική σταθερότητα, προσκρούει όμως στις βασικές προεκλογικές δεσμεύσεις του ηγέτη της αντιπολίτευσης.

Ο Άιζενκοτ είχε στηρίξει την προεκλογική του εκστρατεία στην ανάγκη απομάκρυνσης του Νετανιάχου από την πρωθυπουργία, παρουσιάζοντας το κόμμα του ως εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.

Το βράδυ των εκλογών, μάλιστα, κάλεσε τον απερχόμενο πρωθυπουργό να αποχωρήσει από την πολιτική ζωή, ασκώντας κριτική στην πολιτική αντιπαράθεση και στη διχαστική ρητορική.

Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου εμφανίστηκε να επιμένει στη διατήρηση της δεξιάς πολιτικής συμμαχίας του, ευχαριστώντας τους υφιστάμενους εταίρους του και ζητώντας τον σχηματισμό ισχυρής δεξιάς κυβέρνησης.

Μια πιθανή συμφωνία θα μπορούσε να προϋποθέτει την αποχώρηση των ακροδεξιών και υπερορθόδοξων κομμάτων από τον σημερινό συνασπισμό, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για συνεργασία με το κόμμα Yashar του Άιζενκοτ.

Ωστόσο, οι δημόσιες τοποθετήσεις των δύο πλευρών καθιστούν δύσκολη μια τέτοια εξέλιξη. Όπως επισημαίνει η ανάλυση του BBC, ενδεχόμενη νέα σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να ενισχύσει τις πιέσεις για πολιτική συνεννόηση, χωρίς να είναι βέβαιο ότι θα οδηγούσε σε συμφωνία.

2. Κυβέρνηση Άιζενκοτ με τη στήριξη των αραβικών κομμάτων

Το δεύτερο σενάριο προβλέπει τον σχηματισμό κυβέρνησης υπό τον Άιζενκοτ, με τη στήριξη των αραβικών κομμάτων. Πρόκειται για μια επιλογή που θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τις πολιτικές ισορροπίες στο Ισραήλ.

Τα αραβικά κόμματα εμφανίζονται ενισχυμένα, με τις προβλέψεις να τους αποδίδουν συνολικά έως και 19 έδρες, εξέλιξη που συνδέεται με την αυξημένη συμμετοχή των Αράβων πολιτών του Ισραήλ στις εκλογές.

Η συνεργασία τους με την αντιπολίτευση θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Ωστόσο, η προοπτική αυτή αντιμετωπίζει σοβαρά πολιτικά εμπόδια, καθώς ο Άιζενκοτ και τα περισσότερα εβραϊκά κόμματα του συνασπισμού του έχουν απορρίψει το ενδεχόμενο συμμετοχής αραβικών κομμάτων στην κυβέρνηση.

Η Ενωμένη Αραβική Λίστα εμφανίζεται διατεθειμένη να συμμετάσχει σε κυβερνητικό σχήμα της αντιπολίτευσης, ενώ η Κοινή Λίστα φέρεται να προκρίνει την κοινοβουλευτική στήριξη χωρίς συμμετοχή σε υπουργικές θέσεις.

Ο Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής των Δημοκρατών, συγκαταλέγεται στους πολιτικούς που έχουν εκφραστεί θετικά απέναντι σε μια τέτοια προοπτική.

Ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, η συνοχή μιας κυβέρνησης που θα στηρίζεται σε τόσο διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις θα δοκιμαστεί σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η πολιτική απέναντι στη Γάζα και την κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

3. Προσέγγιση του Νετανιάχου με δεξιά κόμματα της αντιπολίτευσης

Μια τρίτη επιλογή για τον Νετανιάχου είναι η προσέγγιση δεξιών κομμάτων που σήμερα βρίσκονται στο στρατόπεδο της αντιπολίτευσης, με στόχο τη δημιουργία νέου κυβερνητικού συνασπισμού.

Μεταξύ των πιθανών συνομιλητών του αναφέρονται ο Ναφτάλι Μπένετ, συμπρόεδρος της πολιτικής συμμαχίας Beyachad, και ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν, επικεφαλής του Yisrael Beiteinu.

Οι δύο πολιτικοί προέρχονται από τον χώρο της Δεξιάς και διατηρούν κοινές θέσεις με τον Νετανιάχου σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Παρά τις συγκλίσεις αυτές, έχουν δεσμευτεί προεκλογικά ότι επιδιώκουν την απομάκρυνσή του από την πρωθυπουργία.

Παράλληλα, υποστηρίζουν την επέκταση της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας στους υπερορθόδοξους Εβραίους, θέση που τους φέρνει σε αντιπαράθεση με δύο από τους σημερινούς κυβερνητικούς εταίρους του Νετανιάχου.

Μια πιθανή συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει την αντικατάσταση των υπερορθόδοξων κομμάτων από τις πολιτικές δυνάμεις των Μπένετ και Λίμπερμαν. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, δεν είναι βέβαιο ότι θα συγκεντρώνονταν οι 61 έδρες που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

4. Νέες εκλογές και παραμονή του Νετανιάχου ως υπηρεσιακού πρωθυπουργού

Το τέταρτο σενάριο αφορά την αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης και την προκήρυξη νέων εκλογών.

Εάν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων αποτύχουν, η χώρα ενδέχεται να οδηγηθεί ξανά στις κάλπες, με τον Νετανιάχου να παραμένει στο μεταξύ στη θέση του υπηρεσιακού πρωθυπουργού, μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες σχηματισμού νέας κυβέρνησης.

Μια νέα εκλογική αναμέτρηση θα μπορούσε να μεταβάλει τους σημερινούς συσχετισμούς. Σύμφωνα με την ανάλυση του BBC, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η αυξημένη συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων δύσκολα θα επαναλαμβανόταν στον ίδιο βαθμό, ιδίως εάν η ενισχυμένη εκπροσώπησή τους δεν οδηγούσε τελικά σε αλλαγή κυβέρνησης.

Αντίθετα, η προοπτική νέων εκλογών θα μπορούσε να κινητοποιήσει μεγαλύτερο αριθμό ψηφοφόρων της Δεξιάς.

Στους παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάσουν το αποτέλεσμα περιλαμβάνονται επίσης οι Ισραηλινοί που ταξίδεψαν από το εξωτερικό για να ψηφίσουν, καθώς και τα μικρότερα δεξιά κόμματα που δεν κατάφεραν να υπερβούν το εκλογικό όριο του 3,25%.

Εάν ορισμένα από αυτά δεν συμμετάσχουν σε μια νέα αναμέτρηση ή συγκεντρώσουν λιγότερες ψήφους, μέρος της εκλογικής τους δύναμης θα μπορούσε να κατευθυνθεί προς το Likud και τους συμμάχους του.

Το Ισραήλ έχει ήδη βιώσει παρατεταμένη περίοδο πολιτικής αστάθειας. Από το 2019 έως το 2022 πραγματοποιήθηκαν πέντε εκλογικές αναμετρήσεις, καθώς οι πολιτικές δυνάμεις αδυνατούσαν να καταλήξουν σε συμφωνία για τον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης.

Το πολιτικό αδιέξοδο και οι επόμενες κινήσεις

Το βασικό πρόβλημα για το ισραηλινό πολιτικό σύστημα είναι ότι, ενώ ο Νετανιάχου δεν φαίνεται να διαθέτει τις απαιτούμενες έδρες για αυτοδύναμη κυβέρνηση, οι αντίπαλοί του δεν έχουν καταφέρει να συμφωνήσουν σε ένα κοινό σχέδιο διακυβέρνησης.

Τα αραβικά κόμματα αναδεικνύονται σε σημαντικό παράγοντα των διαπραγματεύσεων, αλλά η άρνηση των περισσότερων κομμάτων της αντιπολίτευσης να συνεργαστούν μαζί τους περιορίζει τις διαθέσιμες επιλογές.

Έτσι, η συγκρότηση κυβέρνησης προϋποθέτει είτε σημαντικές υποχωρήσεις από τις προεκλογικές δεσμεύσεις των πολιτικών αρχηγών είτε μια νέα εκλογική αναμέτρηση.

Το επόμενο διάστημα θα κρίνει εάν θα επικρατήσει κάποια από τις διαθέσιμες φόρμουλες συνεργασίας ή εάν το Ισραήλ θα εισέλθει σε έναν ακόμη κύκλο πολιτικής αβεβαιότητας, με τον Νετανιάχου να παραμένει προσωρινά στην εξουσία.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News