Το βιβλίο που ζωγράφισε το τέλος του κόσμου πριν από 500 χρόνια

Ματωμένα φεγγάρια, φλεγόμενοι κομήτες, παράξενα πλάσματα και οράματα της Αποκάλυψης. Ενα από τα πιο εντυπωσιακά χειρόγραφα της Αναγέννησης βγαίνει σε δημοπρασία με εκτιμώμενη αξία έως ένα εκατομμύριο λίρες

Απεικόνιση κομήτη πάνω από μια πόλη στο Βιβλίο των Θαυμάτων του 16ου αιώνα Η απεικόνιση του κομήτη του 1506 στο «Βιβλίο των Θαυμάτων»

Ενας τεράστιος φλεγόμενος κομήτης διασχίζει τον νυχτερινό ουρανό πάνω από μια πόλη. Αλλού, ένας κατακλυσμός καταπίνει ολόκληρο τον κόσμο, ενώ σε άλλες εικόνες παράξενα πλάσματα, πολλαπλοί ήλιοι και ανεξήγητα ουράνια φαινόμενα μοιάζουν να προαναγγέλλουν την καταστροφή της ανθρωπότητας.

Οι εικόνες δεν προέρχονται από κάποια σύγχρονη ταινία φαντασίας ή από ένα εικονογραφημένο μυθιστόρημα τρόμου. Δημιουργήθηκαν πριν από σχεδόν πέντε αιώνες, σε μια εποχή κατά την οποία η παρατήρηση της φύσης, η θρησκευτική πίστη και οι προφητείες για το τέλος του κόσμου συνυπήρχαν στην προσπάθεια του ανθρώπου να ερμηνεύσει το ανεξήγητο.

Πρόκειται για το περίφημο «Βιβλίο των Θαυμάτων» (The Book of Miracles), γνωστό και ως Augsburger Wunderzeichenbuch, ένα σπάνιο εικονογραφημένο χειρόγραφο που δημιουργήθηκε γύρω στο 1552 στο Αουγκσμπουργκ της Γερμανίας.

Ο οίκος Christie’s ανακοίνωσε ότι το χειρόγραφο θα δημοπρατηθεί στις 10 Δεκεμβρίου στο Λονδίνο, με την εκτιμώμενη αξία του να κυμαίνεται μεταξύ 700.000 και ενός εκατομμυρίου λιρών. Προέρχεται από τη συλλογή του Αμερικανού συλλέκτη Μίκι Κάρτιν και θα παρουσιαστεί στο κοινό από τις 4 Δεκεμβρίου.

Οταν ένας κομήτης μπορούσε να σημαίνει το τέλος του κόσμου

Οι 167 ζωγραφισμένες μικρογραφίες του χειρογράφου συνθέτουν ένα ασυνήθιστο χρονικό της ανθρωπότητας, ξεκινώντας από τη βιβλική Δημιουργία, περνώντας στην αρχαιότητα, στον Μεσαίωνα και στα γεγονότα της εποχής των δημιουργών του, για να καταλήξουν στην Αποκάλυψη.

Κάθε εικόνα συνοδεύεται από σύντομο επεξηγηματικό κείμενο στα γερμανικά.

Ανάμεσα στις πλέον εντυπωσιακές απεικονίσεις βρίσκεται ένας κομήτης που, σύμφωνα με το χειρόγραφο, εμφανίστηκε το 1007 πάνω από περιοχές της σημερινής Γερμανίας και της Ιταλίας. Στη ζωγραφική του απόδοση θυμίζει ένα πύρινο πλάσμα που αφήνει πίσω του μακριές γλώσσες φωτιάς.

Το βιβλίο που ζωγράφισε το τέλος του κόσμου πριν από 500 χρόνια

Η απεικόνιση του πύρινου κομήτη του 1007

Μια άλλη μικρογραφία παρουσιάζει έναν λαμπερό κομήτη πάνω από μια σκοτεινή πόλη το 1506. Στο βιβλίο καταγράφεται επίσης ένα ουράνιο φαινόμενο που παρατηρήθηκε στο Αουγκσμπουργκ το 1541, καθώς και μια σφοδρή χαλαζόπτωση στην ολλανδική πόλη Ντόρντρεχτ το 1552.

Οι εικόνες αυτές βρίσκονται δίπλα σε βιβλικές αφηγήσεις, μυθικά πλάσματα και οράματα της συντέλειας. Για τους δημιουργούς του χειρογράφου, η διάκριση μεταξύ ενός πραγματικού φυσικού φαινομένου και ενός υπερφυσικού μηνύματος δεν ήταν πάντοτε τόσο αυτονόητη όσο είναι για τον σύγχρονο άνθρωπο.

Ενας κομήτης μπορούσε να θεωρηθεί προάγγελος πολέμου ή επιδημίας. Μια ασυνήθιστη καταιγίδα μπορούσε να ερμηνευθεί ως θεϊκή προειδοποίηση. Ο ουρανός ήταν ένα πεδίο παρατήρησης, αλλά και ένας χώρος στον οποίο οι άνθρωποι αναζητούσαν απαντήσεις για όσα συνέβαιναν στη Γη.

Ανάμεσα στην Αναγέννηση και στον εφιάλτη

Η εποχή κατά την οποία δημιουργήθηκε το χειρόγραφο ήταν γεμάτη αντιφάσεις. Η τυπογραφία είχε μεταμορφώσει τη διάδοση της γνώσης, η Μεταρρύθμιση είχε ανατρέψει τις θρησκευτικές ισορροπίες της Ευρώπης και οι νέες επιστημονικές ανακαλύψεις άρχιζαν να αμφισβητούν παγιωμένες αντιλήψεις για το σύμπαν.

Μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1543, είχε δημοσιευθεί το έργο του Νικόλαου Κοπέρνικου που τοποθετούσε τον Ηλιο, και όχι τη Γη, στο κέντρο του πλανητικού συστήματος.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το «Βιβλίο των Θαυμάτων» αποτυπώνει τη συνύπαρξη της περιέργειας για τον φυσικό κόσμο με την πίστη στα θεϊκά σημάδια.

Η δημιουργία του αποδίδεται στους καλλιτέχνες Χανς Μπούργκμαϊρ τον Νεότερο και Χάινριχ Φόγκτχερ τον Νεότερο, καθώς και στα εργαστήριά τους.

Οι ζωγραφισμένες με γκουάς και ακουαρέλα εικόνες του διαθέτουν μια εντυπωσιακή αμεσότητα: βαθύ μπλε ουρανοί, έντονα κόκκινα, χρυσές φλόγες και ανθρώπινες μορφές που μοιάζουν ασήμαντες μπροστά στις δυνάμεις της φύσης.

Το βιβλίο που ζωγράφισε το τέλος του κόσμου πριν από 500 χρόνια

Ο βιβλικός Κατακλυσμός, από τη σύγχρονη έκδοση της Taschen

Ακόμη και σήμερα, χωρίς να γνωρίζει κανείς τις θρησκευτικές και ιστορικές αναφορές τους, μπορεί να αντιληφθεί τη δύναμη αυτών των εικόνων.

Το χειρόγραφο έχει παρουσιαστεί και σε σύγχρονες αναπαραγωγές από τον εκδοτικό οίκο Taschen, επιτρέποντας στο ευρύτερο κοινό να γνωρίσει ένα από τα πλέον ιδιαίτερα έργα της αναγεννησιακής εικονογραφίας.

Πέντε αιώνες αργότερα, ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε τις φυσικές καταστροφές έχει αλλάξει ριζικά. Η γοητεία μας, όμως, για τις εικόνες της Αποκάλυψης παραμένει αναγνωρίσιμη, από τη λογοτεχνία μέχρι τον κινηματογράφο και τις τηλεοπτικές δυστοπίες.

Οι δημιουργοί του «Βιβλίου των Θαυμάτων» δεν γνώριζαν τι μορφή θα είχε ο κόσμος του μέλλοντος. Είχαν, ωστόσο, ήδη ζωγραφίσει πολλούς από τους εφιάλτες του.

Διαβάστε επίσης: Hellraiser: Τα τέρατα του Κλάιβ Μπάρκερ έχουν τη δική τους ιστορία

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Από το Δίκτυο