Α’ Κοιμητήριο Πατρών: Οι τέσσερις λόφοι που κρατούν 146 χρόνια ιστορίας της πόλης
Αγωνιστές του 1821, παλιές εμπορικές οικογένειες, τραπεζίτες, διαφορετικές θρησκευτικές κοινότητες και ταφικά μνημεία μιας άλλης Πάτρας συνθέτουν έναν χώρο που λειτουργεί από το 1880. Τη Δευτέρα αποκαλύπτεται η πινακίδα της ένταξής του στην Ευρωπαϊκή Διαδρομή Κοιμητηρίων
Στους τέσσερις λόφους του Α΄ Δημοτικού Κοιμητηρίου μπορεί κανείς να ακολουθήσει διαφορετικές διαδρομές της ιστορίας της Πάτρας. Ονόματα οικογενειών που συνδέθηκαν με την οικονομική ακμή της πόλης, αγωνιστές του 1821, ταφές της περιόδου της Κατοχής και χώροι διαφορετικών θρησκευτικών κοινοτήτων συνυπάρχουν σε ένα κοιμητήριο που άρχισε να λειτουργεί πριν από 146 χρόνια.
Από το 2025 ο ιστορικός αυτός χώρος έχει ενταχθεί στην Ένωση Σημαντικών Κοιμητηρίων της Ευρώπης (ASCE) και στην Πολιτιστική Διαδρομή των Ευρωπαϊκών Κοιμητηρίων. Τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου, στις 17.30, ο Δήμος Πατρέων θα αποκαλύψει την αναμνηστική πινακίδα της ένταξης, δίνοντας την αφορμή για μια διαφορετική ματιά σε έναν χώρο που συνήθως προσπερνάμε μόνο με τη λειτουργία για την οποία δημιουργήθηκε.
Η ίδια η ASCE περιγράφει το Α΄ Κοιμητήριο ως χώρο περίπου 100 στρεμμάτων, με σχεδόν 5.900 τάφους, τέσσερις λόφους και σημαντικά οικογενειακά μνημεία.
Από το Ζαβλάνι του 1880 στη σημερινή Πάτρα
Η δημιουργία του αποφασίστηκε το 1879, επί δημαρχίας Αθανασίου Κανακάρη-Ρούφου. Μετά την αναζήτηση κατάλληλης τοποθεσίας επιλέχθηκε η περιοχή του Ζαβλανίου. Το κοιμητήριο θεμελιώθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 1880 και άρχισε να λειτουργεί την 1η Αυγούστου της ίδιας χρονιάς. Πρώτος καταγεγραμμένος νεκρός ήταν ο έμπορος Αναγνώστης Πετσάλης από την Πάργα.
Η εποχή δεν ήταν τυχαία. Η Πάτρα του τέλους του 19ου αιώνα ήταν μια πόλη που μεγάλωνε γύρω από το λιμάνι και το εμπόριο, με ισχυρές οικογένειες εμπόρων και επιχειρηματιών να διαμορφώνουν την οικονομική και κοινωνική της ζωή. Ένα μέρος αυτής της ιστορίας διατηρείται σήμερα στα μεγάλα οικογενειακά μνήματα του Α΄ Κοιμητηρίου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αλέα των τραπεζιτών και των εμπόρων, όπου βρίσκονται τάφοι οικογενειών όπως οι Κόλλα, Κόγκου-Τριάντη, Καραμανδάνη, Καλαμογδάρτη, Ρούφου και Λάγγουρα. Τα μνημεία τους ανήκουν κυρίως στην περίοδο 1880-1920 και αποτελούν ίχνη μιας αστικής τάξης που άφησε έντονο αποτύπωμα στην παλιά Πάτρα.
Οι τέσσερις λόφοι
Η διάταξη του κοιμητηρίου διατηρεί και μια ιδιότυπη γεωγραφία της τοπικής ιστορίας.
Στον λόφο των Αγωνιστών βρίσκονται τάφοι ανθρώπων που συνδέθηκαν με την Επανάσταση του 1821, ανάμεσά τους μέλη γνωστών οικογενειών αγωνιστών. Στον λόφο του Ρούφου βρίσκεται το οικογενειακό μνήμα του Μπενιζέλου Ρούφου, ενώ ο λόφος της Αγίας Παρασκευής πήρε το όνομά του από τον ομώνυμο ναό. Ο τέταρτος είναι ο λόφος των Γερμανικών, όπου πραγματοποιήθηκαν ταφές Γερμανών κατά την περίοδο της Κατοχής.
Στον ίδιο χώρο υπάρχουν τμήματα για Καθολικούς, Προτεστάντες και Εβραίους, ακόμη μία ένδειξη της σύνθεσης που είχε για δεκαετίες μια πόλη με ισχυρούς εμπορικούς δεσμούς και παρουσία ξένων κοινοτήτων.
Σημαντικό σημείο αποτελεί και ο ναός των Αγγέλων. Η επέκταση του κοιμητηρίου για την κατασκευή του έγινε το 1928 και ο ναός ολοκληρώθηκε το 1954. Παλαιότερη είναι η Αγία Παρασκευή, η οποία είχε κατασκευαστεί μαζί με το κοιμητήριο, καταστράφηκε από τους σεισμούς του 1993 και ανοικοδομήθηκε στην ίδια θέση.
Τι σημαίνει η ευρωπαϊκή ένταξη
Η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Διαδρομή Κοιμητηρίων δεν αφορά μόνο την ιστορικότητα ενός χώρου. Η διαδρομή έχει πιστοποιηθεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης από το 2010 και αντιμετωπίζει τα ιστορικά κοιμητήρια ως τμήμα της πολιτιστικής κληρονομιάς των πόλεων, με ιδιαίτερη σημασία στην αρχιτεκτονική, τη γλυπτική, τις επιγραφές αλλά και στις ιστορίες των ανθρώπων που είναι θαμμένοι σε αυτά.
Το Δημοτικό Συμβούλιο Πατρέων ενέκρινε το 2025 τόσο τη συμμετοχή του Α΄ Κοιμητηρίου στην ASCE όσο και την ένταξή του στην European Cemeteries Route.
Για την Πάτρα, η ένταξη προσφέρει τη δυνατότητα να παρουσιαστεί οργανωμένα ένας χώρος που μέχρι σήμερα παραμένει σχετικά έξω από τις καθιερωμένες πολιτιστικές διαδρομές της πόλης. Η αξία του βρίσκεται στα μνημεία του, αλλά και στη δυνατότητα να διαβαστούν μέσα από αυτά διαφορετικές περίοδοι της κοινωνικής ιστορίας της Πάτρας.
Ένα νέο γλυπτό στην κεντρική πλατεία
Στην εκδήλωση της Δευτέρας θα γίνουν επίσης τα αποκαλυπτήρια του γλυπτού «Στον τόπο της καρδιάς μου», δωρεά της Αιμιλίας-Γιούλας Γιαννοπούλου, το οποίο θα τοποθετηθεί στην κεντρική πλατεία του Κοιμητηρίου.
Το έργο είναι κατασκευασμένο από μάρμαρο Μάνης και απεικονίζει μια ανατομικά αποδοσμένη καρδιά που αναδύεται από έναν ακανόνιστο όγκο μαρμάρου. Η επιλογή του χώρου συνδέεται και προσωπικά με τη δημιουργό, καθώς στο Α΄ Κοιμητήριο βρίσκονται πρόγονοί της.
Την Ένωση Σημαντικών Κοιμητηρίων της Ευρώπης θα εκπροσωπήσει η Ράνια Ντάλλη, ενώ στην εκδήλωση θα συμμετάσχει σχήμα της Ορχήστρας Νυκτών Εγχόρδων «Θανάσης Τσιπινάκης», υπό τη διεύθυνση της Βάγιας Ζεπάτου.
Η πινακίδα που θα αποκαλυφθεί τη Δευτέρα προσθέτει το Α΄ Κοιμητήριο σε ένα ευρωπαϊκό δίκτυο ιστορικών χώρων. Για την ίδια την Πάτρα, όμως, η μεγαλύτερη αξία βρίσκεται ήδη εκεί: στα ονόματα, στα μνημεία και στις διαφορετικές εποχές της πόλης που εξακολουθούν να διακρίνονται στους τέσσερις λόφους του.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
Η Beats κυκλοφόρησε ακουστικά για όσους μισούν τα earbuds στο γυμναστήριο
Γιώργος Μαζωνάκης: Ο 14χρονος ανιψιός του τραγούδησε το Ώρες Μικρές ΒΙΝΤΕΟ
Μετατροπή πλαστικού σε βενζίνη κάτω από τους 200°C: Η νέα ανακάλυψη με τη χρήση τηγμένων αλάτων
Lisa x PlayStation: Η Lisa σχεδίασε το δικό της συλλεκτικό DualSense
Χρηματικά βραβεία στη μνήμη του Δημήτρη Καλογερόπουλου από τον Δήμο Αιγιαλείας
