Αμπέλια: Ο πιο άμεσος τρόπος πυροπροστασίας – Η σωτηρία των σταφιδαμπελώνων και η βιωσιμότητα της Αιγιάλειας

Χρήστος Βεργανελάκης

Δύο πολύ γνωστοί Αιγιαλείς, πολύπειροι, καταξιωμένοι και, κυρίως, εξειδικευμένοι, καθένας στο πεδίο του, αποκαλύπτουν σήμερα, μέσω της «Πελοποννήσου της Δευτέρας», ένα πολύ σημαντικό και καίριο θέμα που συνδέεται με τις πυρκαγιές που, δυστυχώς, κάθε χρόνο, καταστρέφουν δασικά και όχι μόνο κομμάτια της Αιγιάλειας.

Ο επίτιμος πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου, Αγγελος Ρούβαλης, και ο εκπαιδευτικός και οικολόγος, συμπρόεδρος των ΠΡΑΣΙΝΟΙ-Οικολογία, Κώστας Παπακωνσταντίνου, εξηγούν και αναλύουν, απλά, κατανοητά και πρακτικά, τον κομβικό ρόλο των αμπελιών και τη σωτήρια διασύνδεσή τους με τις πυρκαγιές.

«Το ανάγλυφο της Αιγιάλειας είναι μία συνεχής ακολουθία από πλαγιές, λόφους, κορυφές βουνών, οροπέδια, ποτάμια, φαράγγια. Σε αυτό το τοπίο με τις εξαιρετικά απότομες κλίσεις, η φωτιά μεταδίδεται αστραπιαία από κάτω προς τα πάνω (όπως σε μια κόλλα χαρτί που την κρατούμε όρθια). Αυτό είναι βασικό στοιχείο για τις πλαγιές της Αιγιάλειας και οποιαδήποτε μικρή φωτιά θα φτάσει ανεξέλεγκτα στις κορφές, ενισχυόμενη από τους θερμικούς στροβίλους που δημιουργούνται σε τέτοια τοπία. Αν δεν τη σβήσουμε αμέσως, πολύ δύσκολα ελέγχεται».

-«Η πρόσφατη πυρκαγιά στη Δυτική Αιγιάλεια μάς φανέρωσε όμως και κάτι ακόμα, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες: Μέσα στις καμένες εκτάσεις παραμένει πράσινο και ζωντανό το αμπέλι και η σταφίδα. Οι ελαιώνες κάηκαν. Τα εγκαταλελειμμένα χωράφια με ξερά χόρτα λειτούργησαν ως σκυτάλη στη διάδοση της φωτιάς. Τα αμπέλια όμως όχι. Μπορεί να τσουρουφλίστηκαν στις άκρες περιτριγυρισμένα από τις φλόγες (μερικοί μικροί ακαθάριστοι αμπελώνες περισσότερο), αλλά το κύριο σώμα τους αντιστάθηκε. Λειτούργησαν ως αντιπυρικές ζώνες. Ακόμα και οι ελιές που ήταν περιτριγυρισμένες από αμπέλια γλύτωσαν. Το αμπέλι έφραξε τον δρόμο στη φωτιά».

-«Πώς θα συνδέσουμε τώρα τα παραπάνω με τα θέματα της πρωτογενούς παραγωγής και των πολιτικών για την ύπαιθρο χώρα; Τα στατιστικά στοιχεία των δύο τελευταίων δεκαετιών είναι αποκαλυπτικά. Οι αμπελώνες της χώρας μας συνολικά, με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ήταν 1.114.000 στρέμματα το 2003. Το 2023 είχαν μείνει 580.000 στρέμματα, δηλαδή μέσα σε είκοσι χρόνια είχαν μείνει ακριβώς οι μισοί σε έκταση. Επειδή οι συνθήκες δυσκολεύουν (κόστος παραγωγής, γενική εγκατάλειψη της υπαίθρου, κλιματική κρίση κ.ο.κ.), είναι βέβαιο ότι ο ρυθμός αυτός θα συνεχιστεί.

Η κύρια δυσκολία στην αποτροπή αυτής της τάσης είναι ο μικρός κλήρος (από ένα έως πέντε στρέμματα) που δεν είναι βέβαια βιώσιμος. Τα αμπέλια αυτά, που είναι πάρα πολλά, εγκαταλείπονται και στην καλύτερη περίπτωση φυτεύονται με ελιές, ή μένουν εντελώς ακαλλιέργητα και ερημώνουν».

-«Χρειαζόμαστε μια γενική αναδιάταξη της γεωργικής γης. Και εδώ έρχεται το θεμελιώδες ερώτημα. Υπάρχει στην Ελλάδα πολιτική για τη διαχείριση της γεωργικής γης; Η απάντηση είναι όχι. Προτάσεις υπάρχουν, όπως μία “τράπεζα γης”, στην οποία θα κατατίθενται ακαλλιέργητα ή εγκαταλελειμμένα χωράφια, έναντι μικρής προσόδου, και θα δανείζονται ή ενοικιάζονται σε όμορους ή άλλους ενδιαφερόμενους για να καλλιεργηθούν».

-«Αλλες προτάσεις που σκοπό έχουν να αποτρέψουν την κατάτμηση της γεωργικής γης και να διατηρήσουν βιώσιμες καλλιέργειες αφορούν προσαρμογές στη φορολογική πολιτική με αντίστοιχα κίνητρα και αντικίνητρα, στο κληρονομικό δίκαιο το οποίο συνεχίζει να διαιρεί και να μοιράζει τη γεωργική γη μέχρι τελικής οικοπεδοποίησης και στις γεωργικές ενισχύσεις και επιδοτήσεις.

Για να γίνουν όμως τα σωστά βήματα, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης πρέπει να πάψει να είναι ο τελευταίος τροχός της κυβερνητικής άμαξας, λυγίζοντας στις εισπρακτικές λογικές της ΑΑΔΕ και στην κυριαρχία των μηχανικών για μέγιστη οικοπεδοποίηση. Αυτό είναι υπεύθυνο για τη γεωργική οικονομία. Αυτό πρέπει να χαράζει αγροτική πολιτική, προσαρμοσμένη στις ελληνικές συνθήκες».

-«Ακόμα χειρότερα, οι νέες φυτεύσεις αμπελιών απαγορεύονται (επιτρέπεται ένα ελάχιστο 1% της υπάρχουσας έκτασης). Αυτό προφανώς πρέπει να αλλάξει. Οφείλουμε ως δήμοι, Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και σε συνεργασία με την Περιφέρεια Πελοποννήσου να ζητήσουμε την εξαίρεση όλης της Πελοποννήσου (τουλάχιστον τις πλαγιές στην ορεινή ζώνη) από την απαγόρευση νέων φυτεύσεων. Υπάρχουν πλέον πολλοί και σοβαροί λόγοι για αυτό πέρα από καθαυτή την παραγωγή. Η άμυνα στην κλιματική αλλαγή και η προστασία του περιβάλλοντος είναι πλέον πρώτη προτεραιότητα και περνούν μέσα από την πρωτογενή παραγωγή και την αναζωογόνηση των ορεινών και ημιορεινών περιοχών.
Σε ευάλωτες στην πυρκαγιά περιοχές, όπως οι παρυφές ορεινών δασών, τα αμπέλια είναι ο πιο απλός και άμεσος τρόπος πυροπροστασίας».

-«Η Ελλάδα είναι πολύ μικρή παραγωγός για να επιβαρύνει το παγκόσμιο εμπόριο με τις επιπλέον φυτεύσεις ενώ, αντίθετα, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα από την ερήμωση και την εγκατάλειψη που βιώνουμε είναι ολέθριο.

Στην ίδια ακριβώς λογική, ειδικά για την Αιγιάλεια, βρίσκεται και η επιδότηση αναδιάρθρωσης της κορινθιακής σταφίδας (ακόμα και με εθνικούς πόρους). Η σωτηρία των σταφιδαμπελώνων αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για τη βιωσιμότητα της Αιγιάλειας και το οποιοδήποτε κόστος θα είναι υποπολλαπλάσιο του κόστους της εγκατάλειψης που έρχεται με ταχύτατα βήματα.

Αυτά τα μέτρα -όπως και άλλα που υπάρχουν για την αναζωογόνηση της υπαίθρου- μπορούν να χρηματοδοτηθούν, εκτός από πόρους γεωργικής πολιτικής, και από πόρους που αφορούν την προστασία και προσαρμογή στην κλιματική κρίση (όπως από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ή από ανάλογα κονδύλια που θα είναι διαθέσιμα στο μέλλον)».

Ο Αγροτικός Σύλλογος Αιγίου στο πλευρό των πληγέντων

Ο Αγροτικός Σύλλογος Αιγίου «Μπακόπουλος – Ντρίνιας» βρέθηκε στο πλευρό των πληγέντων πυρόπληκτων από την πρώτη στιγμή, με πολλά μέλη του να επιχειρούν μαζί με τους κατοίκους των χωριών που είχαν παραδοθεί στις φλόγες.

Τώρα πλέον, ο Σύλλογος «βάζει πλάτη» όσο και όπως μπορεί για την προσπάθεια διεκδίκησης όλων των απαραίτητων μέτρων, ώστε να σταθούν πάλι στα πόδια τους οι συνάδελφοι αγρότες και κτηνοτρόφοι της περιοχής και οι κάτοικοι των χωριών που κινδύνεψαν άμεσα, μετά την καταστροφική πυρκαγιά που έπληξε την Αιγιάλεια και συγκεκριμένα τις Δημοτικές Κοινότητες Νεραντζιών, Νέου Ερινεού, Αρραβωνίτσας, Συνανιά, Μάγειρα και Μυρόβρυσης.

«Απαιτούμε εδώ και τώρα

-Αμεση και χωρίς καθυστερήσεις αποζημίωση κατοίκων, αγροτών και κτηνοτρόφων στο 100% της συνολικής ζημιάς, με καταβολή όλου του ποσού τώρα, χωρίς όρους και προϋποθέσεις.
-Να παγώσουν τα χρέη σε εφορία, ΕΦΚΑ, τράπεζες, ΟΤΑ, για όλους τους πληγέντες, χωρίς τόκους και προσαυξήσεις.
-Τη χρηματοδότηση έργων αγροτικής και δημοτικής οδοποιίας, διαπλάτυνσή της όπου απαιτείται.
-Αποκατάσταση των ζημιών και έργα αντιπλημμυρικής θωράκισης. Τις καταστροφές από τις πυρκαγιές ακολουθούν πλημμυρικά φαινόμενα και το ξέρουμε όλοι πολύ καλά.
Οργανωμένα και συλλογικά θα διεκδικήσουμε όλα τα αναγκαία μέτρα μετά τις πυρκαγιές, αλλά και για να μην αντιμετωπίσουμε ξανά τα ίδια».

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News