Γιατί δεν πάμε για ύπνο, ενώ νυστάζουμε; Η συνήθεια που μας κλέβει τις νύχτες
Νέες επιστημονικές έρευνες εξετάζουν γιατί παρατείνουμε την ημέρα μας με βίντεο, σειρές και σκρολάρισμα, ακόμη κι όταν η κούραση μάς έχει καταβάλει

Το κινητό βρίσκεται ακόμη στο χέρι, η ώρα έχει περάσει και το πρωινό ξυπνητήρι πλησιάζει. Η κούραση είναι αισθητή, όμως υπάρχει πάντα ένα ακόμη βίντεο, ένα τελευταίο επεισόδιο ή κάτι που αξίζει να διαβάσουμε πριν κλείσουμε τα μάτια.
Αυτή η γνώριμη βραδινή συνήθεια έχει όνομα: αναβλητικότητα ύπνου (bedtime procrastination). Περιγράφει την επιλογή να καθυστερούμε να κοιμηθούμε, παρότι έχουμε τη δυνατότητα να το κάνουμε και αρχικά σκοπεύαμε να πάμε νωρίτερα στο κρεβάτι.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η συμπεριφορά αυτή δεν οφείλεται αποκλειστικά στην έλξη των οθονών. Νεότερες επιστημονικές έρευνες εξετάζουν τι αναζητούμε στις ώρες που κανονικά θα έπρεπε να ξεκουραζόμαστε.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Κοιμάσαι; Θυμάσαι τότε που…»: Γιατί το μυαλό ξεθάβει αμήχανες στιγμές στις 3 το πρωί
Γιατί θέλουμε να κρατήσει λίγο περισσότερο η νύχτα
Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει περάσει ολόκληρη την ημέρα δουλεύοντας, μετακινούμενος ή φροντίζοντας άλλους. Όταν ολοκληρωθούν οι υποχρεώσεις, η ώρα είναι ήδη περασμένη. Η σκέψη ότι πρέπει αμέσως να κοιμηθεί σημαίνει πως δεν θα έχει προλάβει να κάνει σχεδόν τίποτα αποκλειστικά για τον εαυτό του.
Εδώ εντάσσεται η λεγόμενη «εκδικητική αναβλητικότητα του ύπνου» (revenge bedtime procrastination). Πρόκειται για έναν όρο που περιγράφει την τάση να θυσιάζουμε χρόνο ξεκούρασης προκειμένου να διατηρήσουμε λίγη προσωπική ελευθερία.
Δεν χρειάζεται, μάλιστα, να υπάρχει κάποια ιδιαίτερα συναρπαστική δραστηριότητα. Μπορεί να είναι μια σειρά που έχουμε ξαναδεί, μια συζήτηση με φίλους ή το ατελείωτο σκρολάρισμα στα κοινωνικά δίκτυα.
Το κοινό στοιχείο είναι ότι η συγκεκριμένη ώρα δεν απαιτεί απαραίτητα να είμαστε παραγωγικοί, διαθέσιμοι ή συνεπείς σε κάποια υποχρέωση.
Τι έδειξαν οι νέες έρευνες
Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Sleep Advances εξέτασε τη συμπεριφορά 80 νεαρών ενηλίκων με κλινικά σημαντική αϋπνία.
Οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούσαν το κινητό τους κατά μέσο όρο περίπου 96 λεπτά μέσα στις τρεις ώρες πριν από τον ύπνο. Ωστόσο, το σημαντικότερο εύρημα αφορούσε τους λόγους για τους οποίους καθυστερούσαν να κοιμηθούν.
Για σχεδόν τους μισούς, το βασικό κίνητρο ήταν η διαχείριση των συναισθημάτων τους. Άλλοι αναζητούσαν μια μικρή ανταμοιβή στο τέλος της ημέρας, ενώ ορισμένοι χρησιμοποιούσαν τις ψηφιακές δραστηριότητες προσπαθώντας να χαλαρώσουν αρκετά ώστε να αποκοιμηθούν.
Επειδή η έρευνα αφορούσε συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων με αϋπνία, τα ποσοστά δεν μπορούν να γενικευτούν στον συνολικό πληθυσμό. Δείχνουν, όμως, ότι πίσω από την ίδια συνήθεια μπορεί να βρίσκονται διαφορετικές ανάγκες.
Αντίστοιχα, μελέτη του 2025 στο περιοδικό Sleep Medicine, στην οποία συμμετείχαν 119 φοιτητές, διαπίστωσε ότι ακόμη και όταν οι συμμετέχοντες προγραμμάτιζαν την ώρα που θα κοιμόντουσαν, συχνά την ξεπερνούσαν.
Η μέση καθυστέρηση έφτανε τα 46 λεπτά, με τις σπουδές, την εργασία και την ψηφιακή ψυχαγωγία να αποτελούν συνηθισμένους λόγους αναβολής.
Η σχέση με το άγχος και την ψυχική διάθεση
Η αναβλητικότητα του ύπνου δεν αφορά μόνο τη διαχείριση του χρόνου.
Μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε το 2026 στο Frontiers in Psychology, συγκεντρώνοντας στοιχεία από 18 μελέτες και περισσότερους από 35.000 φοιτητές, εντόπισε συσχέτιση ανάμεσα στη συστηματική καθυστέρηση της κατάκλισης και σε υψηλότερα επίπεδα άγχους, στρες και καταθλιπτικών συμπτωμάτων.
Οι ερευνητές διευκρίνισαν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως η αναβλητικότητα προκαλεί αυτά τα προβλήματα. Είναι επίσης πιθανό άνθρωποι που ήδη αντιμετωπίζουν έντονη ψυχική πίεση να δυσκολεύονται περισσότερο να απομακρυνθούν από δραστηριότητες που τους προσφέρουν προσωρινή ευχαρίστηση.
Επιπλέον, δεν πρέπει να συγχέεται η συνειδητή αναβολή του ύπνου με την αϋπνία. Άλλο είναι να παραμένουμε ξύπνιοι επειδή θέλουμε να συνεχίσουμε κάτι ευχάριστο και άλλο να προσπαθούμε να κοιμηθούμε χωρίς να τα καταφέρνουμε.
Πώς σταματά το «άλλα πέντε λεπτά»
Η προσπάθεια να αλλάξει αυτή η συνήθεια δεν χρειάζεται να αρχίζει με την απόλυτη απαγόρευση του κινητού. Ένα πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε τι ακριβώς μας κρατά ξύπνιους.
Αν πρόκειται για την αίσθηση ότι δεν είχαμε καθόλου προσωπικό χρόνο, μπορεί να βοηθήσει η εξασφάλιση ενός μικρού διαστήματος χαλάρωσης νωρίτερα μέσα στην ημέρα. Αν είναι η δυσκολία να διακόψουμε μια δραστηριότητα, ένας προκαθορισμένος χρόνος ολοκλήρωσης μπορεί να κάνει τη μετάβαση προς τον ύπνο ευκολότερη.
Η διατήρηση σταθερού ωραρίου, ο περιορισμός των οθονών πριν από την κατάκλιση και μια ήρεμη βραδινή ρουτίνα αποτελούν επίσης βασικές συστάσεις οργανισμών υγείας, όπως το βρετανικό NHS.
Για όσους αντιμετωπίζουν επίμονες δυσκολίες στον ύπνο, ιδιαίτερα όταν επηρεάζεται η καθημερινή τους λειτουργικότητα, χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.
Υπάρχει, τέλος, μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο να απολαμβάνουμε συνειδητά ένα ήσυχο βράδυ και στο να παραμένουμε ξύπνιοι από συνήθεια, χωρίς να το έχουμε πραγματικά επιλέξει.
Ο προσωπικός χρόνος είναι σημαντικός. Το ίδιο και ο ύπνος. Το ζητούμενο δεν είναι να στερηθούμε το ένα για να εξασφαλίσουμε το άλλο, αλλά να βρίσκουμε χώρο και για τα δύο προτού η ημέρα τελειώσει.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News