Αποκλειστική συνέντευξη του Σταμάτη Σπανουδάκη στην «Π»: «Η μάχη πρέπει να γίνει μέσα μας»

Παναγιώτης Ρηγόπουλος

Με αφορμή τη συναυλία «Για το Μεσολόγγι», στις 26 Σεπτεμβρίου, ο Σταμάτης Σπανουδάκης μιλά αποκλειστικά στην «Π», χωρίς περιστροφές.

Για την Εξοδο, την Ελλάδα και την πίστη. Για τις προτάσεις που απέρριψε να γίνει ακόμη και υπουργός. Για μια ζωή γεμάτη «ασωτίες» – «μόνο ηρωίνη δεν δοκίμασα, όλα τα άλλα τα πέρασα», όπως λέει χαρακτηριστικά. Για τον ελεύθερο έρωτα, τον θάνατο που φοβόταν από τα 12 του και τη μητέρα του που τον πήγε σε ψυχίατρο. Για τη συνάντησή του με τον Χριστό στη Γερμανία. Και για εκείνη τη νύχτα στη Βηθλεέμ, όταν ζήτησε να μείνει μόνος, κλεισμένος μέσα σε μια σπηλιά, για να γράψει. Μια εξομολόγηση χωρίς φίλτρο.

-Τι ακούσατε μέσα σας όταν σταθήκατε απέναντι στην Εξοδο του Μεσολογγίου; Ηταν ένας ήχος, μια εικόνα, μία προσευχή ή μία σιωπή;

Στην αρχή δεν ήξερα πολλά για το Μεσολόγγι. Δύο φίλοι μου με έβαλαν σε αυτόν τον δρόμο. Διάβασα, αλλά ήθελα να κάνω τη δική μου διαδρομή. Κράτησα την εικόνα δύο ανθρώπων: του Μάγερ, που έγραφε την εφημερίδα απ’ όπου έχουμε τις πληροφορίες, και μιας πανέμορφης Μεσολογγίτισσας. Και οι δύο πέθαναν στην Εξοδο. Πιστεύω ότι εκείνη πιάστηκε σκλάβα. Από αυτή την εικόνα γεννήθηκε «Το Τελευταίο Φιλί». Εγραψα ακόμη τα «Είν’ τα λιοντάρια» για τους αγωνιστές και την «Τρομερή», όχι σαν μελωδία, αλλά για να αισθανθείς τον τρόμο του ανθρώπου που ξέρει ότι βγαίνει για να πεθάνει.

-Η Εξοδος δεν ήταν ένα απλό ιστορικό γεγονός. Ηταν μια επιλογή ελευθερίας απέναντι στον βέβαιο θάνατο. Τι σημαίνει σήμερα ελευθερία για έναν άνθρωπο που δεν πολεμάει με στρατούς, αλλά με φόβους, συμβιβασμούς και την καθημερινότητα;

Είναι το ίδιο πράγμα, σε άλλη διάσταση. Σήμερα οι πόλεμοι και οι αντιστάσεις γίνονται μέσα μας. Το κακό έχει πάρει το πάνω χέρι και έχουμε λίγα μέσα για να αντιδράσουμε. Τα παλιά πολιτικά μέσα δεν λειτουργούν πια· ψηφίζεις και παίρνεις πάλι τα ίδια. Η μάχη πρέπει να γίνει μέσα μας. Οι λύσεις είναι εκεί. Ο Χριστός λέει ότι η Βασιλεία των Ουρανών είναι μέσα μας. Από εκεί πρέπει να ξεκινήσει η ελευθερία.

«ΜΠΟΡΟΥΣΑ ΝΑ ΓΙΝΩ ΚΑΙ ΥΠΟΥΡΓΟΣ»

-Υπάρχουν στιγμές στη ζωή ενός ανθρώπου που πρέπει να αποφασίσει αν θα μείνει ασφαλής μέσα σε αυτό που γνωρίζει ή αν θα τολμήσει να περάσει στην άλλη πλευρά, χωρίς καμία βεβαιότητα για το τι τον περιμένει. Για εσάς ποια ήταν η μεγαλύτερη έξοδος της προσωπικής σας ζωής;

Το να αρνηθώ να υποταχθώ σε οτιδήποτε. Είχα σχέσεις με ισχυρούς ανθρώπους και πολιτικούς, τους αγαπούσα, αλλά ποτέ δεν τους εκμεταλλεύτηκα. Θα μπορούσα να έχω χιλιάδες θέσεις, όμως το γραφείο του δημιουργού είναι βασιλικό. Δεν θα το άφηνα για να γίνω υπάλληλος. Η καριέρα μου έγινε από τα απανωτά «Οχι», όχι από τα «Ναι».

-Αρα να φανταστώ ότι σας είχαν προτείνει και θέσεις σε ψηφοδέλτια επικρατείας;

Οχι καλέ. Και υπουργός. Ο,τι θες μπορούσα να κάνω. Επειδή είσαι γνωστός από την τηλεόραση, σε πλησιάζουν. Εγώ όμως δεν παίζω αυτό το παιχνίδι.

-Αν οι εξοδίτες μπορούσαν να δουν τη σημερινή Ελλάδα, τι πιστεύετε ότι θα τους πλήγωνε περισσότερο και τι θα τους έκανε να πουν «άξιζε η θυσία μας»;

Θα έβλεπαν ότι υπάρχουν ακόμη κάποιες μονάδες ανθρώπων που αγωνίζονται. Σήμερα κοστίζει να πεις «είμαι του Χριστού», «είμαι της οικογένειας», «είμαι της πατρίδας». Κάποιοι όμως ακόμη αισθάνονται Ελληνες. Εύχομαι και προσεύχομαι να ξυπνήσει η Ελλάδα, όχι αλλάζοντας κυβερνήσεις, αλλά ανακαλύπτοντας τι πραγματικά ήμασταν. Κάποιοι το έχουν βρει, όπως μοναχοί στο Αγιον Ορος ή άνθρωποι που φιλοσοφούν, αλλά δεν μιλούν πολύ. Οι εξοδίτες μπορεί να απογοητεύονταν, αλλά θα χαίρονταν για εκείνους που, αναλογικά, συνεχίζουν το παράδειγμά τους.

«ΧΑΣΑΜΕ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ»

-Η Ελλάδα του 1826 ήταν φτωχή, πολιορκημένη και διχασμένη. Η Ελλάδα του 2026 είναι ελεύθερη, αλλά συχνά μοιάζει να έχει χάσει την αυτοπεποίθησή της. Τι χάσαμε αυτά τα 200 χρόνια και τι δεν πρέπει να χάσουμε ποτέ;

Το χειρότερο που χάσαμε είναι η πίστη. Και αυτή δεν πρέπει να τη χάσουμε ποτέ. Η δύναμη είναι να κάνεις ένα βήμα πίσω και να πεις «ό,τι ο Θεός θέλει». Δεν είναι εύκολο, γιατί μπορεί να θέλει και σταύρωση. Ο Θεός είναι αγάπη και ο Χριστός μάς έδειξε πώς αγαπάμε, αλλά η αγάπη περνάει από τον σταυρό. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για τη θυσία. Δεν ξέρω πώς θα φερόμουν σε μια πραγματική δοκιμασία. Ελπίζω όμως να έκανα το σωστό: «πάρε με, Χριστέ μου, να ’μαι κοντά σου».

-Γιατί πιστεύετε ότι σήμερα στην Ελλάδα η έννοια της πατρίδας και ακόμη και η σημαία αντιμετωπίζονται κάποιες φορές με μία αμηχανία ή σαν κάτι για το οποίο πρέπει κανείς να απολογείται; Πώς φτάσαμε να αισθανόμαστε έτσι για σύμβολα που κάποτε λειτουργούσαν ως στοιχεία ενότητος;

Αυτό είναι η παγκοσμιοποίηση. Δεν θέλει ομάδες ανθρώπων να αντιστέκονται σε αυτό που έρχεται. Κάτι έρχεται, δεν ξέρουμε ακριβώς τι. Η Ορθοδοξία είναι κάτι παράξενο για το δυτικό και αμερικανικό μυαλό. Κι όμως, οι πεποιθήσεις μας είναι ο Παράδεισος, η Παναγία, ο Χριστός που πέθανε και αναστήθηκε. Εύχομαι να ξεφύγω κι εγώ από τον σταυρό, αλλά όλη η γη είναι απέναντι. Η Γραφή λέει ότι ο διάβολος, σαν λιοντάρι που βρυχάται, προσπαθεί να κερδίσει όσο μπορεί μέχρι να έρθει η ώρα του. Για μένα ο Χριστιανισμός είναι η ολοκλήρωση της φιλοσοφίας. Ο Μέγας Αλέξανδρος διέδωσε την ελληνική γλώσσα και οι Ευαγγελιστές έγραψαν στα Ελληνικά, απευθυνόμενοι σε όλη τη γη.

«ΖΩ ΣΤΗ ΣΙΩΠΗ»

-Πιστεύετε ότι η σιωπή είναι σήμερα μια μορφή αντίστασης και τι μπορεί να ανακαλύψει ένας άνθρωπος όταν πάψει έστω και για λίγο να ακούει τον θόρυβο του κόσμου;

Εγώ ζω στη σιωπή, με τη γυναίκα μου, οι δυο μας. Σπάνια βγαίνω και σπάνια πηγαίνω σε συναυλίες. Οι συναυλίες με κουράζουν, ιδιαίτερα μετά, όταν έρχεται ο κόσμος και μου λέει τα προβλήματά του. Δεν είμαι εξομολόγος. Ακούω, αλλά δεν μπορώ να βοηθήσω και αισθάνομαι άσχημα. Ομως, τη στιγμή της συναυλίας, την επαφή με τον κόσμο και τη μουσική, τα ξεχνάω όλα.

Η Ελλάδα έχει κατακλυστεί από τραγούδι. Εγώ έβγαλα τους τραγουδιστές, παρότι έχω γράψει χιλιάδες τραγούδια, πολλά από τα οποία έγιναν επιτυχίες. Θέλω να αποδείξω ότι ο συνθέτης και η απόλυτη μουσική είναι ο βασιλιάς, ιδιαίτερα όταν ο συνθέτης γράφει, ενορχηστρώνει και παίζει. Δεν με ενδιαφέρει να πάω στην Αμερική. Θέλω ο ακροατής, μέσα από εμένα, να φτάσει στον Μπαχ, στον Μότσαρτ, στον Μπετόβεν. Εγώ αισθάνομαι ένας ενδιάμεσος ανάμεσα στους μεγάλους συνθέτες και στην ελληνική πραγματικότητα. Οι μεγάλοι συνθέτες, μόνο με τη μουσική, ταρακουνούν σύμπαντα.

Στις 26 Σεπτεμβρίου η μεγάλη συναυλία στο Μεσολόγγι, αφιερωμένη στην 200ή επέτειο της Εξόδου, με τον κορυφαίο συνθέτη να παρουσιάζει έργα εμπνευσμένα από την ιστορία και το διαχρονικό μήνυμα θυσίας και ελευθερίας της Ιερής Πόλης

«ΝΟΜΙΖΑΝ ΟΤΙ ΕΙΜΑΙ… ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ»

-Τελικά η μουσική σάς επέλεξε ή την επιλέξατε;

Με επέλεξε 100%. Η οικογένειά μου ήταν αντίθετη. Ο πατέρας μου ήταν μηχανικός και περίμενε να γίνω διάδοχός του. Εγώ όμως από παιδί ήθελα μουσική. Εφυγα από το σπίτι και έζησα όπως μπορούσα, αρχικά με φίλους χορευτές. Επαιξα για χρόνια σε νυχτερινά κέντρα και ζούσα καλά, επειδή αυτό ήθελα. Πέρασα από πολλά στάδια.

-Τους καταλάβατε τους γονείς σας για αυτό που έκαναν. Τους συγχωρέσατε;

Ναι. Τους καταλαβαίνω μέσα στην εποχή τους. Ηταν επιχειρηματίες, είχαν κοινωνικές σχέσεις και ζούσαν σε ένα τελείως διαφορετικό περιβάλλον. Ο πατέρας μου, μου είπε «αν δεν κάνεις αυτό που θέλουμε, δεν έχεις χρήματα». Οταν μπόρεσα να φύγω χωρίς να με νοιάζουν τα χρήματα, έφυγα και δεν ξαναγύρισα.

-Εκεί μπλέξατε με ασωτίες.

Ναι. Ολες τις ασωτίες της εποχής. Δεν ήταν ηρωίνη και τέτοια. Ητανε άλλα. Ο ελεύθερος έρωτας, όλα αυτά. Αλλά τα πέρασα.

-Και όταν λέτε πως συναντήσατε τον Χριστό στη Γερμανία, τι εννοείτε;

Ε, και να σ’ το εξηγούσα, δεν θα το καταλάβαινες. Είναι σαν να βλέπεις ξαφνικά έναν άγγελο. Ημουν σε απόλυτο σκοτάδι, μαύρος στην ψυχή, παρότι σπούδαζα μουσική. Είπα: «Θεέ μου, αν υπάρχεις, δείξ’ το μου. Αν δεν μου το δείξεις, είμαι χαμένος». Και τότε συνέβη αυτό που λέω ότι ήταν η συνάντησή μου με τον Χριστό. Είχα περάσει από πολλές αναζητήσεις. Στην εποχή μου υπήρχε έντονα και ο βουδισμός, ενώ η Ορθοδοξία δεν ήταν αυτό που αναζητούσαν οι περισσότεροι γύρω μου.

-Είχατε τέτοιες ανησυχίες;

Ναι, από παιδί είχα αυτή την αγωνία για τον θάνατο. Το χέρι του Χριστού, με δόλωμα τη μουσική, με έφερε κοντά Του. Δεν σταμάτησα ποτέ τη μουσική. Επαιζα ροκ μέχρι το πρωί, μάτωναν τα δάχτυλά μου, μετά έκανα σοβαρές μουσικές σπουδές. Πήγα στη Γερμανία για να σπουδάσω και γύρισα χριστιανός. Οι φίλοι μου με έκοψαν και κάποιοι νόμιζαν ότι ήμουν κατάσκοπος που πήγαινε να διαδώσει τον Χριστιανισμό.

«Η ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ ΜΕ ΠΗΓΕ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΟ»

-Οσο μεγαλώνει ο άνθρωπος αλλάζει και η σχέση του με τον θάνατο. Εχει αλλάξει η δική σας σχέση μαζί του;

Από τα 12 μου χρόνια φοβόμουν τον θάνατο. Η μητέρα μου με πήγε σε ψυχίατρο γιατί δεν ήθελα να μείνω μόνος και φοβόμουν το σκοτάδι. Πέρασα από πολλές φάσεις, ακόμη και από τις ασωτίες της εποχής. Γύρω στα 30, στη Γερμανία όπου σπούδαζα μουσική, συνάντησα τον Χριστό. Από τότε άρχισα να αναζητώ τη μοναξιά και τη σιωπή. Δεν εννοώ ότι θέλω να πεθάνω. Θέλω να ξέρω τι υπάρχει μετά. Ολοι γεννιόμαστε και όλοι πεθαίνουμε.

Κάθε βράδυ προσεύχομαι για τη μητέρα μου, τον πατέρα μου και τους φίλους μου, λέω τα ονόματά τους και αισθάνομαι ότι είμαι κοντά τους. Ξέρω ότι «εκεί θα πάω». Θέλω να είμαι στη σωστή πλευρά, κοντά στον Χριστό, έστω και στο τελευταίο σκαλοπάτι. Εχω συμφιλιωθεί με τον θάνατο, όχι όμως με την έννοια ότι θέλω να φύγω τώρα. Εχω ακόμη πολλά να κάνω.

«ΕΙΜΑΙ ΕΚΤΟΣ»

-Κοιτάζοντας τη δική σας πορεία, τι ήταν αυτό που χρειάστηκε να χάσετε για να γίνετε ο άνθρωπος και ο δημιουργός που είσαστε σήμερα;

Εχασα τη βοήθεια ισχυρών πολιτικών και ανθρώπων που είχαν δύναμη στο υπουργείο Πολιτισμού. Δεν μπορώ να πάρω μια ορχήστρα δωρεάν όπως άλλοι. Είμαι εκτός. Το επέλεξα, γιατί δεν θέλω να ζητάω. Αν μου πουν «κάνε αίτηση, το όνομά σου είναι σημαντικό», λέω όχι. Αυτό όμως που κέρδισα είναι η εγγύτητα με τον Χριστό. Ο δικός μου μάνατζερ λέγεται Ιησούς Χριστός.

Το να είσαι κοντά στον Χριστό είναι μια γλύκα, ειδικά όταν δεν κάνεις πράγματα που τον στενοχωρούν. Η αμαρτία δεν είναι μόνο το σεξ. Ο άνθρωπος που αγαπά τον Χριστό αποφεύγει την αμαρτία όχι επειδή φοβάται την κόλαση, αλλά επειδή δεν θέλει να Τον στενοχωρήσει. Κι εγώ έχω ακόμη τις αδυναμίες μου. Ξέρω μόνο ότι πολλές φορές λέω: «Γλίτωσέ με. Βγάλε με από αυτό. Δεν έχω άλλο τρόπο. Ο ίδιος δεν μπορώ».

Ο Σταμάτης Σπανουδάκης με τον υπογράφοντα, στο περιθώριο της αποκλειστικής συνέντευξης του στην “Π”

-Υπάρχει κάτι το οποίο δεν μπορέσατε να το εκφράσετε με τη μουσική;

Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν μπορώ να γράψω. Αναγκάζομαι να κάνω μόνος μου συναυλίες και ηχογραφήσεις, παίζοντας τα περισσότερα όργανα στον υπολογιστή. Θα ήθελα να έχω μια ορχήστρα για να γράψω, αλλά δεν την έχω και προχωράω όπως μπορώ.

Ο κόσμος της μουσικής έχει αλλάξει. Δισεκατομμύρια ανεβάζουν μουσική στο διαδίκτυο, ενώ ο άνθρωπος δεν έχει χρόνο να ακούσει ένα ολόκληρο έργο. Θέλει κάτι γρήγορο. Εγώ δεν ταιριάζω εκεί. Μου αρέσει να γράφω μουσική που ζητά κάτι από τον ακροατή. Θα ήθελα περισσότερους ανθρώπους που θέλουν να ακούσουν μουσική και όχι απλώς να τη χρησιμοποιούν ως διασκέδαση ή υπόκρουση.

-Τι θα θέλατε να έχει μείνει πίσω σας, όταν έρθει η ώρα της δικής σας «εξόδου» από τα εγκόσμια;

Θα ήθελα να έχει μείνει η αλήθεια της πίστης και της αγάπης. Κάποτε πήγα στη Βηθλεέμ και ζήτησα από τον ιερέα να με κλείσει για μια νύχτα στη σπηλιά, με την ευλογία του Αρχιεπισκόπου. Ηθελα να έχω αυτή την εμπειρία και να γράψω. Ημουν μόνος, μέσα στο κρύο, με ένα κασετοφωνάκι. Εκεί έγραψα «Το Δάκρυ του Ιωάννη». Στον δίσκο ακούγεται και η φωνή μου να διαβάζει την Αποκάλυψη μέσα στη σπηλιά. Πάντα προτιμούσα τα πράγματα που δεν φωνάζουν, που είναι λίγο πιο κρυφά.

-Ποιο είναι το μήνυμά σας στον κόσμο;

Ο Χριστός. Τίποτα άλλο. Τα άλλα όλα τα χαρίζουν.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News