Η Emily Wilson επιστρέφει στην «Οδύσσεια» και αλλάζει όσα πίστευε ότι είχε λύσει
Εννέα χρόνια μετά τη μετάφραση που την έκανε διεθνώς γνωστή, η Αμερικανίδα κλασικίστρια επιστρέφει στον Όμηρο και ξεκινά ξανά από την αρχή. Έχει ήδη φτάσει περίπου στη μέση και αυτή τη φορά αλλάζει λέξεις, ρυθμό και επιλογές που το 2017 πίστευε ότι είχε λύσει
Η Emily Wilson επιστρέφει στην “Οδύσσεια” εννέα χρόνια μετά τη μετάφραση που την έκανε διεθνώς γνωστή, αυτή τη φορά για να μεταφράσει ξανά ολόκληρο το έργο από την αρχή 
Εννέα χρόνια αφότου η αγγλική μετάφρασή της έγινε μπεστ σέλερ, ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο αντίτυπακαι την έκανε ένα από τα σπάνια πρόσωπα των κλασικών σπουδών που απέκτησαν αναγνωρισιμότητα έξω από το πανεπιστήμιο, η Wilson αποφάσισε να μεταφράσει ξανά ολόκληρο το ομηρικό έπος.
Όχι να διορθώσει την έκδοση του 2017. Να ξεκινήσει από την αρχή. «Είναι μια πλήρης νέα μετάφραση», εξήγησε στο Associated Press, διευκρινίζοντας ότι δεν πρόκειται για αναθεώρηση του παλιού κειμένου. Η απόφαση είναι ασυνήθιστη ακόμη και για τον χώρο της λογοτεχνικής μετάφρασης: οι μεταφραστές συχνά διορθώνουν μεταγενέστερες εκδόσεις, πολύ σπανιότερα όμως ξαναπιάνουν ένα έργο τέτοιου μεγέθους από την πρώτη γραμμή, και μάλιστα λιγότερο από μία δεκαετία μετά μια τόσο επιτυχημένη έκδοση.
Η αγγλική “Οδύσσεια” της Emily Wilson κυκλοφόρησε το 2017 από τη W. W. Norton και έγινε μία από τις πιο συζητημένες σύγχρονες μεταφράσεις του ομηρικού έπους
Η «Οδύσσεια» του 2017 δεν της αρκεί πια
Η πρώτη μετάφραση της Wilson είχε προκαλέσει συζήτηση ήδη από την κυκλοφορία της. Θεωρήθηκε η πρώτη μεγάλη αγγλόφωνη μετάφραση της «Οδύσσειας» από γυναίκα, επαινέθηκε για την καθαρότητα και τον ρυθμό της και έγινε αντικείμενο διαμάχης για τον τρόπο με τον οποίο απέδιδε ζητήματα φύλου, κοινωνικής τάξης και εξουσίας.
Η περίφημη πρώτη φράση της, «Tell me about a complicated man», έγινε ίσως η πιο αναγνωρίσιμη επιλογή της μετάφρασης. Η ίδια λέει ότι πιθανότατα θα την κρατήσει και στη νέα εκδοχή. Σε άλλα σημεία, όμως, βλέπει σήμερα πράγματα που θέλει να αλλάξει.
Ένα από αυτά αφορά τη λέξη «slave». Η Wilson θεωρεί πλέον ότι στην έκδοση του 2017 τη χρησιμοποίησε υπερβολικά συχνά, ισοπεδώνοντας διαφορές ανάμεσα σε ελληνικές λέξεις που περιγράφουν διαφορετικές κατηγορίες ανελεύθερων ανθρώπων και διαφορετικές κοινωνικές θέσεις μέσα στον κόσμο του έπους.
Η καινούργια μετάφραση θα είναι μεγαλύτερη, θα διαφοροποιεί περισσότερο αυτές τις κοινωνικές σχέσεις και θα συνοδεύεται από πολύ εκτενέστερο σχολιασμό. Σύμφωνα με όσα έχει αποκαλύψει, οι σημειώσεις της θα είναι περίπου τετραπλάσιες από εκείνες της προηγούμενης έκδοσης. Η ημερομηνία κυκλοφορίας δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.
Διαβάστε επίσης: Η «Οδύσσεια» του Νόλαν: Ο Όμηρος μπαίνει στη μηχανή του Χόλιγουντ
Ο Nolan έκανε τον Όμηρο ξανά ποπ
Η ανακοίνωση έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η «Οδύσσεια» βρίσκεται ξανά στη μέση της ποπ κουλτούρας.
Η κινηματογραφική μεταφορά του Christopher Nolan έφερε το ομηρικό έπος σε ένα κοινό πολύ μεγαλύτερο από εκείνο των κλασικών εκδόσεων και ο ίδιος ο σκηνοθέτης είχε αναφέρει τη μετάφραση της Wilson και ειδικά το «complicated man» ως μία από τις επιρροές του.
Η εκτίμηση δεν αποδείχθηκε αμοιβαία. Μετά την κυκλοφορία της ταινίας, η Wilson άσκησε σκληρή κριτική στην κινηματογραφική «Οδύσσεια», θεωρώντας την εντυπωσιακή αλλά επιφανειακή και ελλιπή ως προς την ψυχολογία και τα κίνητρα των χαρακτήρων.
Στο νέο της βιβλίο “Crossing the Wine-Dark Sea”, που κυκλοφόρησε το 2026, η Wilson επιστρέφει στα ζητήματα της μετάφρασης και στον τρόπο με τον οποίο κάθε εποχή ξαναδιαβάζει την αρχαία γραμματεία
Η δεύτερη μετάφραση, πάντως, δεν αποτελεί απάντηση στον Nolan. Η δουλειά πάνω σε αυτήν είχε αρχίσει πριν από την κινηματογραφική διαμάχη. Η χρονική σύμπτωση απλώς έκανε μια μάλλον εξειδικευμένη εκδοτική είδηση να συναντήσει μια τεράστια κινηματογραφική επιτυχία.
Και η ταινία έκανε κάτι ακόμη: ξανάστειλε κόσμο στα βιβλιοπωλεία. Στη Βρετανία, οι πωλήσεις εκδόσεων της «Οδύσσειας» αυξήθηκαν περίπου 1.400% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Διαβάστε επίσης: «Οδύσσεια»: Μια προσωπική ανάγνωση της ταινίας του Νόλαν
Τι αλλάζει μέσα σε εννέα χρόνια
Η Wilson μιλά αυτή την περίοδο πολύ για τη μεταβολή αυτή και στο νέο βιβλίο της, «Crossing the Wine-Dark Sea: Journeys through Ancient Literature», μια συλλογή κειμένων γύρω από τη μετάφραση και τον τρόπο με τον οποίο οι νεότερες εποχές ξαναδιαβάζουν την αρχαία γραμματεία.
Στις σελίδες του κινούνται μαζί ο Όμηρος και η Ελένη της Τροίας, η αρχαία κωμωδία, η Han Kang, ακόμη και η Cardi B. Ο κοινός άξονας είναι η γλώσσα και η απόσταση ανάμεσα σε ένα αρχαίο κείμενο και στον κόσμο που κάθε φορά προσπαθεί να το καταλάβει. Το βιβλίο κυκλοφόρησε στη Βρετανία τον Ιούνιο του 2026.
Η Wilson παραδέχεται ανοιχτά ότι και οι μεταφραστές κουβαλούν μέσα στη δουλειά τους τις εμμονές, τα ερωτήματα και τα τυφλά σημεία της δικής τους εποχής. Αυτό ακριβώς φαίνεται να δοκιμάζει τώρα πάνω στον εαυτό της.
Το αρχαίο ελληνικό κείμενο που βρίσκεται μπροστά της είναι το ίδιο με εκείνο του 2017. Η εμπειρία της, οι μεταφραστικές της αποφάσεις και ο τρόπος με τον οποίο διαβάζει ορισμένες από τις λέξεις του έχουν αλλάξει.
Γι’ αυτό και η δεύτερη «Οδύσσεια» της Emily Wilson έχει ενδιαφέρον πριν ακόμη εκδοθεί: σπάνια έχουμε την ευκαιρία να δούμε τον ίδιο μεταφραστή να επιστρέφει τόσο σύντομα στο ίδιο μεγάλο έργο και να μας δείχνει, σχεδόν γραμμή προς γραμμή, πού άλλαξε γνώμη.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
Luka Drawing Projector: Η τεχνητή νοημοσύνη που δεν κάνει τη δουλειά για τα παιδιά
Κλάδεμα και λίπανση το φθινόπωρο: Τι απαγορεύεται να ρίξεις στα φυτά
Του Αγίου Νεκταρίου στην Ντούνισσα Καλαβρύτων ΦΩΤΟ
Χάσατε τη θήκη των ακουστικών σας; Η JLab έχει τη λύση με τα νέα JBuds
ΑΕΚ Άρης Κανάλι: Ποιο δείχνει ζωντανά τον αγώνα και τι ώρα το Σάββατο
