Δημογραφική συρρίκνωση και γήρανση: Οι αριθμοί που αποτυπώνουν την Ελλάδα του σήμερα
Οι γεννήσεις μειώνονται, οι θάνατοι σχεδόν διπλασιάζουν τις νέες αφίξεις, ενώ το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι πολίτες απολαμβάνουν περισσότερα χρόνια καλής υγείας. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αναδεικνύουν τις μεγάλες προκλήσεις για την κοινωνία και το σύστημα περίθαλψης.
Μια χώρα που γερνάει με ταχύ ρυθμό, κάνει όλο και λιγότερα παιδιά και καλείται να διαχειριστεί τις συνέπειες μιας βαθιάς δημογραφικής αλλαγής. Αυτή είναι η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής για τις «Συνθήκες Διαβίωσης στην Ελλάδα», τα οποία καταγράφουν παράλληλα τις αντιφάσεις στην υγεία, την απασχόληση και την κοινωνική προστασία.
Το δημογραφικό πρόβλημα αποτυπώνεται με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο στη σχέση γεννήσεων και θανάτων. Το 2025 γεννήθηκαν 65.618 παιδιά, αριθμός μειωμένος κατά 4,2% σε σύγκριση με το 2024 και σχεδόν 29% χαμηλότερος από το 2014, όταν οι γεννήσεις ξεπερνούσαν τις 92.000.
Την ίδια χρονιά καταγράφηκαν 121.841 θάνατοι. Η φυσική μείωση του πληθυσμού, δηλαδή η διαφορά μεταξύ θανάτων και γεννήσεων, έφτασε έτσι τα 56.223 άτομα. Με άλλα λόγια, για κάθε γέννηση αντιστοιχούν σχεδόν δύο θάνατοι.
Λιγότερα παιδιά, μεγαλύτερη ηλικία
Η υποχώρηση των γεννήσεων συνδέεται και με τη διαρκή μείωση της γονιμότητας. Ο δείκτης ολικής γονιμότητας διαμορφώθηκε το 2024 σε 1,2 παιδιά ανά γυναίκα, αρκετά χαμηλότερα από το 2,1 που θεωρείται απαραίτητο για την αναπλήρωση των γενεών. Την ίδια στιγμή, η μέση ηλικία της μητέρας κατά τη γέννηση παιδιού έφτασε τα 32,1 έτη.
Αλλάζει, παράλληλα, και το οικογενειακό τοπίο. Σχεδόν ένα στα έξι παιδιά γεννήθηκε το 2025 από γονείς που είχαν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης. Συνολικά καταγράφηκαν 16.627 σύμφωνα, έναντι 36.810 γάμων. Τα διαζύγια ανήλθαν σε 15.853, παρουσιάζοντας μικρή αύξηση σε σχέση με τα 15.532 του 2024.
Η γήρανση του πληθυσμού είναι εξίσου αποκαλυπτική. Το 2024 αντιστοιχούσαν 182 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω για κάθε 100 παιδιά έως 14 ετών, όταν το 2014 η αναλογία ήταν 142 προς 100. Επιπλέον, περίπου το 61% των θανάτων του 2025 αφορούσε ανθρώπους άνω των 80 ετών.
Το προσδόκιμο ζωής παραμένει υψηλότερο για τις γυναίκες. Οι άνδρες στην Ελλάδα ζουν κατά μέσο όρο έως τα 77,5 έτη και οι γυναίκες έως τα 83. Θετική εξέλιξη καταγράφεται στη βρεφική θνησιμότητα, η οποία υποχώρησε σε 3,2 θανάτους ανά 1.000 γεννήσεις, από 3,8 το 2024.
Περισσότερα χρόνια ζωής, όχι απαραίτητα υγείας
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι πολίτες παραμένουν υγιείς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το 2024 το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση έφτασε τα 79,4 έτη για τους άνδρες και τα 84,4 για τις γυναίκες, ξεπερνώντας ελαφρώς τους αντίστοιχους μέσους όρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, η εικόνα διαφοροποιείται όταν εξετάζονται τα χρόνια ζωής χωρίς περιορισμούς λόγω προβλημάτων υγείας. Ένας άνδρας ηλικίας 65 ετών έχει μπροστά του κατά μέσο όρο άλλα 18,7 χρόνια, αλλά μόνο τα 9,7 από αυτά αναμένεται να είναι απαλλαγμένα από περιορισμούς. Για τις γυναίκες της ίδιας ηλικίας, το αντίστοιχο διάστημα είναι 21,8 χρόνια συνολικής ζωής, από τα οποία μόλις τα 10,4 χωρίς προβλήματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα.
Σύμφωνα με την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης του 2025, το 78,5% του πληθυσμού αξιολογεί την υγεία του ως καλή ή πολύ καλή. Παράλληλα, το 24% αναφέρει ότι αντιμετωπίζει κάποιο χρόνιο πρόβλημα υγείας, ενώ το 8,7% δηλώνει ότι έχει πολύ μεγάλους περιορισμούς στις καθημερινές δραστηριότητές του.
Το 2023 καταγράφηκαν 1,45 εκατομμύρια έξοδοι ασθενών από τα νοσοκομεία. Οι συχνότερες αιτίες νοσηλείας ήταν τα νοσήματα του κυκλοφορικού συστήματος, με 187.666 περιστατικά, τα νοσήματα του πεπτικού συστήματος, με 161.223, και τα νεοπλάσματα, με 155.549. Οι νοσηλείες λόγω ψυχικών διαταραχών ανήλθαν σε 36.869.
Εμπόδια στην πρόσβαση στην περίθαλψη
Ιδιαίτερη σημασία έχει το ποσοστό των πολιτών που δεν κατάφεραν να καλύψουν ανάγκες ιατρικής εξέτασης ή θεραπείας. Το 2025 έφτασε το 11,5%, με βασικές αιτίες το κόστος, τις μεγάλες λίστες αναμονής και την απόσταση από τις διαθέσιμες υπηρεσίες υγείας.
Παρότι το ποσοστό είναι ελαφρώς χαμηλότερο από το 12,1% του 2024, παραμένει σημαντικά υψηλότερο από το 6,4% του 2021. Οι γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερη δυσκολία πρόσβασης στην περίθαλψη, με ποσοστό 13,1%, έναντι 9,9% στους άνδρες.
Η Ελλάδα διαθέτει 6,7 γιατρούς ανά 1.000 κατοίκους, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024. Ωστόσο, οι γενικοί γιατροί, που αποτελούν βασικό πυλώνα της πρωτοβάθμιας φροντίδας, αντιστοιχούν μόλις σε 0,4 ανά 1.000 κατοίκους. Την ίδια χρονιά καταγράφονταν 423,5 νοσοκομειακές κλίνες και 100,5 φαρμακεία ανά 100.000 κατοίκους.
Η υγεία επιβαρύνει και τα νοικοκυριά, καθώς το 2025 οι σχετικές δαπάνες απορρόφησαν το 7,6% των μηνιαίων εξόδων τους. Για οινοπνευματώδη ποτά και καπνό το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 3,4%.
Η ανεργία υποχωρεί, αλλά η φτώχεια επιμένει
Η εικόνα στην αγορά εργασίας εμφανίζεται βελτιωμένη σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Η ανεργία υποχώρησε στο 8,9% το 2025, από 26,5% το 2014. Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη υποχώρηση των κοινωνικών ανισοτήτων.
Το 27,5% του πληθυσμού βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, έναντι 26,9% το 2024. Μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφεται στους πολίτες άνω των 65 ετών, όπου το ποσοστό αυξήθηκε στο 27,7%, από 21% το 2022. Στα παιδιά έφτασε το 29,6%, ενώ το 14,9% του πληθυσμού αντιμετώπιζε υλική και κοινωνική στέρηση.
Υπάρχουν, πάντως, και θετικές ενδείξεις. Η πρόωρη εγκατάλειψη της εκπαίδευσης στους νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών περιορίστηκε στο 3,1%, ενώ το 88,7% των νοικοκυριών διαθέτει σύνδεση στο διαδίκτυο.
Τέλος, βελτίωση εμφανίζουν και τα προσωρινά στοιχεία για την οδική ασφάλεια. Οι θάνατοι σε τροχαία δυστυχήματα μειώθηκαν σε 518 το 2025, από 664 το 2024, ενώ οι βαριά τραυματίες περιορίστηκαν σε 488, από 568.
Η συνολική εικόνα αποτυπώνει μια χώρα που ζει περισσότερο, αλλά αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες στη δημογραφική ανανέωση και στην εξασφάλιση ποιοτικών συνθηκών ζωής για όλους. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αυξηθεί το προσδόκιμο ζωής, αλλά να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε οι πολίτες να ζουν περισσότερα χρόνια με υγεία, αξιοπρεπές εισόδημα και ουσιαστική πρόσβαση σε υπηρεσίες περίθαλψης.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
Η ElevenLabs παρουσίασε νέο AI με έως 77% λιγότερα λάθη στην αναγνώριση ελληνικής ομιλίας
Αίγιο: Επίσκεψη του Μητροπολίτη Πτολεμαΐδος Μακαρίου στην Παναγία Τρυπητή
Καθαρό σπίτι: απλό πρόγραμμα χωρίς να τρέχετε όλη μέρα
Νέο ιστορικό ορόσημο για τη Sony, το PS5 ξεπέρασε τα 100 εκατομμύρια κονσολών
Γιώργος Λιβάνης: Η φωτογραφία που «ανέβασε θερμοκρασία» στα Social Media
