Ελένη Πριοβόλου: «Οι λέξεις μου είναι συντροφιά μου σε στιγμές μοναξιάς»
Η βραβευμένη συγγραφέας μίλησε στην «Πελοπόννησο» για τη δυναμική ηρωίδα της, τη γλώσσα και την παιδεία, τις γυναικείες κατακτήσεις σήμερα
Τις πιο λεπτές αποχρώσεις της πολυδιάστατης προσωπικότητας της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου, μαχόμενης δασκάλας, δημοτικίστριας, διανοούμενης, φενιμίστριας φωτίζει δεξιοτεχνικά η Ελένη Πριοβόλου μέσα από τις σελίδες του νέου της μυθιστορήματος «Η Βίβλος της Ιώβ».
Η βραβευμένη συγγραφέας μιλάει στην «Π» για τη δυναμική ηρωίδα της, τη γλώσσα και την παιδεία, τις γυναικείες κατακτήσεις σήμερα.
-«Πόσο με τρομάζει η έννοια της λήθης. Είναι σαν να μην υπήρξα ποτέ, ή ό,τι έπραξα να ήταν εντελώς ανώφελο». Σκέψη της, όχι τόσο γνωστής στο ευρύ κοινό, συγγραφέως-δασκάλας Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου. Τι σας ώθησε να της δώσετε φωνή μέσα από το βιβλίο σας;
Μελετώντας την ιστορία, κυρίως αυτή που δεν διδάσκεται, ανακαλύπτω πρόσωπα που έδρασαν στον ιστορικό χρόνο και αποτέλεσαν φάρους φωτεινούς στα σκοτάδια των καιρών. Τόλμησαν να ξεπεράσουν την κοινωνική τάξη και το φύλο τους και να διεκδικήσουν σθεναρά και αδιαπραγμάτευτα την ελευθερία. Στο προηγούμενο βιβλίο «Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή», ήρωας και πρωταγωνιστής ήταν ο νεοέλληνας δάσκαλος του διαφωτισμού, ο αφορισμένος από την Εκκλησία, Χριστόδουλος Παμπλέκης και στη «Bίβλο της Ιώβ», πρωταγωνιστε η δασκάλα και συγγράφισσα από την Πόλη, η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Μορφές της ιστορίας γοητευτικές με μυθιστορηματικό βίο, που θέλησαν να αφήσουν το ελάχιστο στίγμα της ύπαρξής τους μέσα στα χρόνια της θνητής τους ζωής.
-Ετοιμοθάνατη, στο νοσοκομείο, ξεδιπλώνει τη σύντομη ζωή της μέσα από τη νοερή συνομιλία της με τη Γεωργία Σάνδη. Πόσο βαθιά διεισδύσατε στον χαρακτήρα της ηρωίδας σας ώστε να της βρείτε την «αδελφή ψυχή» της και τι σας εντυπωσίασε περισσότερο σε αυτή τη γυναίκα, που υπέγραφε με το προσωνύμιο «Σατανίσκη»;
Φόρεσα την Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου κατάσαρκα. Μελετώντας τις επιστολές της, ένιωθα να εισχωρώ στα βάθη της. Στο χιούμορ, την παιγνιώδη διάθεση, την αγάπη της για τους ανθρώπους, την πίστη της στη φιλία, την ευγνωμοσύνη της προς όλους όσοι την ευεργέτησαν, την πίστη της στο όραμα μιας ανώτερης παιδείας και κυρίως την αποφασιστικότητα με την οποία ριχνόταν στον αγώνα και έδινε τις μάχες της για όλα όσα πίστευε. Εκείνο που με εντυπωσίασε ήταν ο τρόπος με τον οποίο κατακτούσε τις διεκδικήσεις της σε μια αμιγώς ανδροκρατούμενη κοινωνία. Δεν είναι τυχαίο πως ήταν διηγηματογράφος, αρθρογράφος, κριτικός της λογοτεχνίας, και εκδότρια η ίδια. Κυρίως, όμως, ήταν μαχόμενη δασκάλα που έδωσε αγώνες για τη δημοτική γλώσσα και τη μόρφωση των κοριτσιών.
– Η Παπαδοπούλου πάλεψε για τον δημοτικισμό, όταν η δημοτική θεωρούνταν χυδαία γλώσσα, διώχθηκε, απειλήθηκε, δέχτηκε επίθεση. Σήμερα η ελληνική γλώσσα δοκιμάζεται με άλλους τρόπους. Χάνει τη δύναμή της ή απλώς εξελίσσεται;
Η γλώσσα είναι μια εύπλαστη συνθήκη. Πλάθεται, μεταπλάθεται, δανείζει και δανείζεται. Εν κατακλείδι μεταβάλλεται. Η γλώσσα δεν βρίσκεται ποτέ σε μια τελική μορφή. Υφίσταται συνεχείς μεταβολές. Η τεχνολογία, η ευρεία χρήση του διαδικτύου, οι κοινωνικοπολιτικές αλλαγές, η παγκοσμιοποίηση δεν γίνεται να αφήσουν τη γλώσσα ανεπηρέαστη. Ακόμα και η προφορά αλλάζει από γενιά σε γενιά. Πόσο μάλιστα η γραμματική και το συντακτικό. Πολλές λέξεις αποκτούν καινούργιο νόημα. Τα διάφορα κινήματα πολιτικά, φεμινιστικά, μουσικά ρεύματα, ροκ, πανκ, μέταλ, προσθέτουν διαρκώς νέες λέξεις και εκφραστικά μέσα. Μα μήπως μέσα από αλλαγές δάνεια και ωσμώσεις δεν δημιουργήθηκε η νέα ελληνική γλώσσα; Ωστόσο, από την αρχαία εποχή, την ελληνιστική, τη μεσαιωνική κ.λπ. υπάρχει μια ιστορική συνέχεια.
-Πρωτοπόρος στην εκπαίδευση, η ηρωίδα σας εμπνεύστηκε το σχολείο μητέρων, πιστεύοντας ότι μορφώνοντας «μια γυναίκα, μορφώνεις μια ολόκληρη γενιά. Κι έτσι μπορεί να αλλάξει ο κόσμος». Σήμερα η καλλιέργεια των πολιτών σε τι σημείο βρίσκεται ώστε να διαφανεί κάποια κίνηση αλλαγής στον ορίζοντα;
Ναι. Η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου παρότι η ίδια δεν έγινε μητέρα, κατάλαβε από νωρίς ότι για να έχει επιτυχία το όραμά της πρέπει να έχει συμμάχους τις μητέρες. Τα έμφυλα στερεότυπα ήταν παγιωμένη ιδεολογία και ήταν πολύ δύσκολο τα κορίτσια να εκπαιδευτούν πέρα και πάνω από το φύλο τους. Να καλλιεργηθούν ως πολίτες αλλά και να ετοιμαστούν ώστε να διεκδικήσουν τη θέση τους στην αγορά εργασίας. Και ας πάμε στο σήμερα. Η Παιδεία έδωσε τη θέση της στην εκπαίδευση ήτοι στην ειδίκευση. Βρισκόμαστε σε εκείνο το στάδιο του καπιταλισμού, όπου ο άνθρωπος εργαλειοποιείται. Το πολιτικό σύστημα που εξυπηρετεί το οικονομικό μοντέλο κατευθύνει και την εκπαίδευση στην εξυπηρέτηση του μοντέλου των αγορών. Αρχισε να είναι όλο και πιο ξεκάθαρο από την εποχή που καταργήθηκαν από την εκπαίδευση τα ανθρωπιστικά μαθήματα και οι κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες. Με την εμφάνιση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των κολοσσών που μας ελέγχουν, τα πράγματα δυσκολεύουν συνεχώς.
-Η Παπαδοπούλου θεωρούσε αναγκαίο «οι γυναίκες να βγουν στο προσκήνιο». Πλέον έχουν βγει. Εσείς, ως μέλος του Δικτύου κατά της έμφυλης βίας και των γυναικοκτονιών «η φωνή της», κατά πόσο θεωρείτε ότι οι κατακτήσεις τους είναι ουσιαστικές όταν η βία εναντίον τους καραδοκεί;
Χάρη στους αγώνες των γυναικών μέσα από το φεμινιστικό κίνημα, υπάρχει πρόοδος. Μην ξεχνάμε ότι οι γυναίκες ψήφισαν για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές το 1956. Ομως το πατριαρχικό μοντέλο εξουσίας δεν έχει εκλείψει και έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μπροστά μας. Ο τρόπος που οι μάνες σε μεγάλη κλίμακα μεγαλώνουν τα αγόρια είναι αυτός του κυρίαρχου αρσενικού που θεωρεί τη γυναίκα κτήμα του. Το εθιμικό δίκαιο και το στερεότυπο είναι βαθιά ριζωμένο στις κοινωνίες. Ομως και η «αγορά», συντηρεί το μοντέλο του μάτσο άντρα και της γυναίκας που πρέπει οπωσδήποτε να είναι αρεστή, άρα κούκλα βιτρίνας. Η σχέση αυτή ιδιοκτησίας είναι που παράγει τη βία, ακόμα και τον θάνατο.
– Η «Ιώβ» σας δοκιμάστηκε πολύ, δίνοντας μάχες σε όλα τα πεδία. Αν, υποθετικά, επέστρεφε στην εποχή μας, τι θα την έκανε να αστράψει και να βροντήξει;
Πιστεύω πως η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου είναι ανάμεσά μας. Είναι η κάθε δασκάλα και δάσκαλος που μάχεται ακόμα για την Παιδεία. Που προωθεί αυθαιρετώντας ενίοτε- τον ανθρωπισμό, την καλλιέπεια, την τέχνη, την ισότητα και τη δικαιοσύνη μέσα στην τάξη. Αν υποθετικά ήταν η ίδια ανάμεσά μας, θα θύμωνε με ό,τι θυμώνουν και οι μαχητικοί εκπαιδευτικοί μας. Με τα πολλά πρότζεκτ χωρίς ουσία και αποτέλεσμα, με τις φρούδες αξιολογήσεις και με την έλλειψη φαντασίας και οράματος στην εκπαίδευση.
-«Οι λέξεις είναι τα βέλη της φαρέτρας» της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου. Για εσάς τι είναι οι λέξεις;
Οι λέξεις είναι η συντροφιά μου σε στιγμές μοναξιάς και διάψευσης. Είναι το εκμαγείο ενός κόσμου που προσπαθώ να περιγράψω και είναι ο κόσμος του αισθάνομαι. Ομως επειδή η προσέγγιση του ανώτερου κόσμου είναι μη εφικτή, αρκούμαι στο να αφηγούμαι απλά ιστορίες.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
Από το Δίκτυο
Oι «Δημοκράτες» του Κασσελάκη στην Αγροτική Έκθεση Χαλανδρίτσας ΦΩΤΟ
ΑΕΚ Άρης Κανάλι: Ποιο δείχνει ζωντανά τον αγώνα και τι ώρα το Σάββατο
Google Chrome: Κάντε update άμεσα – νέο zero day αξιοποιείται ήδη σε επιθέσεις
Νέα δράση αλληλεγγύης από το Οπαδικό Κίνημα Αιγίου
Κλάδεμα και λίπανση το φθινόπωρο: Τι απαγορεύεται να ρίξεις στα φυτά
