9 cult ελληνικές ταινίες που έγιναν θερινό τελετουργικό

Αν το ελληνικό καλοκαίρι στο σινεμά ήταν μόνο λευκά σπίτια, γαλάζιες θάλασσες και καλοχτενισμένοι έρωτες, θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σε μια διαφήμιση αντηλιακού. Ευτυχώς, οι πιο ανθεκτικές ταινίες του θυμούνται ότι υπάρχει και η άλλη πλευρά: η Αθήνα που αδειάζει σαν να πάτησε κάποιος pause, οι διακοπές που δεν αρχίζουν ποτέ, οι συγγενείς που δοκιμάζουν τις αντοχές της ανθρωπότητας και οι καλοκαιρινοί έρωτες που από ειδυλλιακοί μπορούν να γίνουν εξαιρετικά κακή ιδέα.

Οι ταινίες αυτής της λίστας δεν είναι απλώς γνωστές. Είναι έργα που απέκτησαν δεύτερη ζωή μέσα από μεταμεσονύχτιες προβολές, φανατικούς θεατές, ατάκες που επαναλαμβάνονται χωρίς καν να χρειάζεται να αναφερθεί η προέλευσή τους και χαρακτήρες που μοιάζουν να έχουν εγκατασταθεί μόνιμα στην ελληνική ποπ κουλτούρα. Τα «Φτηνά Τσιγάρα» και ο «Τσίου», για παράδειγμα, πέρασαν αρχικά σχεδόν απαρατήρητα, πριν αποκτήσουν κοινότητες πιστών θεατών από στόμα σε στόμα, τις επαναπροβολές και την ανεπίσημη κυκλοφορία τους.

Η σειρά είναι χρονολογική. Γιατί η κατάταξη αυτών των ταινιών θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρότερες οικογενειακές συγκρούσεις και από την επιλογή παραλίας τον Δεκαπενταύγουστο.

1. Κορίτσια στον ήλιο

1968 | Σκηνοθεσία: Βασίλης Γεωργιάδης
Διάρκεια: 80 λεπτά
Είδος: Αισθηματικό δράμα
Πρωταγωνιστούν: Γιάννης Βόγλης, Αν Λόνμπεργκ, Κώστας Μπάκας, Βαγγέλης Καζάν
Τοποθεσία: Μπατσί Άνδρου και Αττική
IMDb: 7,0/10

Πριν από τα dating apps, τις αυτόματες μεταφράσεις και τα «seen» χωρίς απάντηση, υπήρχε ένας βοσκός, μια ξένη τουρίστρια και μια χούφτα αμύγδαλα. Η γλώσσα δεν βοηθά ιδιαίτερα, οι προθέσεις παρεξηγούνται και το τοπίο της Άνδρου μετατρέπεται σε σκηνικό ενός έρωτα που είναι ταυτόχρονα αθώος, αμήχανος και μελαγχολικός.

Το «Κορίτσια στον ήλιο» δεν είναι cult επειδή έμεινε στο περιθώριο (κάθε άλλο). Είναι cult επειδή μία φράση του κατάφερε να ζήσει πολύ περισσότερο από δεκάδες ολόκληρες φιλμογραφίες. Το «στάσου, μύγδαλα» έγινε meme πριν υπάρξει η λέξη meme, ενώ η ασπρόμαυρη φωτογραφία και η μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου απομακρύνουν την ταινία από τη συνηθισμένη νησιωτική καρτ ποστάλ.

Fun fact: Η ιστορία προοριζόταν αρχικά για ένα από τα τρία μέρη μιας σπονδυλωτής ταινίας. Όταν αποφασίστηκε να επεκταθεί σε μεγάλου μήκους, προστέθηκαν σκηνές που γυρίστηκαν τον χειμώνα στην Αττική. Ανάμεσά τους και η διάσημη καταδίωξη με τα αμύγδαλα, η οποία δεν γυρίστηκε στην Άνδρο.

2. Οι Απέναντι

1981 | Σκηνοθεσία: Γιώργος Πανουσόπουλος
Διάρκεια: 121 λεπτά
Είδος: Κοινωνικό και ερωτικό δράμα
Πρωταγωνιστούν: Μπέτυ Λιβανού, Άρης Ρέτσος, Γιώργος Σίσκος, Δημήτρης Πουλικάκος
Τοποθεσία: Αθήνα
IMDb: 7,0/10

Πριν από τα Instagram Stories, ένας μοναχικός νεαρός παρακολουθούσε τους απέναντι με τηλεσκόπιο. Όχι ιδιαίτερα υγιές ως κοινωνική συμπεριφορά, εξαιρετικά αποτελεσματικό όμως ως αφετηρία για μία από τις πιο αισθησιακές και παράξενες αθηναϊκές ταινίες.

Ο καυτός Ιούλιος, τα ανοιχτά παράθυρα, οι νυχτερινές μηχανές και οι πολυκατοικίες που μοιάζουν να κατασκοπεύουν η μία την άλλη δημιουργούν μια Αθήνα σχεδόν ονειρική. Η πόλη δεν είναι φόντο. Ιδρώνει, αγρυπνά και συμμετέχει στην ιστορία.

Για τους πιστούς της, η ταινία είναι κάτι περισσότερο από ερωτικό δράμα: είναι μια χρονοκάψουλα της αθηναϊκής νύχτας, γεμάτη αστική μοναξιά, επιθυμία και εκείνη την ιδιαίτερη ελευθερία που εμφανίζεται μόνο όταν η ζέστη έχει διώξει τους πάντες από τους δρόμους.

Fun fact: Οι «Απέναντι» ήταν η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Γιώργου Πανουσόπουλου, ο οποίος δεν περιορίστηκε στη σκηνοθεσία και στο σενάριο, αλλά ανέλαβε και το μοντάζ.

3. Το δέντρο που πληγώναμε

1986 | Σκηνοθεσία: Δήμος Αβδελιώδης
Διάρκεια: 75 λεπτά
Είδος: Κοινωνικό δράμα ενηλικίωσης
Πρωταγωνιστούν: Γιάννης Αβδελιώδης, Νίκος Μειωτέρης, Μαρίνα Δεληβοριά
Τοποθεσία: Μαστιχοχώρια Χίου
IMDb: 6,9/10

Είναι το καλοκαίρι πριν από το Wi-Fi, τα group chats και τη φράση «μαμά, δεν έχει τίποτα να κάνω». Δύο παιδιά κινούνται μέσα στα μαστιχοχώρια της Χίου, παρατηρούν τους μεγάλους, τσακώνονται, συμφιλιώνονται και ανακαλύπτουν τον κόσμο με εκείνη τη σοβαρότητα που έχουν μόνο οι παιδικές διακοπές.

Ο Δήμος Αβδελιώδης δεν εξιδανικεύει απλώς μια χαμένη εποχή. Ανασυνθέτει τη μυρωδιά του χώματος, τη σκόνη, τα παιχνίδια, τις τελετουργίες του χωριού και το παράξενο συναίσθημα ότι ένα καλοκαίρι μπορεί να κρατήσει για πάντα (μέχρι να έρθει ο Σεπτέμβριος και να αποδείξει το αντίθετο).

Η cult θέση της ταινίας είναι πιο ήσυχη από εκείνη του «Τσίου» ή του «Ας περιμένουν οι γυναίκες». Δεν στηρίζεται σε ατάκες, αλλά στην προσωπική σχέση που δημιουργεί με τον θεατή. Είναι από εκείνες τις ταινίες που δεν θυμάσαι μόνο ότι είδες αλλά θυμάσαι πώς ένιωσες όταν τις είδες.

Fun fact: Ο τίτλος αναφέρεται στο «κέντημα» των μαστιχόδεντρων, στις μικρές τομές που γίνονται στον κορμό για να παραχθεί η μαστίχα. Η ιστορία είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοβιογραφική και βασίζεται στις παιδικές αναμνήσεις του σκηνοθέτη από τη Χίο.

4. Ας περιμένουν οι γυναίκες

1998 | Σκηνοθεσία: Σταύρος Τσιώλης
Διάρκεια: 87 λεπτά
Είδος: Κωμωδία και road movie
Πρωταγωνιστούν: Γιάννης Ζουγανέλης, Σάκης Μπουλάς, Αργύρης Μπακιρτζής, Αγγελική Ηλιάδη
Τοποθεσία: Λίμνη Βόλβη και διαδρομή προς τη Θάσο
IMDb: 7,7/10

Υποτίθεται ότι τρεις μπατζανάκηδες πηγαίνουν στη Θάσο για να συναντήσουν τις οικογένειές τους. Το «υποτίθεται» είναι η λέξη-κλειδί, καθώς η διαδρομή εξελίσσεται σε ένα διαρκές «επαναϋπολογισμός πορείας», πολύ πριν το GPS μάθει να μας κρίνει σιωπηλά.

Ο Σταύρος Τσιώλης παίρνει την ανδρική παρέα, τον έρωτα, τη μικρομεσαία Ελλάδα των ’90s, τα σκυλάδικα, τις πολιτικές κουβέντες και την πανίσχυρη τέχνη της αναβολής και δημιουργεί ένα σύμπαν όπου κάθε διάλογος μπορεί να εξελιχθεί σε φιλοσοφική πραγματεία (ακόμη κι αν ξεκίνησε από ένα πέναλτι).

Η ταινία έγινε cult επειδή οι θεατές δεν την παρακολουθούν απλώς. Τη γνωρίζουν απ’ έξω. Σε ομαδικές προβολές οι ατάκες συχνά λέγονται πριν από τους ηθοποιούς, γεγονός που τη φέρνει επικίνδυνα κοντά σε λειτουργία θερινού σινεμά με συμμετοχή κοινού.

Fun fact: Σύμφωνα με τον ίδιο τον Σταύρο Τσιώλη, το σενάριο γράφτηκε μέσα σε μόλις 20 ημέρες. Χρειάστηκε σημαντικά λιγότερο χρόνο για να γραφτεί από όσο χρειάζονται οι ήρωές του για να φτάσουν στον προορισμό τους.

5. Φτηνά Τσιγάρα

2000 | Σκηνοθεσία: Ρένος Χαραλαμπίδης
Διάρκεια: 85 λεπτά
Είδος: Ρομαντική κωμωδία
Πρωταγωνιστούν: Ρένος Χαραλαμπίδης, Άννα-Μαρία Παπαχαραλάμπους, Μιχάλης Ιατρόπουλος
Τοποθεσία: Αθήνα
IMDb: 7,4/10

Η Αθήνα τον Αύγουστο είναι μια διαφορετική πόλη. Δεν κορνάρει, δεν βιάζεται και δεν προσπαθεί να σου πουλήσει κάτι κάθε δεκαπέντε μέτρα. Στα «Φτηνά Τσιγάρα» γίνεται μια νυχτερινή τζαζ σύνθεση, γεμάτη περίπτερα, άδειους δρόμους, καρτοτηλέφωνα και ανθρώπους που έχουν άφθονο χρόνο για να πουν πράγματα τα οποία κανονικά θα σκέφτονταν στο ταξί γυρίζοντας σπίτι.

Η ταινία του Ρένου Χαραλαμπίδη είναι ρομαντική, αλλά όχι με τον τρόπο της μεγάλης χειρονομίας. Ερωτεύεται τις μικρές συναντήσεις, τις χαμένες ώρες και τη σπάνια δυνατότητα να περιπλανηθεί κάποιος χωρίς Google Maps, χωρίς πρόγραμμα και χωρίς να πρέπει να ανεβάσει φωτογραφία που να αποδεικνύει ότι περνά καλά.

Όταν κυκλοφόρησε, δεν γνώρισε την αποδοχή που έχει σήμερα. Με τα χρόνια, όμως, μετατράπηκε σε μία από τις χαρακτηριστικότερες cult ταινίες της σύγχρονης Αθήνας, απέκτησε επετειακές προβολές και μεταφέρθηκε ακόμη και σε μορφή μιούζικαλ.

Fun fact: Γυρίστηκε μέσα σε 23 ημέρες τον Αύγουστο του 1999. Ο Χαραλαμπίδης έγραψε το σενάριο ταξιδεύοντας, επηρεασμένος από τη συνάντησή του με τον συγγραφέα Πολ Μπόουλς, τις εικόνες της Ταγγέρης και το σινεμά του Τζιμ Τζάρμους.

6. Δεκαπενταύγουστος

2001 | Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Γιάνναρης
Διάρκεια: 106 λεπτά
Είδος: Κοινωνικό δράμα
Πρωταγωνιστούν: Ελένη Καστάνη, Ακύλλας Καραζήσης, Αμαλία Μουτούση, Αιμίλιος Χειλάκης, Θεοδώρα Τζήμου
Τοποθεσία: Αθήνα και αυγουστιάτικες διαδρομές έξω από την πόλη
IMDb: 6,6/10

Όταν όλοι εγκαταλείπουν την Αθήνα για το τριήμερο, πίσω μένουν κλειστά παντζούρια, άδεια διαμερίσματα και η αίσθηση ότι ολόκληρη η πόλη περιμένει κάτι. Στον «Δεκαπενταύγουστο», διαφορετικές ιστορίες διασταυρώνονται γύρω από ανθρώπους που αναζητούν μια αλλαγή, μια απάντηση ή ένα μικρό προσωπικό θαύμα.

Δεν είναι η ταινία που βάζει κανείς για να φτιάξει διάθεση πριν από την παραλία. Είναι η σκοτεινότερη, πιο ανήσυχη πλευρά του αυγουστιάτικου ελληνικού σινεμά, εκεί όπου η έξοδος από την πόλη δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με απόδραση από όσα μας ακολουθούν.

Η cult αξία της βρίσκεται ακριβώς στην άρνησή της να παρουσιάσει τον Δεκαπενταύγουστο ως εθνική παύση ευτυχίας. Κοιτάζει πίσω από τις οικογενειακές διακοπές και τα προσκυνήματα, εκεί όπου οι άνθρωποι εξακολουθούν να μεταφέρουν τα μυστικά και τους φόβους τους μαζί με τις βαλίτσες.

Fun fact: Η ταινία συμμετείχε στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Βερολίνου το 2002 και τιμήθηκε με το βραβείο της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

7. Τεστοστερόνη

2004 | Σκηνοθεσία: Γιώργος Πανουσόπουλος
Διάρκεια: 92 λεπτά
Είδος: Μαύρη κωμωδία και σουρεαλιστική φάρσα
Πρωταγωνιστούν: Δημήτρης Λιακόπουλος, Ναταλία Δραγούμη, Δήμητρα Ματσούκα, Καίτη Παπανίκα
Τοποθεσία: Νάξος
IMDb: 4,6/10

Η χαμηλή βαθμολογία στο IMDb δεν είναι απαραίτητα εμπόδιο για μια cult ταινία. Μερικές φορές αποτελεί σχεδόν προϋπόθεση. Η «Τεστοστερόνη» ανήκει στην κατηγορία των έργων που μπορούν να διχάσουν μια παρέα πριν ολοκληρωθούν οι τίτλοι αρχής.

Ένας νεαρός ναύτης επιστρέφει για λίγο στο νησί του και βρίσκεται μέσα σε ένα αλλόκοτο, ερωτικά φορτισμένο σύμπαν, όπου η πραγματικότητα συμπεριφέρεται σαν να έχει μείνει υπερβολικά πολλή ώρα κάτω από τον ήλιο. Η Νάξος μετατρέπεται σε σκηνικό μιας ορμονικής παραίσθησης, με τον Πανουσόπουλο να ανακατεύει την κωμωδία, τον αισθησιασμό και το παράλογο.

Είναι η επιλογή για όσους αναζητούν μια ελληνική καλοκαιρινή ταινία τόσο παράξενη, ώστε στο τέλος να μην είναι απολύτως βέβαιοι αν τους άρεσε ή αν απλώς τους συνέβη.

Fun fact: Το σενάριο, βασισμένο σε ιδέα του Γιώργου Πανουσόπουλου, είναι το μοναδικό κινηματογραφικό σενάριο που έχει υπογράψει ο Αύγουστος Κορτώ. Η ταινία αποτέλεσε επίσης την πρώτη κινηματογραφική εμφάνιση του Δημήτρη Λιακόπουλου.

8. Τσίου

2005 | Σκηνοθεσία: Μάκης Παπαδημητράτος
Διάρκεια: 83 λεπτά
Είδος: Κωμωδία και κοινωνικό δράμα
Πρωταγωνιστούν: Αλέξανδρος Παρίσης, Μάκης Παπαδημητράτος, Αναστάσης Κολοβός, Τζένη Θεωνά
Τοποθεσία: Αθήνα
IMDb: 6,9/10

Ο «Τσίου» είναι το αντι-«Mamma Mia!» του ελληνικού Δεκαπενταύγουστου. Δεν υπάρχουν γαλάζια νερά, χορογραφίες σε προβλήτες και ξέγνοιαστοι τουρίστες. Υπάρχουν άδειοι δρόμοι, κλειστά μαγαζιά και άνθρωποι που έμειναν πίσω επειδή δεν είχαν πού αλλού να πάνε.

Ο κεντρικός ήρωας διασχίζει την Αθήνα αναζητώντας τη δόση του και πυροδοτεί μια αλυσίδα συναντήσεων με μικροκακοποιούς, συγγενείς, φίλους και χαρακτήρες που μοιάζουν να έχουν ξεπηδήσει από το πιο χαοτικό οικογενειακό τραπέζι της χώρας.

Η ταινία πέρασε σχεδόν απαρατήρητη στις αίθουσες, αλλά απέκτησε φανατικό κοινό μέσω της πειρατικής κυκλοφορίας, του YouTube και της μετάδοσης από στόμα σε στόμα. Οι ατάκες της έγιναν κώδικας αναγνώρισης και η αυγουστιάτικη προβολή της εξελίχθηκε σε ανεπίσημη παράδοση για όσους μένουν στην πόλη.

Fun fact: Πρόκειται για αυθεντικό DIY σινεμά. Σύμφωνα με τον Μάκη Παπαδημητράτο, κανείς από τους συμμετέχοντες δεν πληρώθηκε, ενώ η ανεπίσημη διακίνηση της ταινίας, παρότι δεν απέφερε έσοδα στους δημιουργούς, συνέβαλε αποφασιστικά στο να αποκτήσει τη σημερινή της φήμη.

9. Suntan

2016 | Σκηνοθεσία: Αργύρης Παπαδημητρόπουλος
Διάρκεια: 104 λεπτά
Είδος: Ψυχολογικό δράμα
Πρωταγωνιστούν: Μάκης Παπαδημητρίου, Έλλη Τρίγγου, Χαρά Κότσαλη, Μιλού Βαν Γκρόεσεν
Τοποθεσία: Αντίπαρος
IMDb: 6,6/10

Το «Suntan» αρχίζει σαν φωτογραφικό άλμπουμ διακοπών: παραλίες, πάρτι, νεανικά σώματα και η αίσθηση ότι ο χρόνος έχει σταματήσει. Σταδιακά, όμως, η εικόνα αλλάζει. Ο ήλιος γίνεται εκτυφλωτικός, η ανεμελιά αποκτά άβολες σκιές και οι διακοπές μετατρέπονται σε ψυχολογική δοκιμασία.

Στο κέντρο βρίσκεται ένας μεσήλικας γιατρός που παρασύρεται από την παρέα νεαρών τουριστών και από την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να επιστρέψει σε μια ηλικία που έχει περάσει. Είναι η κινηματογραφική εκδοχή εκείνης της στιγμής που κάποιος λέει «θα πάω μόνο για ένα ποτό» και όλες οι επόμενες αποφάσεις αποδεικνύουν ότι αυτό δεν ήταν καλό σχέδιο.

Η ταινία χρησιμοποιεί την Αντίπαρο όχι ως ουδέτερο παραθεριστικό φόντο, αλλά ως έναν τόπο που αλλάζει προσωπικότητα ανάμεσα στον χειμώνα και στο καλοκαίρι. Παραμένει μία από τις πιο σκοτεινές και σωματικές απεικονίσεις της ελληνικής τουριστικής ευφορίας.

Fun fact: Το «Suntan» κυριάρχησε στα Βραβεία Ίρις, κερδίζοντας μεταξύ άλλων καλύτερη ταινία, σκηνοθεσία, σενάριο και ανδρικό ρόλο για τον Μάκη Παπαδημητρίου, ενώ η Έλλη Τρίγγου απέσπασε το βραβείο β΄ γυναικείου ρόλου. Είχε προηγηθεί η βράβευσή του ως καλύτερη διεθνής ταινία στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Έβαλαν 250 ανθρώπους να δουν ταινίες τρόμου – Μία τους έστειλε στους 131 παλμούς
• Οι 10 σειρές που αξίζει να δεις αυτό το καλοκαίρι
• Ίνγκμαρ Μπέργκμαν: Η παρτίδα σκάκι με τον Θάνατο που σημάδεψε το σινεμά
• The Blair Witch Project: Η ταινία τρόμου που έκανε το ψέμα να φαίνεται αληθινό
• Οι πρώτες ταινίες ήταν TikTok πριν το TikTok

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News