ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου: Δεν χρωστάμε χειροκρότημα για το 13%

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Η σερβιέτα δεν είναι αγορά που μπορείς να μεταφέρεις για τον επόμενο μήνα. Ούτε το ταμπόν κάτι που περιμένει μέχρι να πληρωθείς. Γι’ αυτό δυσκολεύομαι να αντιμετωπίσω ως λόγο για πανηγυρισμούς την εξαγγελία ότι ο ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου θα μειωθεί από το 24% στο 13%, με προβλεπόμενη εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Η ελάφρυνση είναι καλοδεχούμενη. Για μια γυναίκα που μετράει τα χρήματά της, κάθε μείωση έχει σημασία. Αλλά δεν χρωστάμε ευγνωμοσύνη επειδή μια απαραίτητη δαπάνη θα φορολογείται λιγότερο. Το ερώτημα παραμένει γιατί πρέπει να φορολογείται καθόλου.

Τα προϊόντα περιόδου οφείλουμε να τα αντιμετωπίζουμε ως είδη πρώτης ανάγκης. Η αγορά τους επαναλαμβάνεται για χρόνια και επιβαρύνει περισσότερο όποια έχει μικρότερο εισόδημα. Γι’ αυτά τα προϊόντα, θεωρώ ότι ο σωστός συντελεστής ΦΠΑ είναι μηδενικός. Η υποχρέωση να διαχειρίζεσαι μια φυσιολογική λειτουργία του σώματός σου δεν θα έπρεπε να αποτελεί και υποχρέωση να πληρώνεις φόρο γι’ αυτήν.

Διαβάστε επίσης: Προϊόντα περιόδου: Μειώνεται στο 13% ο ΦΠΑ από το 2027, στο τραπέζι δωρεάν διάθεση στα σχολεία

Η πανελλαδική έρευνα των It’s Just Period, Deon Policy Institute και WHEN, με επιστημονικό συνεργάτη την MRB, δίνει συγκεκριμένο περιεχόμενο στη συζήτηση. Στην έρευνα του Δεκεμβρίου 2025, τα σχετικά ερωτήματα απάντησαν 552 γυναίκες ηλικίας 17–55 ετών που έχουν περίοδο. Μία στις οκτώ είχε αδυνατήσει να αγοράσει προϊόντα περιόδου τουλάχιστον έναν μήνα στο προηγούμενο δωδεκάμηνο.

Στην ίδια ομάδα, το 10,2% είχε χρησιμοποιήσει αυτοσχέδια μέσα λόγω οικονομικής αδυναμίας. Και το 16,6% είχε στερηθεί άλλα απαραίτητα αγαθά ή είχε παραλείψει πληρωμές, όπως λογαριασμούς και ιατρικά έξοδα, για να καλύψει ανάγκες που σχετίζονται με την περίοδο.

Εδώ βρίσκεται το θέμα που αξίζει να γίνει πρωτοσέλιδο. Στις γυναίκες που αναγκάζονται να διαλέξουν ποια βασική ανάγκη θα αφήσουν ακάλυπτη. Στα κορίτσια για τα οποία μια σχολική ημέρα μπορεί να εξαρτάται και από το αν υπάρχουν χρήματα για σερβιέτες.

Ας δούμε και το μέγεθος της ελάφρυνσης, χωρίς παρανοήσεις: σε μια υποθετική καθαρή τιμή 3 ευρώ, η τελική τιμή με ΦΠΑ 24% είναι 3,72 ευρώ. Με 13% γίνεται 3,39 ευρώ, εφόσον η καθαρή τιμή μείνει ίδια. Τα 33 λεπτά είναι όφελος, το οποίο πρέπει πράγματι να φτάσει στο ράφι. Για όποια δεν έχει ούτε τα 3,39 ευρώ, όμως, η πρόσβαση παραμένει πρόβλημα.

Δεν ζητάμε κάτι που δεν έχει εφαρμοστεί. Στην Ιρλανδία οι σερβιέτες και τα ταμπόν υπάγονται σε μηδενικό ΦΠΑ. Στη Μάλτα το 0% στα προϊόντα περιόδου εφαρμόζεται από τον Ιανουάριο του 2025. Αυτές οι επιλογές δείχνουν ότι η φορολόγηση της περιόδου μπορεί να αλλάξει πολύ περισσότερο από όσο προβλέπει η ελληνική εξαγγελία.

Η Σκωτία έχει προχωρήσει και στη δωρεάν πρόσβαση. Από τον Αύγουστο του 2022 ισχύει νόμος που υποχρεώνει τις τοπικές αρχές και τους εκπαιδευτικούς φορείς να διαθέτουν προϊόντα περιόδου δωρεάν σε όποια τα χρειάζεται, με εύκολη πρόσβαση και σεβασμό στην αξιοπρέπεια. Έχει σημασία ότι η κάλυψη της ανάγκης αποτελεί δημόσια υποχρέωση και συνοδεύεται από χρηματοδότηση.

Στην Ελλάδα έχουν επίσης γίνει βήματα. Το πρόγραμμα «ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου» του Υπουργείου Υγείας και της UNICEF συνδυάζει ενημέρωση με δωρεάν προϊόντα. Η ανακοίνωσή του προβλέπει διανομή για τέσσερις μήνες σε μαθήτριες από την Ε’ Δημοτικού έως τη Γ’ Γυμνασίου. Στη νέα πρωθυπουργική εξαγγελία αναφέρεται και η εξέταση στοχευμένων προγραμμάτων δωρεάν παροχής σε σχολεία.

Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι διάρκεια και διεύρυνση. Η ανάγκη συνεχίζεται στο Λύκειο, στις σπουδές, στην εργασία ή στην ανεργία. Η κάλυψή της πρέπει να εξασφαλίζεται και μετά τη λήξη ενός προγράμματος, με σταθερή χρηματοδότηση και προϊόντα διαθέσιμα εκεί όπου χρειάζονται.

Στα σχολεία, στα πανεπιστήμια και στις δημόσιες δομές, η πρόσβαση μπορεί να οργανωθεί με διακριτικότητα, χωρίς να πρέπει κάποια να αποδείξει μπροστά σε τρίτους ότι δεν έχει χρήματα. Όπως θεωρούμε αυτονόητη την πρόβλεψη για χαρτί υγείας και σαπούνι σε μια σχολική τουαλέτα, μπορούμε να απαιτήσουμε την ίδια φροντίδα και για τα προϊόντα περιόδου.

Ο μηδενικός ΦΠΑ δεν θα καταργήσει μόνος του τη φτώχεια περιόδου. Αφαιρεί, όμως, μια επιβάρυνση που επιλέγει να επιβάλλει το κράτος. Η δωρεάν διάθεση καλύπτει εκείνες που θα συνέχιζαν να αποκλείονται ακόμη και με μηδενικό φόρο. Και οι δύο παρεμβάσεις χρειάζονται.

Θα έχουμε πραγματικό λόγο να πανηγυρίσουμε όταν ένα κορίτσι θα μπορεί να μπει στην τουαλέτα του σχολείου του και να βρει ό,τι χρειάζεται, χωρίς να ψάχνει κέρματα και χωρίς να εξηγεί σε κανέναν ότι δεν έχει.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News